Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

5 listopada 2019

NR 33 (Listopad 2019)

Scenariusz lekcji do filmu Pokot
(reż. Agnieszka Holland, Kasia Adamik)

0 8
Temat zajęć Wyzwania współczesnego świata: przeciw eksploatacji zwierząt
Czas realizacji 4 godziny lekcyjne1
Grupa wiekowa szkoły ponadpodstawowe
Zagadnienia 
edukacyjne
  • Olga Tokarczuk, Agnieszka Holland – ważne nazwiska dla polskiej kultury.
  • Gatunkowe konwencje Pokotu.
  • Hiperbola i groteska, czyli czy możemy wierzyć w świat Pokotu?
  • Zezwierzęcenie, bestia i ryj, czyli językowe obrazy zwierząt.
  • Pieśń słoneczna św. Franciszka i Pokot – religijna i świecka wizja zgodnej koegzystencji ludzi i (innych) zwierząt.
  • Ryby głosu nie mają? Animal studies, czyli najnowsze perspektywy w humanistyce
Cele operacyjne uczeń/uczennica:
  • dokonuje analizy i interpretacji filmu fabularnego,
  • dostrzega w filmie różne konwencje gatunkowe (thriller, kryminał, utopia),
  • czyta ze zrozumieniem tekst literacki, religijny, publicystyczny oraz prawny,
  • rozpoznaje w filmie groteskę i hiperbolę,
  • analizuje różnice stylistyczne między synonimami,
  • podejmuje refleksję nad celowym z perspektywy światopoglądowej kształtowaniem języka,
  • pisze rozprawkę,
  • porównuje wizję relacji człowiek–zwierzę w różnych paradygmatach (animal studies oraz chrześcijańskiej)
Formy i metody pracy praca zbiorowa jednolita, praca indywidualna jednolita, praca grupowa zróżnicowana; burza mózgów, ćwiczenia praktyczne, dyskusja problemowa.
Pomoce dydaktyczne: 
  • zwiastun kinowy Pokotu (dostępny na https://www.youtube.com/watch?v=78hSndBI67Q),
  • kserokopie Pieśni słonecznej św. Franciszka oraz fragmentu Księgi Rodzaju (zał. 1),
  • karta pracy (zał. 2.),
  • fragmenty felietonu D. Gzyry (zał. 3.)

 

Przebieg zajęć


TEMAT 1: Poważne gry (konwencjami) w Pokocie.


[2 godziny lekcyjne]


Przygotowanie do lekcji: uczniowie podzieleni na dwie grupy
mają za zadanie zgromadzić jak najwięcej informacji o Agnieszce Holland oraz o Oldze Tokarczuk.

■      Prezentacja zadania domowego: w formie mapy myśli uczniowie zapisują na tablicy informacje, które zgromadzili o Agnieszce Holland. Czy coś te twórczynie łączy? Jakiego rodzaju twórczości się po nich można spodziewać? Uczniowie mogą zwrócić uwagę na płeć oraz zaangażowanie światopoglądowe: obie są twórczyniami zaangażowanymi, które poruszają problematykę aktualną, ważną społecznie i niewolną od kontrowersji. Nie boją się także zaangażowania ideologicznego oraz publicznych wypowiedzi na tematy polityczne. [10 min]

■      Nauczyciel/-ka prezentuje uczniom zwiastun Pokotu (dostępny pod adresem: https://www.youtube.com/watch?v=78hSndBI67Q). Jakie emocje miał wzbudzić w widzu? (Groza, pragnienie poznania tajemnicy, rozwiązania zagadki.) Jaką konwencję filmową sugerował? W jaki sposób budował to oczekiwanie? (Thriller: muzyka pełna napięcia, zamglone krajobrazy, nocne pejzaże, zagadkowe pomysły: mordujące sarny, naturalistyczne obrazy zwłok; kryminał: sceny przesłuchań, temat morderstw.) Czy z tej perspektywy zwiastun mógł kojarzyć się z nazwiskami Holland i Tokarczuk? Czy te zapowiedzi zostały zrealizowane w filmie? [10 min]

■      Czy Pokot można go nazwać thrillerem lub kryminałem? Uczniowie podzieleni są na cztery grupy, każda z nich zbiera argumenty potwierdzające wskazaną tezę (w tabeli poniżej przykładowe argumenty) Następnie uczniowie prezentują efekty pracy w grupach (Tabela 1). [15 min]

■      Czy na podstawie zgromadzonych argumentów można przyporządkować Pokot do jednego z wymienionych gatunków? Czemu służyć może kompozycja zakładająca różne gatunkowe afiliacje i równoczesne przeczenie im? Nauczyciel/-ka przytacza opis wydawcy książki, której adaptacją jest film: „thriller moralny z metafizyczną zagadką” i pyta, na co zwraca uwagę taka charakterystyka. Czy można ją odnieść także do filmu? Czy zgodnie z nią kontekst kina gatunkowego jest pierwszorzędny dla niego? Na jakie aspekty, inne niż gatunkowe zwraca uwagę ten opis? [10 min]

 

Tabela 1.

Pokot jest kryminałem Pokot nie jest kryminałem.
  • Występują morderstwa.
  • Podejrzenia dotyczące sprawcy i jego motywów stanowią oś fabuły.
  • Występują charakterystyczne postaci: morderca, ofiara, policjant, prowadzący śledztwo.
  • Od początku morderca jest łatwy do przejrzenia.
  • Od początku znane są motywy zabójstw („zemsta zwierząt”).
  • Śledztwo nie prowadzi do wykrycia winnego, przyznaje się on sam.
  • Zabójca nie zostaje ukarany.
  • Motyw zabójstw nie jest głównym tematem filmu.
Pokot jest thrillerem Pokot nie jest thrillerem
  • Występuje wiele scen budzących lęk (np. obrazy ludzkich trupów, ubitych zwierząt).
  • Lęk podkreślany jest scenografią (las, ciemność, punktowe światło latarek), ruchami kamery (niespokojne, poruszone obrazy, zbliżenia na trupy, przyjmowanie nietypowej perspektywy, ograniczającej pole widzenia), niespokojną muzyką.
  • Epatowanie brzydotą, elementy naturalizmu (kostiumy, obrazy przyrody groźnej, odestetyzowanej).
  • Wszystkie postaci mają rysy komiczne.
  • Występuje wiele scen budzących śmiech.
     

 

Tabela 2.

Problemy moralne Problemy metafizyczne
  • Czy można karać za zabicie zwierzęcia? 
  • Czy zabijanie zwierząt jest złe?
  • Czy zabijanie ludzi jest złe?
  • Czy zabicie zwierzęcia to morderstwo? 
  • Co człowiek może robić ze zwierzętami? 
  • Czy w obronie zwierząt wszystkie działania są dobre?
  • Czy człowiek ma władzę nad zwierzętami?
  • Czy życie człowieka i zwierzęcia ma taką samą wartość? 
  • Czy człowiek może występować w imieniu zwierząt? 
  • Czy zwierzęta myślą? 
  • Czy zwierzęta przeżywają emocje? 

 

■      Jakie problemy moralne i metafizyczne pojawiają się w filmie? Nauczyciel/-ka zapisuje na tablicy propozycje uczniów. Prawdopodobnie uczniom trudno będzie rozróżnić problematykę metafizyczną i moralną podczas abstrahowania dyskusyjnych kwestii z filmu, dlatego warto na koniec zaproponować próbę posegregowania wymienionych przez klasę zagadnień (np. przez oznaczenie innym kolorem) i przyporządkowania do dwóch kategorii problemów: moralnych i metafizycznych. (Nauczyciel/-ka może przypomnieć także znaczenie pojęć moralności jako systemu sądów, które determinują ludzkie zachowania w perspektywie dobra i zła; oraz metafizyki jako działu filozofii zajmującego się podstawami bytu odwołując się do wiedzy uczniów bądź korzystając z dostępnych źródeł encyklopedycznych) (Tabela 2). [10 min] 

■      Zapisawszy zagadnienia zauważone przez uczniów, nauczyciel/-ka stara się pogłębić interpretację filmu, pytając, czy prowadzi on do jasnych konkluzji w tych kwestiach? Co wpływa na niejednoznaczność odpowiedzi na powyższe pytanie? Nauczyciel/-ka może zapytać uczniów, jak odbierają postać głównej rzeczniczki praw zwierząt: jest postacią sympatyczną, zabawną, ale także fanatyczną, okrutną (metody zabójstw), a nawet szaloną; czy lepiej przedstawiony jest jeden z jej adwersarzy – ksiądz Szelest? Także nie: jest bezduszny (podczas próby niesienia pociechy Duszejko), ograniczony, ale skrupulatnie wypełnia swoje duszpasterskie obowiązki, uczestniczy w życiu społeczności, której jest częścią. [15 min]

■      Następnie nauczyciel/-ka poddaje pod refleksję, czemu ma służyć kostium kina gatunkowego, popularnego w tym filmie? Uczniowie mogą zwracać uwagę na chęć wzbudzenie w widzu emocji a przez to – zainteresowania dla tej problematyki; przemycenia ważnego przesłania w atrakcyjnej dla przeciętnego widza formie (można tu przypomnieć oświeceniową dyrektywę dla wartościowej sztuki „bawić, ucząc”); pokazania praktycznego wymiaru problemów filozoficznych itp. Uczniowie mogą także przedstawiać opinię, że taka kompozycja jest nietrafiona: wielbiciele kina gatunkowego wyjdą bowiem z kina rozczarowani (nie dostaną bowiem dr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy