Dołącz do czytelników
Brak wyników

Horyzonty polonistyki

14 grudnia 2017

NR 17 (Marzec 2017)

Korespondencja sztuk
literatura i jej adaptacje

0 335

Czy można powiedzieć, że obecna kultura adaptuje sztukę klasyczną? 
Czy istnieje zatem jakiś związek pomiędzy powieścią Solaris Lema a busami komunikacji miejskiej, pochodzącymi z fabryki o nazwie „Solaris”? Czy teatr i film można dziś spotkać w innej odsłonie? Jeśli tak, to jak można wykorzystać ten fakt w poszerzaniu światopoglądu młodzieży? Będziemy przyglądać się nowatorskim pomysłom na sztukę i zastanawiać, jak ją czytać, żeby mogła nas czegoś nauczyć. Poniżej przedstawiono alternatywne propozycje na ciekawe zajęcia.

Film:

Jest to chyba najradykalniejsza forma wędrówki w pewną rzeczywistość, tworzenie fikcyjnej rzeczywistości, ale ta fikcja nie jest jej przeciwieństwem, ona ją wyostrza.

 

Lalka Bolesława Prusa, stron 864. Bardzo ważny punkt na liście dorobku literatury polskiej. Jednak wydaje się niemożliwe przeczytanie w całości tak opasłego dzieła przez ucznia szkoły ponadgimnazjalnej. „Niemal każda strona tej powieści może dostarczyć tematu maturalnego” – podsumowała polonistka ucząca w liceum, do którego uczęszczałam. Uczeń, zanim pójdzie do biblioteki, sprawdzi w internecie, czy istnieje adaptacja filmowa Lalki, ponieważ społeczeństwo wychowywane na kulturze obrazkowej, audiowizualnej częściej sięga po film niż książkę. 

 

Wyniki badania czytelnictwa przeprowadzonego dla Biblioteki Narodowej przez TNS Polska w listopadzie 2015 roku wykazują, że aż 63% ankietowanych nie przeczytało w ciągu roku żadnej książki. 

 

Nasza tradycja kulturalna stworzyła kontekst sytuowania filmu w bliskim sąsiedztwie literatury. Idąc za Marylą Hopfinger – od początków kinematografii panuje pogląd, że „film jest swoistą filią literatury, ale z mniejszymi możliwościami ekspresyjnymi i znaczeniowymi”3. Pojawiła się również teza, że film wraz z radiem czy telewizją zdominował literaturę. Warto więc po omówieniu lektury z uczniem znaleźć alternatywne rozwiązanie dla uporządkowania jego wiedzy przed maturą.

Akademia Filmowa Multikino 

Jest to całoroczny program edukacji filmowej dla szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Zajęcia pozwalają na uzupełnienie informacji zdobytych na lekcjach języka polskiego, wiedzy o kulturze i zajęciach wychowawczych. Ofertę Akademii można rozszerzyć o specjalne przygotowanie do egzaminu dojrzałości. Zajęcia składają się z trzech kluczowych elementów:

  • prelekcji filmoznawcy, animatora lub eksperta, 
  • prezentacji filmu edukacyjnego poruszającego problematykę zajęć, bogato ilustrowanego przykładami z historii sztuki i kinematografii,
  • prezentację filmu z programu. 

Zajęcia odbywają się cztery razy w semestrze, można uczestniczyć we wszystkich lub tylko w wybranych. Do wszystkich zajęć są przygotowane scenariusze lekcji dla nauczycieli opracowane przez doświadczonych pedagogów. Wybrane zajęcia są wzbogacone o pogadanki i spotkania z ciekawymi ludźmi – czytamy w ofercie Multikina.

Czy warto edukować młodzież przez sztukę filmową?

Odpowiedź na to pytanie jest prosta, a zarazem skomplikowana. Więc najpierw prosto: każde zagadnienie podstawy programowej przedmiotów humanistycznych da się zilustrować za pomocą jakiegoś filmu. Film może być zatem kapitalnym uzupełnieniem zajęć. Trzeba tylko wiedzieć, co prezentować i w jakim kontekście. Idąc trochę głębiej: kino to niezmierzony rezerwuar motywów, nawiązań, inspiracji, ilustracji – każdorazowo zamkniętych w skończonej, około dziewięćdziesięciominutowej całości – który nauczyciel może wedle własnego uznania rozbudowywać już poza kinem, w salach lekcyjnych. Poza tym kino działa na emocje, a wrogiem nauczyciela jest nuda. Efekt jest taki, że za pomocą ciekawych, naprawdę interesujących i angażujących widza filmów możemy pobudzić ucznia, zmotywować do dyskusji, zmobilizować najbardziej opornych. Moją intencją jako twórcy programów edukacyjnych zawsze jest wzbudzenie zaangażowania. Kino jest do opowiadania fascynujących historii – a w przypadku młodzieży staramy się podsuwać im takie filmy, które z jednej strony porządkują ich świat, a z drugiej – stawiają ważne pytania, nie pozwalają zastygać w koleinach stereotypów myślowych. Film w szkole to temat rzeka, można by dyskutować godzinami o tym zagadnieniu. Myślę jednak, że to właśnie jest w edukacji z filmem najistotniejsze: emocje i niezmierzone bogactwo merytoryczne – przekonuje Radosław Tomasik odpowiedzialny za projekty specjalne w Multikinie. 

Propozycja dla szkół ponadgimnazjalnych

Temat: W pogodni za perfekcją i idealnym rytmem

Zrezygnować ze swojego życia towarzyskiego, spędzić godziny w samotności, przelać pot, krew i łzy – co trzeba zrobić, aby osiągnąć maestrię w wybranej dziedzinie? Młody perkusista Andrew zaciska zęby, bandażuje dłonie i nie poddaje się w walce o wirtuozerię. Pod okiem wymagającego, okrutnego nauczyciela przekracza kolejne bariery. Dokąd go to zaprowadzi? Oszałamiający, intensywny film Damien Chazelle został okrzyknięty rewelacją i wyróżniony trzema Oscarami. Jest doskonałym przykładem mistrzowskiego wykorzystania montażu w budowaniu filmowego rytmu. Warto mu się uważnie przyjrzeć – nie tylko ze względu na doskonałą dramaturgię.

Jakie pytania warto zadać uczniom? 

  • Jak wygląda montaż w tym filmie, jak odbierają muzykę, ruch, rytm?
  • Czy można patrzeć na rytm jako kategorię artystyczną? Jeśli tak, to jakie dzieła literackie, plastyczne i muzyczne posługują się nią?
  • Jak prezentowany jest wizerunek artysty?
  • Z jakim problemem spotykamy się, definiując motywację, pojęcie sukcesu?
  • Czy perfekcjonizm to zagadnienie pozytywne czy negatywne? 

ZADANIE DLA UCZNIA:
Nakręć krótki film, który będzie przedstawiał hobby, twoje lub kogoś z twojego otoczenia. Omów filmowaną przez ciebie pasję, opisz emocje, jakie towarzyszą bohaterowi twojego filmu.

Teatr (…) jest tym, co istnieje na jego scenie.

 

Wesele Stanisława Wyspiańskiego, stron 224. Złoty róg, kaduceusz, chocholi taniec – dramat naszpikowany symbolami, osoby dramatu to personifikacja lęków i marzeń postaci realnych, w dodatku rysowanych przez autora dość kłopotliwym dla...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy