Dołącz do czytelników
Brak wyników

Horyzonty polonistyki

13 maja 2019

NR 30 (Maj 2019)

Wspieranie indywidualności ucznia na języku polskim

0 61

Każdy nauczyciel zdaje sobie sprawę, że podczas 45 minut swojej lekcji ma do czynienia z uczniami, z których każdy jest inny, zasługuje na podmiotowe podejście, uwagę i czas poświęcony tylko jemu oraz jego indywidualności. Jak to zrobić przy prawie setce osób, które spotykamy na naszych lekcjach każdego tygodnia? Jakie podjąć działania, by realnie wspierać uczniów w ich indywidualności? Czym jest tak naprawdę indywidualizacja nauczania?

Indywidualizację nauczania rozumiemy jako uwzględnienie w procesie dydaktyczno-wychowawczym indywidualnych różnic między uczniami i stosowanie takich metod, technik, które przy równoczesnym uwzględnieniu owych różnic, sprzyjają maksymalnemu rozwojowi uczących się1. 

Indywidualne podejście do każdego ucznia i uczennicy w klasie jest trudne, ale nie niemożliwe, warto wykorzystać więc parę sprawdzonych sposobów na to, aby każdy z naszych podopiecznych w klasie był traktowany podmiotowo. Oto moje propozycje na lekcje języka polskiego, które stosuję od lat. Pozwalają one dostrzec każdego ucznia, jego potencjał oraz każdemu uczniowi dać szansę na rozwój i sukces na miarę jego możliwości. 

Informacja zwrotna sposobem na wspieranie indywidualności ucznia podczas oceniania

Trzecia strategia oceniania kształtującego to udzielanie uczniom takich informacji zwrotnych, które umożliwiają ich widoczny postęp. Stosowanie informacji zwrotnej to, według mnie, prawdziwa indywidualizacja nauczania, która realnie ma miejsce podczas moich lekcji. Informacja zwrotna opiera się na podanych uczniom kryteriach nauczania do lekcji, zadania edukacyjnego, kartkówki, sprawdzianu. „Nauczyciel zamiast stawiać ocenę sumującą przekazuje uczniowi komentarz do jego pracy. Dobra informacja zwrotna jest sztuką, ale zawsze powinna zawierać cztery elementy:

  • wyszczególnienie i docenienie dobrych elementów pracy ucznia,
  • odnotowanie tego, co wymaga poprawienia lub dodatkowej pracy ze strony ucznia,
  • wskazówki, w jaki sposób uczeń powinien poprawić tę konkretną pracę,
  • wskazówki, w jakim kierunku uczeń powinien pracować dalej”2.

Rozpoczynanie informacji zwrotnej, czyli oceny kształtującej, od pozytywnych aspektów pracy ucznia motywuje go do dalszej pracy, uczeń widzi bowiem, że nauczyciel docenia jego wysiłek. Wskazanie błędów i sugestia, w jaki sposób należy je poprawić, ukierunkowują ucznia, który dzięki ocenie kształtującej wie, nad czym powinien popracować, aby osiągnąć sukces. Wskazanie drogi do dalszego rozwoju jest niezwykle cenne, zwłaszcza gdy pracujemy z uczniem zdolnym, którego prace nie budzą zastrzeżeń, pamiętajmy jednak, że uczeń zdolny także powinien się rozwijać, a ocena kształtująca od nauczyciela zapewnia mu rozwój, gdyż daje konkretne wskazówki, których brak w ocenie sumującej (bardzo dobry, celujący). Aby ocena kształtująca wspierała każdego ucznia w rozwoju, należy pamiętać o tym, iż nie wolno jej łączyć ze stopniem. Jeśli napiszemy pod pracą ucznia komentarz (ocena kształtująca – informacja zwrotna) i postawimy ocenę sumującą (stopień), uczeń nie zwróci uwagi na komentarz, gdyż najważniejszą kwestią będzie dla niego cyfra, dająca jedynie informację, czy i na ile uczeń zaliczył materiał. Sam stopień (np. „dostateczny”) również nie informuje ucznia, co zrobił dobrze, a nad czym powinien jeszcze popracować. Ważne jest to, aby ocenę kształtującą – informację zwrotną udzielać uczniom wówczas, gdy są w procesie uczenia się, kiedy mogą jeszcze się poprawić, rozwijać, stopień natomiast należy stawiać na koniec tego procesu, którym jest np. sprawdzian. Nauczyciele decydują, jaka forma oceny kształtującej najlepiej sprawdza się na ich przedmiocie bądź jest najbardziej efektywna w przypadku konkretnego zadania: mogą to być informacje zwrotne w postaci listu do ucznia pod zadaniem, tabelki z kryteriami, przy których nauczyciel stawia umówione z uczniami znaki wskazujące na stopień realizacji kryterium (np. „+”,  „–”) lub informacja bieżąca (ustna) typowa podczas pracy z uczniem w toku lekcji. 

Przykładowe zadanie edukacyjne 

Sporządź notatkę na temat tego, który z cytatów może najpełniej zilustrować Tren V Jana Kochanowskiego:
 

„Umarłych wiec...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy