Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju nauczyciela

8 grudnia 2017

NR 11 (Marzec 2016)

Bezpieczny Internet

0 245

Współczesny młody człowiek jest aktywny w sposób wielofunkcyjny i hipersymultaniczny. W jednej chwili przegląda ulubione portale internetowe, odpowiada na SMS-y, komentuje wpisy na Facebooku, słucha muzyki ze Spotify, a do tego w ciągu kilku minut przemieszcza się metrem z jednego końca miasta na drugi – czy w takim kontekście szkoła jest miejscem sprzyjającym kształtowaniu kompetencji społecznych oraz edukacyjnych człowieka multimedialnego? 

Natalia Mielech, prezes Safekiddo Foundation oraz Edyta Żmuda, redaktor naczelna czasopisma „Polonistyka”, rozmawiają o szansach i zagrożeniach nowoczesnych technologii w edukacji.

W jakim wieku dzieci w Polsce i innych krajach zaczynają korzystać z internetu i jak go wykorzystują?

Badania pokazują, że europejskie dzieci zaczynają korzystać z internetu od trzeciego roku życia. Niemniej jednak mają z nim styczność już wcześniej i staje się to coraz bardziej powszechne. Dzieci najmłodsze posługują się komputerami i urządzeniami mobilnymi bardzo intuicyjnie, ale zwykle odbywa się to pod nadzorem i z pomocą rodzica. Oglądają bajki, korzystają z przeznaczonych dla nich aplikacji, poznają literki 
i cyferki, słuchają piosenek. Ważne jest wtedy, żeby rodzice wybierali treści wysokiej jakości i odpowiednie dla wieku dziecka. Lepiej kupić jedną porządną aplikację, która rozwija konkretne umiejętności dziecka, niż korzystać z kilku darmowych aplikacji, które nie wnoszą żadnej wartości. 

Mam taką refleksję, że cyberprzestrzeń we współczesnym świecie coraz rzadziej traktowana jest jako świat sztuczny i podległy czy nawet jako świat równoległy, natomiast w sposób spektakularny stała się równoważna z rzeczywistością realną. Jak dzieci i młodzież traktują internet?

To prawda, ta granica się zaciera – obserwujemy to na co dzień, potwierdzają to badania. Ich życie społeczne toczy się zarówno w świecie rzeczywistym, jak i tym wirtualnym. Nastolatki są w sieci niemal cały czas, rekordziści sprawdzają portale społecznościowe sto razy dziennie. Paradoksalnie dzieci w internecie potrafią się jednak zachowywać inaczej. Poczucie anonimowości powoduje, że piszą do innych osób o sprawach, o których nie ośmieliłyby się powiedzieć w rzeczywistości; przekraczają granice prywatności. 

W jaki sposób funkcjonowanie dzieci w sieci wpływa na ich rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny? 

Im częściej i aktywniej dzieci korzystają z internetu, tym większy ma on wpływ na ich rozwój. Internet może wspomagać rozwój dziecka we wszystkich tych płaszczyznach, ale nigdy nie zastąpi realnych doświadczeń. Jeśli równowaga między czasem spędzanym w sieci a czasem poza nią jest zaburzona, obserwujemy problemy w każdym z tych obszarów. Rozwój fizyczny zostaje zaburzony, bo dziecko ma za mało ruchu. Istnieje bezpośredni związek między czasem spędzanym w sieci a otyłością, wadami postawy i obniżoną odpornością. Nadmierne i nieodpowiednie spędzanie czasu w sieci przekłada się także na trudności z koncentracją i zasypianiem oraz wpływa na wzrost poziomu stresu. Internet pełen jest „rozpraszaczy” i silnie stymulujących bodźców – chęć sprawdzania portali społecznościowych powstrzymuje dziecko przed poświęceniem konkretnej czynności dłuższego czasu. Świat online i rozrywka, do jakiej daje dziecku dostęp internet, są dla niego bardzo kuszące, dlatego często rodzice przyznają się do problemu odciągnięcia dziecka od komputera, nierzadko też dostrzegają zmiany w jego funkcjonowaniu, m.in. nerwowość, silne emocje związane z przeżywaniem gry itp. W tym miejscu muszę także wymienić negatywne zjawiska, z jakimi spotykają się dzieci w sieci, takie jak cyberprzemoc, kradzież tożsamości, pornozemsta, nieodpowiednie treści. Dla większości dzieci to traumatyczne przeżycia, które mogą prowadzić do depresji, okaleczania czy prób samobójczych. Pamiętajmy też, że jeśli dziecko spędza w sieci zbyt dużo czasu, odbywa się to kosztem jego życia społecznego, ponieważ odcina się w ten sposób od rodziców i rówieśników, od spędzania czasu na łonie natury, tradycyjnych gier zespołowych, w których ma możliwość budowania  swoich społecznych kompetencji. Nie można więc lekceważyć tego problemu. I przede wszystkim należy się zastanowić, jakie nawyki i praktyki związane z korzystaniem ze smartfona, komputera, sieci my jako rodzice przekazujemy naszym podopiecznym. Świadomie bądź nie.

Jakie widzi Pani szanse internetu dla edukacji?

Świat się digitalizuje i ten trend naturalnie wkracza także pod strzechy placówek szkolnych. 

 

Nauczyciele mogą korzystać z wielu platform edukacyjnych, aplikacji, YouTube’a. Pierwszym ogólnopolskim projektem, który ma wspierać dzieci i młodzież oraz nauczycieli w efektywnym wykorzystywaniu technologii  w edukacji, jest Program eTornister.

 

Po pierwsze, mamy olbrzymie możliwości poznawania wielu zjawisk czy miejsc właśnie dzięki internetowi. Nauczyciele mogą w tym celu korzystać z wielu platform edukacyjnych, aplikacji, YouTube’a. Pierwszym ogólnopolskim projektem, który ma wspierać dzieci i młodzież oraz nauczycieli w efektywnym wykorzystywaniu technologii w edukacji, jest Program eTornister, z którego już korzysta wiele szkół na terenie całej Polski. Takie rozwiązania pozwalają bardziej zaangażować uczniów w naukę, dzięki temu również więcej zapamiętują. Nie bez znaczenia jest także fakt, 
że wprowadzenie do zajęć internetu i związanej z nim interaktywności jest szansą na wzmacnianie wspólnego języka pomiędzy nauczycielami a ich podopiecznymi. Łączymy edukację z zabawą – nie od dziś wiadomo, że to bardzo skuteczna metoda. Warto podkreślić, że dzięki zdobyczom technologii mamy wiele rozwiązań dla uczniów z problemami w nauce, są one wykorzystywane w diagnozie i terapii. A na co dzień skutecznie wspierają dzieci w pokonywaniu barier i zwiększaniu swojego poznawczego potencjału. 

 

Wprowadzenie do zajęć internetu i związanej z nim interaktywności jest szansą na wzmacnianie wspólnego języka pomiędzy nauczycielami a ich podopiecznymi. Łączymy edukację z zabawą dzięki zdobyczom technologii, mamy wiele rozwiązań dla uczniów z problemami w nauce, są one wykorzystywane w diagnozie i terapii.

 

Jakie wyzwania stoją przed szkołą w obliczu agresywnej ekspansji w rozwoju nowych technologii?

W styczniu pojawił się raport Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju na temat nowych technologii w edukacji i dużo miejsca poświęcono właśnie tym wyzwaniom. To między innymi: nauczanie umiejętności cyfrowych, umiejętność wyboru wiarygodnych źródeł informacji, zwiększanie świadomości na temat zagrożeń. W Polsce nauczyciele zwracają uwagę, że często w szkołach brakuje komputerów czy tabletów, co uniemożliwia im wykorzystywanie technologii w edukacji. Z drugiej strony uczniowie często przychodzą do szkoły z własnymi smartfonami czy tabletami i korzystają z nich podczas lekcji, co też jest dla nauczycieli sporym wyzwaniem. Kluczowe w tym obszarze jest zrozumienie, że technologia w szkole jest dziś naturalnym narzędziem, które powinniśmy oswoić i sprawić, żeby sprzyjało realizacji celów edukacyjnych. 

Szkoły starają się wykorzystywać potencjał drzemiący w internecie. Jakie obserwuje Pani najważniejsze technologiczne trendy 
w kontekście edukacji?

Coraz bardziej powszechne staje się wśród dzieci programowanie, jest coraz więcej miejsc, które oferują takie zajęcia dla dzieci. Od 2017 roku programowanie będzie elementem nauczania informatyki we wszystkich polskich szkołach. To dobrze, bo to ważny element rozwijania kompetencji cyfrowych. Mamy trend edurozrywki (ang. edutainment) polegający na łączeniu edukacji i zabawy, który doskonale sprawdza się wśród dzieci. Rewolucyjne zmiany w obszarze edukacji wprowadziły tzw. MOOC-e, czyli masowe otwarte kursy online. Dzięki nim można bezpłatnie zdobywać kwalifikacje, korzystać z materiałów i poznawać nowych ludzi. Obecnie sporo mówi się też o wykorzystywaniu grywalizacji (ang. gamification) w nauczaniu. Uczestnicy zapamiętują w ten spo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy