Dołącz do czytelników
Brak wyników

Egzamin z języka polskiego

12 marca 2020

NR 35 (Marzec 2020)

Przygotowanie do egzaminu ósmoklasisty
Na mur(al) – beton

23

Wstęp

Zadania, którymi chciałabym się podzielić w pierwszej części niniejszego artykułu, sprawdzają wiedzę o Zemście Aleksandra Fredry. Te o charakterze zamkniętym czy krótkiej wypowiedzi koncentrują się przede wszystkim na kwestiach genologicznych oraz gramatycznych. Wiedzę o treści książki sprawdzają zadania, w których trzeba wskazać kontekst dla zacytowanego fragmentu tekstu czy odnieść się do całej lektury, by udowodnić stanowisko przyjęte na podstawie analizy fragmentu. Znajomości utworu wymaga również interpretacja muralu czy oczywiście napisanie wypracowania.
Zadanie z muralem powstało z trzech powodów: jeden z nich został już wskazany – pomaga sprawdzić wiedzę; drugi jest taki, że zadanie kształtuje tak ważną (nie tylko na egzaminie!) sztukę argumentacji; trzeci tkwi w przekonaniu o tym, że warto czasem odważyć się wprowadzić na lekcjach coś nowego. Ostatni z wymienionych powodów skłonił mnie do zgromadzenia (i wypróbowania) kilku pomysłów na wykorzystanie murali na lekcjach języka polskiego. Dzielę się nimi w drugiej części tego opracowania.

Zadania na lekcję powtórzeniową o Zemście

Przeczytaj uważnie poniższe fragmenty lektury obowiązkowej i wykonaj zadania 1–7.
Panie majster, proszę waści
Przyzwoicie, grzecznie, ładnie,
Nie murować tu z napaści,
Bo mu na grzbiet co upadnie. 
po krótkim milczeniu
Wy zaś drudzy, dobrzy ludzie,
Którzy młotki, piony, kielnie
W niepotrzebnym dzisiaj trudzie
Używacie arcydzielnie,
Idźcie wszyscy precz, do czarta! 
po krótkim milczeniu
Będzie, widzę, rzecz uparta!
Ta hołota, jakby głucha,
Mego słowa ani słucha. –
No, Śmigalski! Nie trać czasu –
Ściągnij za kark! weź narzędzie!
Grzecznie, ładnie, bez hałasu,
Niech wszystkiemu koniec będzie.
Nic się nie bój – ja za tobą. 
Śmigalski posuwa się ze służącymi ku mularzom, Papkin cofa się za róg domu.
(…)
Po odejściu wszystkich Papkin obejrzawszy się, że już nie ma nikogo, mówi ku murowi.
Ha! hultaje, precz mi z drogi,
Bo na miazgę was rozgniotę –
Nie zostanie jednej nogi –
A mam diablą dziś ochotę!
Wielu was tam? chodź tu który!
Nie wylezie żaden z dziury?
O wy łotry! o wy tchórze!
Jutro cały zamek zburzę. 

Zadanie 1. (0–4)
     Podaj imię, nazwisko autora oraz tytuł dzieła, z którego pochodzą zacytowane fragmenty.
    …………………………………………………………………………………
     Wyjaśnij, z jakiego powodu toczy się walka, o której mowa w zacytowanym tekście.
    …………………………………………………………………………………
     Na podstawie powyższych fragmentów dzieła podaj jedną cechę charakteru Papkina. Podaj przykład – w oparciu o inne fragmenty książki – potwierdzający, że Papkin rzeczywiście posiada wskazaną przez Ciebie cechę charakteru.
    …………………………………………………………………………………

Podstawa programowa
Klasy VII i VIII
V Lektury obowiązkowe

Punktacja: a) 1 pkt przyznajemy za podanie wszystkich wymaganych elementów (Aleksander Fredro, Zemsta); b) 1 pkt przyznajemy za podanie informacji o walce o mur graniczny; c) przyznajemy 1 pkt za poprawne pod względem merytorycznym wskazanie cechy (np. tchórzliwy, gadatliwy) oraz 1 pkt za podanie przykładu zachowania innego niż to opisane we fragmencie (np. fakt, że Papkin jest tchórzliwy, potwierdza panika, w jaką wpadł, gdy Cześnik mu zasugerował, że został otruty przez Rejenta).

Zadanie 2. (0–2)
Określ rodzaj i gatunek literacki zacytowanego utworu. Podaj tytuł innej lektury reprezentującej ten sam rodzaj literacki.

a)  Rodzaj literacki  
b) Gatunek literacki                                                                          

Tytuł lektury reprezentującej ten sam rodzaj literacki: 
……………………………………………………………………………………

Podstawa programowa
Klasy VII i VIII
I Kształcenie literackie i kulturowe
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; określa cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i przypisuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju;
2) rozróżnia gatunki epiki, liryki, dramatu, w tym: pamiętnik, komedia, fraszka, sonet, pieśń, tren, ballada, epopeja, tragedia – i wymienia ich podstawowe cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich (…).
Punktacja: a) 1 pkt przyznajemy za rozpoznanie dramatu i komedii; b) 1 pkt przyznajemy za podanie tytułu Balladyna lub Dziady.

Zadanie 3. (0–1)
Znajdujące się w powyższym fragmencie słowa po krótkim milczeniu to A/B, które są C/D.
A – didaskalia
B – akty
C – podpowiedzią dla reżyserów i aktorów
D – tekstem wypowiadanym przez narratora

Podstawa programowa
Klasy VII i VIII
I Kształcenie literackie i kulturowe
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
(…)
3) wskazuje elementy dramatu (rodzaj): akt, scena, tekst główny, didaskalia, monolog, dialog (…).
Punktacja: 1 pkt przyznajemy tylko za wskazanie obu poprawnych odpowiedzi: A i C.

Zadanie 4. (0–2)
Określ, jakie tryby czasownika dominują w poniżej zacytowanym fragmencie. Wypisz z cytatu 2 przykłady czasowników użytych w tym trybie.

„Będzie, widzę, rzecz uparta! / Ta hołota, jakby głucha, / Mego słowa ani słucha. – / No, Śmigalski! Nie trać czasu – / Ściągnij za kark! weź narzędzie! / Grzecznie, ładnie, bez hałasu, / Niech wszystkiemu koniec będzie / Nic się nie bój – ja za tobą”.

  • Tryb: …………………………………………………………………………
  • Przykłady: …………………………………………………………………

Podstawa programowa
Klasy IV i VI
I Kształcenie językowe
1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
(…)
4) rozpoznaje formy przypadków, liczby, osoby, czasu, trybu i rodzaju gramatycznego odpowiednio: rzeczownika, przymiotnika, liczebnika, czasownika i zaimka (…).

Punktacja: a) 1 pkt przyznajemy za poprawne określenie trybu rozkazującego; b) 1 pkt przyznajemy za podanie dwóch poprawnych przykładów (przy czym nie przyznajemy w ogóle punktów za przykłady, jeśli nie został dobrze wskazany tryb czasownika).


Zadanie 5. (0–1)
Przekształć zdanie z orzeczeniem czasownikowym „Jutro cały zamek zburzę” na zdanie z orzeczeniem imiennym. Pamiętaj o tym, żeby zachować formę czasu przyszłego.
……………………………………………………………………………………

Podstawa programowa
Klasy IV i VI
I Kształcenie językowe
1. Gramatyka języka polskiego. Uczeń:
(…)
5) rozumie konstrukcję strony biernej i czynnej czasownika, przekształca konstrukcję strony biernej i czynnej i odwrotnie (…).

Punktacja: 1 pkt przyznajemy za zbudowanie zdania: „Jutro cały zamek zostanie zburzony przeze mnie”.
 

Zadanie 6. (0–2).

Fot..Mural przy ul. Roosevelta we Wrocławiu (fot. Karol Tyl)


Przypatrz się sfotografowanemu muralowi, a następnie odpowiedz na pytanie.

Czy – Twoim zdaniem – fotografia mogłaby zostać umieszczona na okładce książki, z której pochodzi cytat? Zaznacz odpowiedź TAK lub NIE i podaj dwa argumenty, odwołując się do całego utworu.

TAK/NIE, ponieważ:
1) …………………………………………………………………………………
2) …………………………………………………………………………………

Podstawa programowa
Klasy IV–VI
I Kształcenie literackie i kulturowe
2. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
(…)
17) przedstawia własne rozumienie utworu i je uzasadnia;
(…)
19) wyraża własny sąd o postaciach i zdarzeniach;
20) wskazuje wartości w utworze oraz określa wartości ważne dla bohatera.

Punktacja: nie oceniamy, czy uczeń wybrał odpowiedź TAK, czy NIE. Przyznajemy 1 pkt za każdy poprawnie sformułowany argument, który nawiązuje do sfotografowanego muralu i do Zemsty, zwracając jednocześnie uwagę na wartość merytoryczną odpowiedzi. Przykładowa wypowiedź: „TAK, ponieważ 1) na muralu widzimy pannę młodą, a w Zemście również jest motyw panny młodej – Klary; 2) na muralu namalowano zakochanych ludzi, 
a w Zemście czytamy o miłości Klary i Wacława”.

Zadanie 7. (do wyboru rozprawka lub opowiadanie)
ROZPRAWKA

Czy zgadzasz się z Dorotą Terakowską, że cierpienie i ból są niezbędne do przemiany? Napisz rozprawkę, odwołując się do lektury zacytowanej w tym arkuszu oraz do innej lektury obowiązkowej.

OPOWIADANIE

Napisz opowiadanie o spotkaniu bohaterów dwóch różnych lektur. Niech opowieść jednego z nich o przemianie wpłynie pozytywnie na drugiego bohatera.

Pomysły na wykorzystanie murali na lekcjach

Drugą część artykułu o przygotowaniach do egzaminu chciałabym poświęcić kilku pomysłom na wykorzystanie murali na lekcjach języka polskiego. Nie będą to, jak już zapowiedziano we wstępie, pytania testowe i zadania przypominające te egzaminacyjne, ale propozycje zajęć motywujących do nauki.

  • Mural powinien mieć związek z miejscem, w którym się go tworzy. Może nieść przesłanie społeczne lub polityczne1. Omawiając Zemstę, zaprojektujmy w klasie mural, który znajdzie się między połowami zamku Cześnika i Rejenta. Niech wyrazi stosunek postaci do akcji, do sporu między sąsiadami. Niech nawołuje do zgody, może nawet zawiera hasło: „Tak jest, zgoda, / A Bóg wtedy rękę poda”. Zadanie powinno być wykonane w grupach....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy