Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ulica „dezerterów moralnych”
– czyli nowoczesność w ocenie (nie tylko) Schulza

Artykuły z czasopisma | 27 listopada 2017 | NR 4
232

Powiedz, gdzie mieszkasz, a powiem Ci, kim jesteś.
 

Opowiadania Schulza – złożone i bogate w formie i treści – rzucają ciekawe światło na początki formowania się nowoczesnych miast. A dziś dla młodego człowieka miejscem fascynacji jest właśnie przestrzeń wielkiego miasta. Jakie były początki? Ciekawej odpowiedzi udziela m. in. opowiadanie B. Schulza pt. Ulica Krokodyli. Natomiast o tym, na ile antycypacje Schulza się potwierdziły, odpowiada np. wiersz M. Białoszewskiego pt. Ja stróż latarnik nadaję z mrówkowca.

Warto rozpocząć lekcję od oglądu przestrzeni (opisanej realistycznie przez Schulza) i dokonać porównań urbanistycznych, by przejść do przyjrzenia się mieszkańcom i systemowi wartości, który reprezentują.

Cele:

  • zapoznanie się z funkcjonowaniem motywu miasta w literaturze, na podstawie tekstów z różnych epok,
  • pogłębianie umiejętności analizy i interpretacji tekstu literackiego,
  • kształtowanie umiejętności pracy w grupie,
  • doskonalenie umiejętności czytania ze zrozumieniem.

Materiały dydaktyczne:

  • Bruno Schulz: Ulica Krokodyli, fragmenty opisujące miasteczko
  • Miron Białoszewski: Ja stróż latarnik nadaję z mrówkowca, Do NN***
  • Barbara Czarniawska-Joerges, Kto pisze miasto? – fragment; Zygmunt Bauman, Wśród nas, nieznajomych – czyli o obcych w (po)nowoczesnym mieście – fragmenty
  • zdjęcia Drohobycza z lat 30. XX wieku (ul. Stryjska, Stare Miasto),
  • reprodukcje obrazów S. Dali, Chagalla, Picasso (miasteczka, domy),
  • szary papier, markery, kolorowe czasopisma, klej.

Metody pracy:

  • praca grupowa i indywidualna,
  • dyskusja,
  • pogadanka,
  • ćwiczenia pisemnie.

Czas: 

  • 2 lekcje w szkole ponadgimnazjalnej

Przebieg lekcji

  1. Wprowadzamy uczniów w problematykę lekcji, zakładając że w domu przeczytali opowiadanie B. Schulza w całości. Wręczamy skserowane fragmenty utworu, opisujące miasteczko. Prosimy o odczytanie tekstu – najlepiej głośne.
  2. Dzielimy klasę na grupy 5-osobowe. Wręczamy karty pracy. Określamy czas (ok. 20 minut):
  • Zadanie dla trzech grup: Wykonajcie w dowolnej technice (rysunek, collage) jedną stronę folderu reklamowego, przedstawiającego „dystrykt przemysłowo-handlowy”. Zwróćcie uwagę na znajdujące się tu kamienice, domki podmiejskie, sklepy (napisy!). Pamiętajcie o „karierze”, jaką zrobiło senne miasteczko na odkryciu ropy naftowej.
  • Pozostałe grupy: Odszukajcie w Internecie ulice dawnego Drohobycza (lata 30.) z ulicą Stryjską włącznie (Ulica Krokodyli w opowiadaniu) oraz reprodukcje obrazów M. Chagalla, S. Dali, P. Picasso przedstawiające małe miasteczka, kamienice.
  1. Po upływie 20 minut przedstawiciele grup prezentują oraz omawiają stworzone i wyszukane materiały plastyczne. Porównujemy architekturę starego miasta (rynek, kamieniczki) i miasta nowoczesnego (sklepy, lokale, „pudełka” domów, rola światła neonowego).
  2. Wspólnie na tablicy sporządzamy tabelę porównawczą, posiłkując się efektami dotychczasowej pracy.

strefa miasta / kryteria
porównawcze

stare miasto

dystrykt
przemysłowo-handlowy

kontekst społeczny

tradycja

rewolucja przemysłowa

specyfika miejsca (klimat)

„puste ulice i godziny”

dziki Klondike

mieszkańcy

rdzenni mieszkańcy, „zasiedziałe kupiectwo”

nafciarze i aferzyści, „krokodyle”, „dezerterzy moralni”

sposób sprzedawania towaru

ceremonialność

niewybredna reklama

jakość towaru

doskonały, solidny

tandetny, dyletancki

motywy działania

patriarchat, odwieczne zasady

komercja, odór zepsucia (zakazany owoc)

 

  1. Następnie przeprowadzamy dyskusję panelową, zapraszając na środek klasy przedsta...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy