Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski na czasie

15 kwietnia 2018

NR 23 (Marzec 2018)

Wątki biograficzne

0 244

Ludzie lubią mówić o sobie – na różne tematy, w różnych okolicznościach, do różnych osób. Lubią się chwalić, dopowiadać nierzadko inny bieg wydarzeń, aby w oczach innej osoby zyskać lub lepiej wypaść. Sytuacja może być zupełnie odwrotna, kiedy ludzie są zbyt skryci, by obwieszczać światu swoje życie. Tak również bywa na co dzień. Jednak zastanówmy się, jak temat wątków biograficznych można „wpleść” w program nauczania języka polskiego?

Nie ma co ukrywać, że z bohaterami literackimi, którzy sami się nie wypowiedzą na swój temat, jest nieco inna sytuacja. My, jako nauczyciele, poloniści możemy uczyć wnioskowania na temat biografii autora lub bohatera, na przykład po jego zachowaniu, emocjach, które mu towarzyszą. Możemy uczyć myślenia przyczynowo-skutkowego. Możemy pomagać w nazywaniu emocji, które być może bohater literacki (lub sam autor) przeżywał, lecz czy zawsze mamy tę pewność, że tak właśnie było, jak nam się wydaje? Moim zdaniem – nie, i to dobrze, że nie. Zostawmy sobie pewną dozę niepewności i niejasności, aby właśnie wypełnić ją kreatywnością naszych uczniów. Nie mówię, aby wymyślać biogram artystów i zmieniać jej bieg świadomie i bez celu, ale jeśli ma to pomóc i korespondować z lekcją języka polskiego, to właściwie dlaczego nie? Podsyłam kilka praktycznych i sprawdzonych pomysłów na gry, zabawę i pracę nad wątkami biograficznymi na lekcjach polskiego. Jeśli czujesz, że ten temat nie jest odpowiednio realizowany w Twoim życiu zawodowym, to tym bardziej ten artykuł jest dla Ciebie!

Na początek „Dobre moje – dobre Twoje”, czyli gra, która w połączeniu z Jengą (umysłowo-zręcznościową grą towarzyską) tworzy doskonały duet! Jest kilka wariantów, które należy dopasować do swoich uczniów i lekcji. Mój wariant wymaga od ucznia przygotowania samodzielnego około 15 pytań do biografii autora (omawianej lektury lub analizowanego wiersza) lub bohatera literackiego. Oczywiście nauczyciel sprawdza poprawność i rzetelność pytań. Uczniowie pracują w trójkach lub w czwórkach. Dzięki wcześniejszemu przygotowaniu stworzony został komplet około 30–50 pytań. Ważne, aby od razu powiedzieć uczniom, ile konkretnie mają przygotować pytań i podzielić numerację, na przykład Kasia ma pytania od 1 do 15, Monika od 16 do 30, Wojtek od 31 do 45. Dzieci podczas lekcji układają klocki Jengi (które są wcześniej ponumerowane, na przykład małymi naklejkami do cen). Kiedy wieża będzie gotowa, dzieci po kolei wyciągają klocek-pytanie, na które trzeba udzielić odpowiedzi. Zestaw pytań jest już gotowy, numeracja także, pozostaje nam tylko dobrze się bawić! Uczeń, który wyciągnie więcej klocków, zrzucając je na ławkę, ma za zadanie odpowiedzieć na wszystkie pytania. Uniwersalność ponumerowanych klocków sprawia, że wystarczy tylko zmieniać treść pytań lub zagadnień przy numerach (inne legendy) i można grać w odniesieniu do różnych tematów lekcji, nie tylko lektur szkolnych. 

Kolejny pomysł to zamiana ról! Uczeń „wchodzi w buty” bohatera literackiego lub samego autora i pisze kreatywny list otwarty do społeczności, do przyjaciół, do czytelników żyjących w 2018 roku. Grę proponuję nazwać „List do przyszłości”, w której – na przykład – Stanisław Wokulski pisze wiadomość do czytelników żyjących współcześnie. Nie jest to łatwe zadanie, ale możliwe. Dzięki „wejściu” w rolę innej osoby uczniom będzie łatwiej zdystansować się i być może zapomnieć o wstydzie i nieśmiałości. Takie ćwiczenie może być praktykowane również jako „List z przeszłości” będący swego rodzaju dialogiem między epokami. Wcześniej wspomniany Stanisław Wokulski może pisać do Orgona, bohatera Świętoszka Moliera. Komunikacja powinna być określona tematem, stylem i czasem. Uzupełnieniem pomysłu są autentyczne gazetki reklamowe, katalogi, broszury lub czasopisma, które dzięki wycinankom wzbogacą i uatrakcyjnią prace uczniów.

Powycinane przedmioty z ulotek i gazetek reklamowych to kolejny sposób, aby dookreślić biogram bohatera literackiego lub samego twórcy. Proponuję na lekcję wcielić się w rolę dekoratora wnętrz! Elementy świata przedstawionego lub didaskalia wskazują często jednoznacznie, w jakich warunkach bohaterowie żyją, mieszkają i pracują. Może warto pokusić się o prace plastyczne takich pomieszczeń? Uczniowie, podsumowując lektury, mogą wyklejać pokoje „swoich” wybranych bohaterów. Tworzą dzięki temu przestrzeń znaną im z kart utworów.

„Speeddating” to randki bohaterów literackich z różnych epok. Uczniowie wcielają się w rolę wybranej przez siebie postaci. Zadaniem wcześniejszym jest zapoznanie się z biogramem wybranej osoby, tak aby „randkowanie” było efektywne. Uczniowie wspólnie z nauczycielem tworzą bazę pytań, których odpowiedź jest realna i zgodna z treścią utworu. Konwersacje trwają kilka minut i następują zmiany partnerów do rozmów. Ćwiczenie sprawdzi się w momencie powtórek lektur szkolnych lub jako podsumowanie omawiania bohaterów literackich. Dobrze jest pomyśleć o czasomierzu, który po upływie ustawionego czasu będzie dzwonił i każdy zrozumie zmianę miejsca. 

„Bądź jak Sherlock!” – to gra, w której parujemy uczniów i prosimy, aby wycięli z gazetek pięć rzeczy, które kojarzą im się z wcześniej wybranym autorem tekstów omawianych na lekcjach języka polskiego z ostatniego miesiąca. Tworzą na kartce formatu A4 wyklejankę kilku przedmiotów. Zadaniem drugiej osoby w parze jest wywnioskowanie na podstawie obrazków i symboli, o jakim twórcy jest mowa. Nauczyciel zbiera prace uczn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy