Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju nauczyciela

11 grudnia 2017

NR 13 (Lipiec 2016)

Portale społecznościowe w naszym życiu

0 284

Media społecznościowe stały się jednym z elementów naszej codzienności. Warto rozmawiać z uczennicami i uczniami o plusach i minusach tych mediów, dzięki czemu staną się ich bardziej świadomymi użytkownikami.

Z portali społecznościowych korzysta coraz więcej coraz młodszych osób, w tym dzieci. Upowszechnił się internet oraz urządzenia służące do jego obsługi (komputery, smartfony, tablety), dziś dostęp do nich ma zdecydowana większość uczennic i uczniów. Stały się one tak powszechne, że 
o osobach, które nie mają dostępu do internetu czy komputera, mówi się, że są cyfrowo wykluczone.

W badaniach młodzież deklaruje, że „nie wyobraża sobie życia bez internetu”. Część dorosłych bije z tego powodu na alarm i chce ograniczać młodzieży dostęp do sieci. A jednak taka deklaracja młodych ludzi nie musi wcale oznaczać patologii czy uzależnienia – może być po prostu konstatacją faktu. Naprawdę znaczna część towarzyskiego życia dzisiejszych młodych ludzi toczy się właśnie w internecie – na portalach takich jak Facebook, Twitter, Instagram czy Ask.fm. W sytuacji, w której cała klasa „spotyka się” na którymś z portali społecznościowych, wymaganie od kogoś z nich, by w tym nie uczestniczył, byłoby w istocie doradzaniem mu, by sam wykluczył się z grupy.

Media społecznościowe są znakiem naszych czasów. Być może moda na nie za jakiś czas przeminie, jednak póki co trwa i dorośli niewiele mogą na to poradzić. To jednak, co możemy i powinniśmy robić, to uświadamiać dzieciom i młodzieży plusy i minusy korzystania z portali społecznościowych, edukować na temat bezpieczeństwa, a także poprawnego („zdrowego”) użytkowania tych mediów – czyli w taki sposób, który będzie sprzyjał ich rozwojowi, a nie go ograniczał.

Zagrożenia płynące z mediów społecznościowych 

Specjalistki i specjaliści zwracają uwagę na zagrożenia płynące z mediów społecznościowych. Najważniejsze z nich to:

  • Zagrożenie uzależnieniem – media elektroniczne, w tym portale społecznościowe, niosą ze sobą niebezpieczeństwo tzw. uzależnienia behawioralnego, czyli uzależnienia od czynności.
  • Niekorzystny wpływ na rozwój społeczny – dzieci i młodzież silnie angażujące się w kontakty z innymi za pośrednictwem mediów społecznościowych mogą jednocześnie zaniedbywać te kontakty w „realnym” życiu, a w efekcie nie trenują szerokiego wachlarza umiejętności społecznych – tych, które ćwiczymy w kontakcie bezpośrednim. To pułapka zwłaszcza dla dzieci nieśmiałych, wycofanych, o niskich umiejętnościach interpersonalnych. Media społecznościowe wydają im się bezpiecznym środowiskiem, bo nie narażają na ekspozycję w takim stopniu, jak kontakt bezpośredni. W internecie „możesz być, kim chcesz”. Im bardziej osoby nieśmiałe przeniosą swoje życie społeczne do sieci, tym trudniej będzie im odnaleźć się w „realnych” kontaktach – mogą więc ich unikać (i koło się zamyka). Problemy te rzadziej dotyczą nastolatków pewnych siebie i o wysokich umiejętnościach społecznych, widzimy więc, że rozwijanie pewności siebie i zdolności interpersonalnych jest cennym sposobem profilaktyki problemów związanych m.in. z mediami społecznościowymi.
  • Nadmierna koncentracja na własnym wyglądzie i autoprezentacji (zamiast „bycia sobą”).
  • Zagrożenie cyberbullyingiem, czyli przemocą elektroniczną – wiele dzieci i nastolatków pada w internecie ofiarami wyśmiewania, obrażania, złośliwych komentarzy i plotek, kradzieży tożsamości czy wizerunku, ataków na prywatność. Młodzi ludzie nie wiedzą, jak mogą przeciwdziałać takim sytuacjom (np. poprzez kontrolę ustawień prywatności konta czy publikowanych przez siebie treści), ani jak sobie z nimi radzić psychicznie czy też gdzie szukać pomocy i wsparcia. Cyberbullying jest bardzo trudnym doświadczeniem i może prowadzić nawet do samobójstw młodych ludzi.
  • Zagrożenia związane z bezpieczeństwem danych – a więc związane np. z kradzieżą danych osobowych czy tzw. wrażliwych.
  • Zagrożenia bezpośrednią przemocą lub nadużyciem – kiedy poznane w internecie osoby okazują się mieć złe zamiary wobec młodego człowieka (np. nalegają na spotkanie w „realu” z zamiarem dokonania seksualnych nadużyć lub namawiają do przesyłania własnych roznegliżowanych zdjęć, czyli tzw. sekstingu).
  • Inne niekorzystne oddziaływania dla rozwoju – np. trudności z koncentracją uwagi, zbyt mała aktywność fizyczna lub niedobór snu związany ze zbyt częstym i zbyt długim korzystaniem z mediów społecznościowych itd.

Plusy mediów społecznościowych 

Jak widać, media społecznościowe mają niemało minusów. Mają jednak też plusy, których warto być świadomym:

  • ułatwiają podtrzymywanie więzi z realnego życia, zwłaszcza z osobami znacznie oddalonymi od nas geograficznie,
  • pozwalają poznawać osoby z różnych stron świata,
  • ułatwiają kontakt z innymi osobami, które mają podobne zainteresowania, hobby, wartości – jest to ważne zwłaszcza wtedy, kiedy w naszym najbliższym otoczeniu takich osób brakuje,
  • uczą świadomego kreowania swojego wizerunku, redagowania publikowanych treści,
  • pozwalają uczestniczyć w wielu aspektach życia społecznego (np. poprzez dołączanie do różnych inicjatyw),
  • są źródłem informacji o świecie (co prawda, nie zawsze wartościowych),
  • pozwalają „być na czasie”.

Choć media społecznościowe mają niemało minusów, pamiętajmy, że kiedyś „wiele minusów” ludzie dostrzegali w telegrafie i kolei żelaznej. Nie warto demonizować internetu i możliwości, które z sobą niesie. Zamiast tego, uczmy naszych podopiecznych bezpiecznego, „zdrowego” i jak najbardziej rozwijającego korzystania z tych mediów.

Poniższe zajęcia są rekomendowane przede wszystkim dla młodzieży w wieku 13–15 lat. Najlepiej, jeśli będą organizowane jedne po drugich, ze względu na ciągłość proponowanych ćwiczeń. W innym wypadku można je przeorganizować.

 

Materiały do zajęć:

Tablica i kreda (pisak), długopisy, czerwone długopisy lub flamastry, czyste kartki A4, bloczek małych, kwadratowych karteczek, materiały z Narzędziowni („Profil z portalu społecznościowego”)

Metody pracy:

Burza mózgów, dyskusja, praca indywidualna, w parach i w grupach, mini wykład

 

Lekcja 1 – Temat: W świecie portali społecznościowych

Wprowadzenie
Dyskusja, burza mózgów. Osoba prowadząca zadaje klasie pytanie: Dlaczego korzystacie z tych mediów? Pytania pomocnicze do dyskusji:

  • Co najczęściej w nich robicie?
  • Co najbardziej lubicie w nich robić?
  • Co robicie na portalach społecznościowych, czego nie moglibyście robić na co dzień w bezpośrednim kontakcie z innymi?
  • Jak się czujecie podczas korzystania z tych mediów?

Celem ćwiczenia jest spisanie jak największej liczby plusów mediów społecznościowych widzianych oczyma uczennic i uczniów. Jeśli dyskusja zejdzie na minusy, warto zapamiętać padające przykłady, by wrócić do nich później, ale póki co tak moderować dyskusję, by młodzież skupiała się na pozytywach.

Efekty dyskusji osoba prowadząca zapisuje na tablicy, równo po jej lewej stronie. W dalszej części zajęć prowadzący dorysuje do tego dwie kolumny tabeli, w której znajdą się plusy (czyli to, co już w tym ćwiczeniu zostało po lewej stronie zapisane) i minusy mediów społecznościowych. Dlatego jest ważne, 
by zostawić po prawej stronie wolne miejsce na „minusy” oraz u góry na nagłówek tabeli. Na tym etapie nie sygnalizujemy jednak jeszcze, że będziemy zajmować się też minusami – przyjdzie na to czas później.

Ja w portalach społecznościowych

Praca indywidualna, praca w parach, dyskusja. Celem tego ćwiczenia jest uświadomienie sobie przez młodzież możliwości i ograniczeń autoprezentacji w mediach społecznościowych. Ćwiczenie składa się z trzech etapów:

  • Osoba prowadząca rozdaje każdej osobie po jednej kartce A4 z wydrukowanym „profilem” z Narzędziowni oraz po jednej czystej i prosi, by na tej kartce każdy indywidualnie stworzył swój profil, czyli uzupełnił znajdujące się tam informacje, ale tylko w takim zakresie, w jakim chce (nie musi wpisywać wszystkich) i na jaki pozwala „profil” (np. jeśli chodzi o ograniczenie liczby słów lub rodzaju/kategorii wpisywanych informacji).
  • Kiedy profile będą już gotowe, prosimy osoby siedzące w parach, by się nimi wymieniły z sąsiadem/sąsiadką. Dla tego ćwiczenia jest ważne, by osoby te jak najlepiej się znały, nie należy więc próbować żadnych trików z przesadzaniem uczennic i uczniów. Osoba prowadząca podaje instrukcję: zadaniem uczennic i uczniów jest zapoznać się z profilem drugiej osoby i zastanowić się nad następującymi zagadnieniami:

–    Na ile...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy