Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski w praktyce

15 kwietnia 2018

NR 23 (Marzec 2018)

Pomysł na biografię
Wątki biograficzne na lekcjach języka polskiego

0 62

Jak zachęcić uczniów do słuchania o poetach i pisarzach, skoro sam fakt, że są w obowiązkowym kanonie lektur, automatycznie wpisuje w ich biografię niedostępność i posągowość?

Dystans czasowy również nie pomaga, skoro w większości mówimy o osobach dawno nieżyjących. Ich styl życia, doświadczenia i wypadki będą wydawały się młodzieży obce i nieatrakcyjne. Kolejnym problemem wydaje się, że wielu nauczycieli, uczniów (a nawet badaczy literatury) ma poczucie, że uczenie się biografii nie ma większego sensu z dwóch powodów. Po pierwsze – preferują pogląd, że tekst broni się sam i można go z powodzeniem omawiać w oderwaniu od kontekstu biograficznego, po drugie – w dobie internetu uczenie się faktów z życia poety na pamięć jest pozbawione sensu. Przecież pracując z tekstem, w każdej chwili możemy sprawdzić, wyszukać potrzebne informacje. W tym ujęciu biografia staje się zbędnym elementem, a w kontekście przeładowanych podstaw programowych – stratą czasu. Podstawowym argumentem uczniów niechętnie uczących się o dziejach autorów jest istnienie licznych źródeł informacji rozpowszechnianych za pośrednictwem internetu. Czy rzeczywiście w dobie Wikipedii wymaganie znajomości elementów biografii jest nieuzasadnione? Tak być nie musi. I nie może! Biografia autora to źródło istotnych i fascynujących informacji, przybliżających koloryt epoki, poszerzających wiedzę i w końcu ułatwiających i pogłębiających interpretację dzieła. W tendencjach i modach naukowych miejsce autora się zmienia – jego życiorys bywa uważany za istotny element dzieła (szczególnie w poezji), a jego biografia za niezastąpiony kontekst biograficzny. Czasem autor chowa się skutecznie za narratorem, bohaterem czy podmiotem lirycznym i uważa, że nie ma z nimi nic wspólnego. Innym razem zakłada maskę. Z drugiej strony są entuzjaści doszukiwania się w każdej postaci literackiej echa z życia jej twórcy. Jako zwolenniczka interpretacji kontekstowej nie wyobrażam sobie omawiania większości tekstów bez znajomości elementów biografii pisarza. Praktyka szkolna wymusiła na mnie szukanie sposobów na łączenie zapoznawania się z biografią z innymi umiejętnościami tak, by nie tracić cennego czasu na czytanie biogramów i uczenia się ich na pamięć.

 

Biografia autora to źródło istotnych i fascynujących informacji, przybliżających koloryt epoki, poszerzających wiedzę i w końcu ułatwiających i pogłębiających interpretację dzieła.

 

Tradycja i nowoczesność

Słownik pisarzy

Informacji i biogramów tradycyjnie szuka się w słownikach. Dawniej dla urozmaicenia zajęć zachęcano uczniów do tworzenia słowników pisarzy – zeszycików z autorskimi notatkami o życiu i twórczości, uzupełnianymi na bieżąco wraz z pojawianiem się kolejnego ważnego nazwiska. To metoda całkiem przydatna i dość lubiana. Proponuję jej unowocześnioną wersję. Zaproponujmy uczniom, by zamiast wyszukiwać informacji w internecie, użyli innych źródeł informacji (słowniki, opracowania, leksykony) i stworzyli własne hasło do Wikipedii. Uczniowie Wikipedię doskonale znają, często z niej korzystają. Wiedzą, że jej zaletą jest zwięzłe, rzetelne opracowanie informacji w haśle, jasność definicji – również dzięki prawidłowemu opracowaniu graficznemu.

Alfabet

Dawniej bardzo popularny sposób przedstawienia sylwetki postaci, dziś nieco zapomniany, może być ciekawym sposobem na ożywienie lekcji o pisarzu. Jeśli na sylwetkę pisarza mamy całą godzinę, jesteśmy w stanie tak podzielić zadania, żeby powstała ciekawa i efektowna pomoc dydaktyczna. Ładnie opracowany graficznie alfabet może być ozdobą sali i materiałem do powtórki. Jego opracowywanie utrwali wiadomości. Niech będzie Mickiewiczu: A – jak akermańskie, B – jak Ballady i romanse, C – jak Celina, D – jak Dziady, E – jak emigracja itd. Nie ma obowiązku wykorzystania wszystkich liter alfabetu, a informacje powinny być jak najbardziej zwięzłe. Unowocześniona wersja alfabetu może być edytowana komputerowo na stronach na przykład biblioteki szkolnej i dostępna dla wszystkich użytkowników. Tę wersję można potraktować jako projekt międzyklasowy.

Myślenie wizualne

Myślenie wizualne to bardzo popularna i skuteczna metoda wykorzystywana najczęściej w biznesie. Od pewnego czasu coraz częściej pojawia się także w szkole. Jest to, mówiąc najogólniej, myślenie obrazami. Celem tej metody jest połączenie tego, co werbalne, z tym, co wizualne. Efektem tego działania są obrazki, schematyczne i minimalistyczne, dzięki którym treści się utrwalają. Do notatek wykorzystuje się piktogramy, strzałki, ikonki, chmurki, wszelkie kształty i kolory. W ten sposób powstają notatki z ważnych biznesowych spotkań. Zapis wielkoforma...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy