Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kto? Co zrobił? W arcydziele i nie tylko – cykl lekcji poświęcony podmiotowi i orzeczeniu
Scenariusz lekcji w szkole podstawowej

Artykuły z czasopisma | 30 listopada 2017 | NR 8
270

Pojęcia podmiotu i orzeczenia wyjaśniane są uczniom już w piątej klasie szkoły podstawowej. Dla dzieci w wieku 12 lat nie są to zagadnienia arcyciekawe, dodatkowo często sprawiają wiele kłopotów. Warto więc zrobić wszystko, aby wiedza z tej dziedziny okazała się na lekcji bardziej przystępna niż uczeń myślał. Proponuję więc zestawić omawianie tekstu popkultury (np. tekst piosenki hip-hopowej, której uczniowie nie znają) z ćwiczeniami praktycznymi dotyczącymi głównych części zdania. Połączenie to z rozważaniem na temat arcydzieła może znacznie urozmaicić lekcję, a teksty hip-hopowe będą pewnego rodzaju elementem łączącym świat gramatyki z rzeczywistością ucznia.

Lekcja 1 – Temat: Arcyciekawe rozważania nad arcyciekawymi sprawami

Etap szkolny:

Drugi etap edukacyjny – klasa 5

Cele ogólne:

Uczeń:
•     analizuje tekst utworu,
•     poznaje pojęcie podmiotu i orzeczenia,
•     poprawia umiejętności tworzenia własnego tekstu literackiego,
•     rozprawia na temat arcydzieła

Cele szczegółowe:

Uczeń:
•     potrafi własnymi słowami opowiedzieć treść utworów,
•     wymienia elementy różniące oba utwory,
•     podaje wyraz zawierający przedrostek arcy-,
•     wyraża swoją subiektywną opinię, rozstrzygając, czy dzieło jest arcydziełem czy nie

 

Część wstępna: 

  • nauczyciel przed podaniem tematu lekcji przyczepia do tablicy kartkę z zapisanym przedrostkiem arcy-,
  • uczniowie podają wyrazy, które występują z tym prefiksem,
  • nauczyciel przyczepia do tablicy propozycje, które się pojawiły. Na środku przyczepia słowo arcydzieło. 

Część właściwa:

  • burza mózgów na temat tego, czym jest arcydzieło;
  • prezentacja głosowa dwóch utworów – fragmentu lektury Chłopcy z placu broni (załącznik 1) oraz piosenki Trzeciego Wymiaru Skamieniali (załącznik 2);
  • rozmowa na temat treści utworów;
  • próba określenia przez uczniów, który z utworów według nich jest arcydziełem, z podaniem np. 5 argumentów, dlaczego;
  • odtworzenie obydwóch utworów – w tym momencie uczniowie dowiadują się, jaki charakter ma tekst drugi.

Całkiem prawdopodobne w tym momencie jest to, że uczniowie wskażą jako arcydzieło dzieło Ferenca Molnara. Może tak się stać ze względu na język, którym operuje autor. Warto w związku z tym wspomnieć o pejoratywnym ocenianiu tekstów piosenek hip-hopowych wśród społeczeństwa, wskazać na wartości zawarte w tekście i podkreślić subiektywność opinii na temat tego, który utwór jest arcydziełem. Istotne jest, aby zaprezentować uczniom teksty pozbawione danych autora i tytułu, aby nie wpływały one na ocenę utworu.
Ważne jest bowiem, żeby uczeń oceniający teksty wyraził swoją opinię, a nie mówił to, co ,,nauczyciel chce usłyszeć”; 

  • ponowne pytanie o to, który utwór według uczniów może zostać uznany za arcydzieło.

Część końcowa: 

  • samodzielne stworzenie notatki graficznej: Jakie według mnie cechy powinno mieć arcydzieło? 

 

  • zadanie domowe: 

Napisz krótki tekst o swoim ulubionym dniu tygodnia, który – Twoim zdaniem – można uznać za arcydzieło (maksymalnie 1 strona formatu A5).

Lekcja 2 – Temat: Nasze klasowe arcydzieło

Cele szczegółowe:

Uczeń:

  • wypowiada się na temat tekstu,
  • uzasadnia swoje zdanie,
  • ocenia dzieło

 

Lekcja będzie miała formę konkursu. Każde dziecko otrzyma arkusz oceny (załącznik 3), w którym przy imieniu kolegi z klasy będzie wpisywał liczbę punktów przy każdym kryterium. Wygra osoba, która po podliczeniu głosów każdego ucznia przez nauczyciela zbierze największą liczbę punktów. Tego typu działania na lekcjach często powodują wzrost zainteresowania przedmiotem. Uczniowie uwielbiają rywalizować.

Część wstępna: 

  • sprawdzenie pracy domowej, 
  • wprowadzenie w zasady dotyczące konkursu.

Część właściwa:

  • spisanie regulaminu uczestnictwa w konkursie: 

–    Każdy ma prawo do własnego zdania. 
–    Nie wyśmiewamy się z pracy innych. 
–    Oceniamy uczciwie, nie zwracając uwagi na więzi, które nas łączą. 
–    Każdą krytykę i pochwałę uzasadniamy na forum klasy;

  • przebieg konkursu – po odczytaniu tekstu przez autora uczniowie uzupełniają punktację. 

Część właściwa:

  • ogłoszenie wyników konkursu – ta część może zostać przesunięta na kolejną lekcję ze względu na konieczność zliczenia głosów przez nauczyciela.

Lekcja 3 – Temat: Podmioty i orzeczenia w tekstach naszego arcydzieła

Cele szczegółowe:

Uczeń:
•     wie, co to podmiot i orzeczenie,
•     rozpoznaje w zdaniach podmiot i orzeczenie,
•     potrafi ułożyć zdania zawierające podmiot i orzeczenie

 

Ważne

W edukacji polonistycznej nie wymaga się od ucznia znajomości definicji pojęć, dlatego warto lekcje planować tak, aby dziecko zapamiętało jak najwięcej treści poprzez skojarzenia.

 

Część wstępna: 

  • zapisanie na tablicy trzech dowolnych zdań składających się z podmiotu i orzeczenia,
  • prośba o podkreślenie w zdaniach rzeczownika i czasownika. 

Część właściwa:

  • wyjaśnianie pojęcia podmiot i orzeczenie poprzez rozrysowanie mapy myśli (załącznik 4). Mapę myśli można rozszerzać sukcesywnie, gdy uczniowie pozn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy