Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju nauczyciela

28 listopada 2017

NR 5 (Marzec 2015)

Z emocjami za pan brat

0 98

Nasze życie jest pełne emocji – tych przyjemnych i pożądanych, tych trudnych i niechcianych. Doświadczamy, przeżywamy, odczuwamy je na każdym kroku, szczególnie wtedy, kiedy coś jest dla nas ważne. Ale… czy na pewno wiemy, czym tak naprawdę są emocje, jak można je rozumieć i nimi kierować?

W psychologii istnieje wiele różnych teorii, które próbują zdefiniować, czym są emocje. Najbardziej ogólne podejście mówi, że to subiektywny stan psychiczny, któremu towarzyszy określona somatyka, mimika i pantomi mika oraz zachowania1. Innymi słowy, emocja to cały zespół zmian psychicznych, cielesnych, poznawczych i behawioralnych, pojawiający się jako reakcja na subiektywnie ważną sytuację. Nie jest to zatem abstrakcyjny, metafizyczny stan, a doświadczenie silnie osadzone w naszym ciele, związane z naszą fizjologią, wywołujące konkretny przepływ energii.

Psycholodzy doceniają emocje, ponieważ rozumieją, że pełnią one w życiu człowieka ważną rolę. A my na co dzień? Zwykle uznajemy je za coś przeszkadzającego i niepotrzebnego. Uleganie emocjom (i u siebie, i u dzieci) traktujemy jako dowód niedojrzałości lub słabości charakteru.

 

Zastanów się:

  • Jaki jest twój stosunek do emocji? Co dla ciebie znaczy, że ktoś jest bardzo emocjonalny?
  • Jak odbierasz ludzi, którzy wydają ci się być pozbawieni emocji? 
  • Z którą z tych dwóch grup ludzi czujesz się lepiej? Dlaczego?
  • Po co odczuwamy emocje? Kiedy bardziej pomagają, a kiedy przeszkadzają?


Podobnie często stosujemy uproszczony podział na emocje dobre (pozytywne) i złe (negatywne), chociaż z psychologicznego punktu widzenia nie jest on uzasadniony, ponieważ każda emocja realizuje przynajmniej jedną z ważnych funkcji:

  • informuje i sygnalizuje – pozwala ocenić sytuację, rozpoznać szanse lub zagrożenia i podjąć stosowne działania,
  • pomaga wartościować i porządkować doświadczenia – odwołuje się do wiedzy o nas samych, decyduje o tym, na co zwracamy uwagę, określa, co jest dla nas szczególnie ważne, uświadamia, że istnieją w nas konflikty wewnętrzne,
  • ukierunkowuje aktywność – sprawia, że staramy się dążyć do rzeczy dla nas dobrych i pożytecznych, a unikać zdarzeń nieprzyjemnych i negatywnych,
  • pobudza i podtrzymuje działanie – inicjuje aktywność, utrzymuje motywację w dążeniu do określonego celu,
  • reguluje stosunki z innymi ludźmi – stanowi ważny element komunikacji interpersonalnej, sprzyja zachowaniom prospołecznym.

Ćwiczenie

Wybierz silną (najlepiej nieprzyjemną) emocję, którą odczuwałeś w ostatnim czasie. Postaraj się przywołać ją jak najdokładniej w swojej pamięci. „Pobądź” z nią przez chwilę – skup się na tym, w jaki sposób ją odczuwasz. Zapytaj siebie:

  • Skąd się wziął ten stan? Dlaczego mógł się pojawić?
  • Po co jest ta emocja? Co mi chciała podpowiedzieć w tamtej konkretnej sytuacji? Co próbowała mi przekazać o mnie, o moich potrzebach? 
  • Co mogę zrobić, aby następnym razem na nią „odpowiedzieć”? Co mogę zrobić, aby mogła odejść?



Przejęcie odpowiedzialności

Większość z nas ma potrzebę dużej kontroli nad własnymi emocjami – nad ich pojawianiem się, przebiegiem, ekspresją. Chcemy stać się ich podmiotem, a nie przedmiotem. Chcemy móc przewidywać i – w razie konieczności – korygować własny afekt. Ale jednocześnie chętnie oddajemy odpowiedzialność za swój stan emocjonalny. Robimy tak wówczas, kiedy zbyt silnie wiążemy nasze odczucia z konkretnymi osobami, zdarzeniami. To – w naszej ocenie – inni ludzie lub sytuacje powodują nasz smutek, zdenerwowanie, złość, zakłopotanie, szczęście, radość itd. Gdyby to była prawda, to po pierwsze, wszyscy czulibyśmy i reagowalibyśmy tak samo w podobnych okolicznościach. Po drugie, oznaczałoby to, że w dowolny sposób można nami sterować za pomocą pilota, do którego dostęp mają wszyscy i wszystko oprócz n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy