Przysłowia i związki frazeologiczne

w kontekście podstawy programowej dla szkół podstawowych

Kompetencje komunikacyjne

Używamy ich na co dzień, ubarwiają nasz język, nierzadko intensyfikują treść i wymowę tworzonych przez nas tekstów. Jednak niepoprawnie odtworzone i niewłaściwie użyte w tekście frazeologizmy czy przysłowia mogą spowodować, że nasza wypowiedź przestanie być logiczna i przejrzysta, a stanie się niespójna lub nawet absurdalna czy śmieszna.
 

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych stawia wyraźne zadanie dla nauczycieli, aby zwracali uwagę na dbałość języka polskiego, który jest naszym podstawowym, bezpośrednim i niezbędnym narzędziem komunikacji. Oznacza to, że należy zwracać uwagę na poprawność gramatyczną i stylistyczną wypowiedzi ustnych i pisemnych uczniów, ale także starać się wzbogacać zasób ich słownictwa. To zadanie powierzone jest przede wszystkim nauczycielom języka polskiego. Na wcześniejszym etapie edukacji realizować je można – na przykład – poprzez wspólną lekturę utworów z kanonu lektur szkolnych przeznaczonych dla najmłodszych odbiorców i rozmowę o nich, a także przez naukę piosenek, wierszy czy rymowanek utrwalających także pewne struktury leksykalne i składniowe. Na kolejnym etapie kształcenia uczniowie klas starszych powinni nadal rozwijać świadomość językową (rozumienie języka jako narzędzia komunikacji i poznawania) poprzez doskonalenie umiejętności:

POLECAMY

  • rozumienia znaczeń dosłownych i prostych znaczeń przenośnych, 
  • tworzenia wypowiedzi ustnych i pisemnych w związku z określonym celem wypowiedzi, 
  • odbioru tekstów kultury na poziomie dosłownym i przenośnym, np. uczeń powinien objaśnić morał bajki czy sformułować przesłanie baśni. 

Dzięki odpowiednio rozwiniętemu zasobowi słownictwa (głównie z kręgów tematycznych: dom, rodzina, szkoła i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne) uczeń kończący szkołę podstawową powinien skomponować wypowiedź pisemną w formie: opowiadania z dialogiem, pamiętnika, opisu postaci, przedmiotu, prostej notatki czy zaproszenia.

Budowa i kategorie frazeologizmów

By zrealizować wyżej zaprezentowane cele programowe (zwłaszcza w zakresie doskonalenia umiejętności sprawnego i funkcjonalnego posługiwania się językiem oraz właściwego rozumienia i tworzenia tekstów ustnych i pisemnych), warto przyjrzeć się także tej warstwie słownictwa, którą stanowią przysłowia i związki frazeologiczne. Używamy ich na co dzień, formułując wypowiedzi potoczne, ale także i te tworzone w języku bardziej literackim, ubarwiają one nasz język, nierzadko intensyfikują treść i wymowę tworzonych przez nas tekstów. Z drugiej s...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Przypisy