Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wiecznie młoda, czyli Nowa Matura
Fakty i opinie

Artykuły z czasopisma | 28 listopada 2017 | NR 5
25

O nowej maturze jedno można z pewnością powiedzieć: od ładnych paru lat jest wciąż „nowa”, a raczej „odnawiana”. Zmiany zapowiadano już u zarania reformy oświaty, tj. przed rokiem 1999. Działo się tak i dziać będzie w imię szukania optymalnej formuły egzaminu zewnętrznego w szkole ponadgimnazjalnej. Procedury zostawmy dyrektorom, a my, nauczyciele poloniści, skupmy się na trzech najważniejszych „naszych” kompetencjach: czytaniu ze zrozumieniem, pisaniu i mówieniu. Sądzę, że warto przyjrzeć się szczególnie czytaniu ze zrozumieniem, jako kompetencji niezwykle ważnej na egzaminach ze wszystkich nauczanych przedmiotów.

Nową formułę egzaminu maturalnego z języka polskiego szeroko omawia Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2014/2015, opracowany przez CKE we współpracy z OKE. Od momentu publikacji w 2013 r. do dziś wydawnictwa edukacyjne, placówki ODN oraz CKE przygotowały szereg szkoleń, wykładów i warsztatów, instruujących polonistów, jak przygotować uczniów do nowej formuły egzaminu. 
W praktyce termin „nowa matura” oznacza w istocie szereg modyfikacji lub faktycznych zmian zarówno w ustnej, jak i pisemnej części egzaminu.

Sprawdzian świadomości językowej

Sama struktura arkusza maturalnego nie ulega zmianie, natomiast test, który dotychczas był głównie sprawdzeniem poziomu rozumienia tekstu, w nowej formule staje się sprawdzianem świadomości językowej zdającego. 

W arkuszu znajdą się dwa teksty, do których sformułowanych zostanie 5 lub 7 zadań otwartych albo zamkniętych. Uczeń poproszony zostanie o wykonanie działań językowych na tekście, zatem ma za zadanie przekształcić tekst, np. streścić go, wskazać słowa klucze, zredagować zdania z tymi słowami, sformułować pytania odkrywające sensy tekstu, przenicować tekst, ułożyć plan za pomocą pytań (pytania nie mogą zmieniać sensu tekstu), cytować. 

Zdający, rozwiązując zadania, wykorzystuje również wiedzę z gramatyki i poetyki, np. wskazuje środki językowe, określa ich funkcje, rozpoznaje rodzaje zdań w akapitach. Test ma również zawierać jedno zadanie do szerszej odpowiedzi, która będzie oceniana pod względem jakościowym, a nie ilościowym. Uczeń w każdym przypadku ma wykazać, że rozumie tekst, zatem wskazać, o czym on jest i co na ten temat powiedziano. Odpowiedź ta oceniana jest również pod względem stylistycznym i ortograficznym. 

Sprawdzian umiejętności argumentacyjnych

Praca pisemna ma być przede wszystkim tekstem argumentacyjnym w wybranej formie, np. rozprawki, interpretacji testu poetyckiego, interpretacji porównawczej, szkicu (tej formy nie wskazuje podstawa programowa, ale uczeń może się na nią zdecydować). W temacie pracy pisemnej nie zostaje, jak dotychczas, określona wskazówka interpretacyjna; interpretacja, którą podejmuje uczeń, jest zatem nieukierunkowana i powinna być pogłębiona poprzez przywołanie kontekstów. W przypadku pracy z tekstem poetyckim analiza formalna zostaje zmarginalizowana na rzecz pogłębionej interpretacji. Ta nie może być falsyfikacją tekstu, czyli błędną koncepcją interpretacyjną, nadinterpretacją. Granicą interpretacji pozostaje sam tekst, a więc dzieło literackie.

Do oceny tekstu argumentacyjnego służą egzaminatorowi analityczne kryteria poziomowe w ośmiu aspektach. Nowym kryterium oceny staje się tzw. spójność lokalna, czyli zgodność logiczna i gramatyczna między zdaniami. W pracy maturzysty ważny przy ocenie będzie też układ graficzny tekstu. 

Na poziome rozszerzonym uczeń redaguje wypowiedź argumentacyjną na temat tekstu teoretycznego, krytycznego czy też krytycznoliterackiego. Określa stanowisko autora tekstu i odnosi się do jego argumentacji na temat poruszanego problemu, zatem ocenia argumentację autora tekstu. W przypadku interpretacji porównawczej uczeń sam ustala obszary porównania tekstów, łączy sensy zestawionych utworów. Powinien wskazać problem, jaki porusza tekst (problem główny, nie drugorzędny), umieścić go we właściwym kontekście oraz przywołać inne teksty kultury. Co ważne, temat pracy nie wskaże potrzeby odwołania się do ko...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy