Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak zachęcić uczniów do pracy zespołowej?

Artykuły z czasopisma | 6 grudnia 2017 | NR 10
50

W kwietniu 1995 roku uruchomiony został Program KREATOR, którego głównym zadaniem stało się szukanie sposobów włączania do procesu dydaktycznego umiejętności kluczowych. Na międzynarodowym sympozjum w Bernie sporządzono listę tych umiejętności, wskazując takie, które są potrzebne każdemu człowiekowi dla uzyskania satysfakcji osobistej i sprawnego funkcjonowania w życiu zawodowym. Pierwszą dziewiątkę tych umiejętności otwiera umiejętność pracy w zespole.

W programach nauczania, zgodnie z wytycznymi podstawy programowej kształcenia ogólnego, zapisana jest konieczność współpracy uczniów ze sobą. Problem w tym, że niewielu z nich to potrafi. W szkołach cenione jest przede wszystkim współzawodnictwo, a uczniów nagradza głównie za pracę indywidualną, osobiste osiągnięcia, talent i zdolność do konkretnych przedmiotów. Typowa klasa jest miejscem ostrej uczniowskiej rywalizacji, gdzie liczy się przede wszystkim to, czy ktoś jest w czymś lepszy od innych, a nie to, czy umie z nimi współpracować. Prace zespołowe nie są doceniane przez nauczycieli i to – niestety – na każdym etapie edukacji. Potwierdzają to ostatnie badania trzecioklasistów (OBUT 2014), z których wynika, że dzieci podczas lekcji rzadko pracują w parach i grupach, oraz gimnazjalistów (PISA 2014), wskazujące, że polskie piętnastolatki nie radzą sobie z samodzielnym myśleniem i pracą zespołową. Pytani w tej sprawie nauczyciele tłumaczą, że organizacja pracy w zespołach zajmuje im zbyt dużo lekcyjnego czasu, a efekty jej są kiepskie, bo w rzeczywistości i tak całą pracę często wykonują za zespół najlepsi uczniowie. 

Jak przerwać zaczarowany krąg niemocy?

Dzieci i młodzież mają naturalną potrzebę przebywania ze sobą. Bycie z rówieśnikami jest dla nich atrakcyjną formą spędzania czasu wolnego, daje poczucie przynależności, bezpieczeństwa, ważności. Problem w tym, że ta atrakcyjność wspólnego spędzania czasu nie przekłada się na umiejętność zorganizowania sobie zespołowej aktywności tak, by była ona ciekawa i pożyteczna, zachęcała do kreatywności, pobudzała motywację poznawczą. Skoro wiemy, że uczniowie tego nie potrafią, trzeba ich tej umiejętności nauczyć, ćwicząc kompetencję współpracy tak często, jak to tylko możliwe. 
Krok 1. Zmiana nastawienia do pracy zespołowej. Nauczyciele doskonale potrafią wymienić korzyści płynące z zajęć opartych na inicjowaniu uczniowskiej współpracy, z wykorzystaniem metod aktywizujących. W praktyce wolą jednak działania rutynowe, opanowane warsztatowo przez lata pracy. Konieczne jest więc, aby nauczyciele zmienili myślenie na temat swojej roli: z osoby podającej uczniom wiedzę do przyswojenia za pomocą standardowych metod nauczania – na przewodnika i mentora, stwarzającego uczniom okazje do interakcji i wzajemnego uczenia się od siebie; aby spróbowali dostrzec i zechcieli doświadczyć w praktyce, że praca zespołowa uczniów przynosi rzeczywiste walory edukacyjno-wychowawcze, m.in. zwiększenie u uczniów samodzielności i motywacji do udziału w procesie uczenia się. 

Oto pytania, jakie powinien sobie zadać nauczyciel: Po co moi uczniowie mają pracować w grupie? Czy nie będzie to dla mnie i dla nich czas stracony? Jak należy zorganizować pracę zespołów? Czy zdołam dobrze taką pracę zaplanować? Czy uda mi się przewidzieć, jakie będą potrzebne materiały i pomoce dydaktyczne, rozplanować czas trwania czynności uczniów, formę, w jakiej będą prezentować wyniki swojej pracy? Jak dobierać uczniów do grupy? Jakie cele chcę osiągnąć? Jak mogę/będę motywować uczniów do pracy? Jak ocenić pracę w grupie? Czy przyjęte zasady będą sprawiedliwe? 

 

Krok 2. Zm...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy