Dział: Akademia rozwoju nauczyciela
W kwietniu 1995 roku uruchomiony został Program KREATOR, którego głównym zadaniem stało się szukanie sposobów włączania do procesu dydaktycznego umiejętności kluczowych. Na międzynarodowym sympozjum w Bernie sporządzono listę tych umiejętności, wskazując takie, które są potrzebne każdemu człowiekowi dla uzyskania satysfakcji osobistej i sprawnego funkcjonowania w życiu zawodowym. Pierwszą dziewiątkę tych umiejętności otwiera umiejętność pracy w zespole.
Zgodnie z zapisami Podstawy programowej języka polskiego jednym z celów kształcenia na każdym etapie edukacyjnym jest wyposażenie uczniów w umiejętność tworzenia wypowiedzi, tak by posługiwali się polszczyzną poprawnie, a więc świadomie i odpowiednio do sytuacji, zarówno w jej odmianie mówionej, jak i pisanej. „Umiejętność pisania zdobywa dziecko z dużym trudem, dopiero w szkole, i to na lekcjach języka polskiego, podczas gdy umiejętność mówienia przyswaja sobie z łatwością w środowisku rodzinnym i rozwija tę umiejętność nie tylko na lekcjach wszystkich przedmiotów, ale również w kontaktach społecznych poza szkołą” (Nagajowa, 1990)1. Dlatego pisanie należy konsekwentnie w szkole ćwiczyć.
Pojęcia podmiotu i orzeczenia wyjaśniane są uczniom już w piątej klasie szkoły podstawowej. Dla dzieci w wieku 12 lat nie są to zagadnienia arcyciekawe, dodatkowo często sprawiają wiele kłopotów. Warto więc zrobić wszystko, aby wiedza z tej dziedziny okazała się na lekcji bardziej przystępna niż uczeń myślał. Proponuję więc zestawić omawianie tekstu popkultury (np. tekst piosenki hip-hopowej, której uczniowie nie znają) z ćwiczeniami praktycznymi dotyczącymi głównych części zdania. Połączenie to z rozważaniem na temat arcydzieła może znacznie urozmaicić lekcję, a teksty hip-hopowe będą pewnego rodzaju elementem łączącym świat gramatyki z rzeczywistością ucznia.
Zadaniem szkoły jest przygotowanie młodego człowieka do życia we współczesnym świecie. Uczeń gimnazjum, kończąc obowiązkową edukację, powinien umieć krytycznie oceniać rzeczywistość, poradzić sobie na rynku pracy, potrafić współpracować z różnymi ludźmi i w różnych warunkach, być aktywnym i gotowym na zmiany.
Nie jestem polonistą. Nie jestem matematykiem, fizykiem czy filologiem. Ba! Według niektórych nie jestem nawet nauczycielem. Takim z prawdziwego zdarzenia: borykającym się w szkole powszechnej nie tylko z rozbrykaną dziatwą, ale również ze wszędobylską biurokracją. Z tymi wszystkimi kuratoriami, ministrami, podstawami programowymi, systemami ocen i innymi mniej lub bardziej dziwnymi wymysłami ludzi często mało związanych z praktyką edukacyjną. Tak. Nie jestem nauczycielem z prawdziwego zdarzenia.
Dlaczego zatem za chwilę będę wymądrzał się na temat ściśle związany z relacją nauczyciel – uczeń?
Pracuję z ludźmi. Raczej dorosłymi, pracuję z grupami i indywidualnie. Myślałem w pewnym momencie mojej (tak zwanej, bo słowo to w przypadku nas – pedagogów brzmi na wskroś dziwacznie) kariery zawodowej, że znam się na ludziach. Byłem przekonany, że potrafię, pracując z grupą, rozpoznać, kto zacz. Kto skromny i wartościowy, a kto cwaniak i kombinator, komu raczej należy powtórzyć, by zrozumiał, a kto swym talentem lśni wokoło. Cóż, pokory człowiek uczy się całe życie. Myliłem się co do swoich (hmm…) zasobów.