Dołącz do czytelników
Brak wyników

Rola motta w kulturze obrazkowej

Artykuły z czasopisma | 12 grudnia 2017 | NR 14
263

Jak przeszło drogę od pierwszych kart książek literackich do aplikacji w telefonie, która codziennie losuje „motto na dziś”?

Czym właściwie jest motto? Czy różni się od sentencji? Złotej myśli? Dewizy życiowej?

Podstawową różnicą jest forma użycia takiego narzędzia i to, w jakim komunikacie, utworze, książce chcemy je zastosować. Motto zawiera w sobie ogólną, moralną czy filozoficzną myśl ubraną w zwięzłe zdanie… No tak, ale to zupełnie jak złota myśl lub dewiza – dokładnie tak! Wszystkie te określenia są wyrazami bliskoznacznymi, czasami tylko różnią się subtelnościami związanymi z ich cechami znaczeniowymi. Praktycznie większość tych pojęć stosujemy wymiennie. Te cechy, które są dla nich wszystkich wspólne, to: charakter uogólniający, przenośny sens, zwięzłość i konotacje, skojarzenia, jakie ze sobą niosą. Sentencja – na przykład – jako słowo obce brzmi bardziej książkowo, więc jeśli autor zechce swojej książce nadać poważny ton, to w tytule umieści raczej sentencję niż złote myśli. Jeśli jednak żadna sentencja nie jest w stanie wyrazić zamierzenia utworu, wówczas możemy użyć motta, które wymyślimy na potrzeby oddania właściwego przekazu, bo motto to nic innego jak myśl, która patronuje dziełu.

Jak przeszło drogę z pierwszych kart książek do tzw. pokolenia XYZ?

„Musicie bowiem wiedzieć, że są dwa sposoby walki… trzeba być lisem… i lwem” – słowami Niccolo Machiavellego zbudował swojego Konrada Wallenroda Adam Mickiewicz. Czy motto jednego z klasyków czytanego w liceach nie jest ponadczasowe? Dlaczego więc nie wykorzystać go do aplikacji w telefonie? 

Podobnie, jak dzieje się z wracającą modą – bo przecież bufiaste rękawki znów są trendy – czerpiemy z tego, co już istnieje, zmienia się tylko sposób podania, forma. Dlaczego na portalach społecznościowych roi się od „memów”, które wykorzystują dzieła sztuki, by potem dodać zabawny „dymek”? Czerpiemy z tego, co powstało już dawno i dostosowujemy to do naszych czasów.

Jak motto używać i gdzie go szukać?

Na pozór wydaje się, że motta zostały zapomniane, przestaliśmy je używać, stały się przestarzałe – jednak w rzeczywistości jest zupełnie inaczej. Przecież kupujemy buteleczkę soku tylko po to, żeby zobaczyć, jaka myśl na dziś jest pod zakrętką. Na koszulkach i torbach pojawiają się napisy, które wyrażają nas samych – motta! Dlaczego tak lubimy udostępniać na portalach społecznościowych posty stron z cytatami, zdjęcia opatrujemy myślą, która dobrze określa nasze samopoczucie? Aż wreszcie, dlaczego motta, te mądrzejsze lub te mniej błyskotliwe, tatuujemy sobie na przedramieniu? Wydaje się, że odpowiedź jest prosta – motta, cytaty to często słowa niezwykle mądrych ludzi ze świata nauki, literatury lub humanistów czy filozofów, którzy pomyśleli za nas. A dla nas – to miejsca wspólne, łączące tych, którzy pozornie nie mają wiele wspólnego ze sobą – choćby ze względu na wiek czy pochodzenie. Motta po prostu wszyscy znają.

Motto to taki cytat nie tylko z pierwszej strony powieści, ale z naszego całego życia, nie tylko cytat towarzyszący każdemu rozdziałowi dzieła, ale i naszej codzienności.

Motta z literatury, które powinien znać każdy polonista!

„A może był stworzony,
By trwać choć jedną chwilę
obok twego serca?”.

Autor motta: Iwan Turgieniew, Kwiatek
Autor dzieła: Fiodor Dostojewski, Białe noce

„Być albo nie być, oto jest pytanie”.
To be or not to be, that is the question (ang.)

Autor motta: William Shakespeare, Hamlet, akt...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy