Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

16 stycznia 2019

NR 28 (Styczeń 2019)

Nowoczesne modele uczenia
– challenge based learning i problem based learning

0 169

Przed współczesną szkołą stawiane są ciągle nowe, idące z duchem czasu wymagania. Aby im sprostać, należy podejmować innowacyjne działania metodyczne. Niewątpliwie dwoma rozwiązaniami, które warto upowszechniać, są modele uczenia: Challenge Based Learning (CBL) oraz Problem Based Learning (PBL).

 

Czym jest CBL?

Pierwsza z metod – CBL – to model nauczania, w którym stawia się uczniów przed bardzo poważnymi wyzwaniami. Dzięki nim nabywają oni doświadczenia, przez co ich działania mają o wiele większe znaczenie. W połączeniu z zaangażowaniem i wykorzystaniem osobistego potencjału, działania te służą poszukiwaniu i przetwarzaniu informacji oraz tworzeniu nowych rozwiązań dla lokalnego środowiska.

Wykorzystanie CBL w szkole

Rola nauczyciela polega na wyznaczeniu wspólnie z uczniami interdyscyplinarnych zagadnień, a następnie połączeniu ich z bieżącymi wydarzeniami z najbliższego otoczenia, świata oraz ujęciu ich jako problem. Nauczyciel uświadamia uczniom, że rozwiązanie tego problemu wpłynie pozytywnie na lokalne środowisko. Następnie ustala zakres podejmowanych działań, określa formy pomocy, opracowuje odpowiednie narzędzia i regularnie monitoruje. Uczeń, przy takim wsparciu nauczyciela, może realizować przydzielone mu zadania, swobodnie wykazując się zaangażowaniem i kreatywnością. Należy jednak pamiętać, że jest to proces i uczniowie nie od razu będą się czuli odpowiedzialni, wykazywali inicjatywę, zaangażowanie, samodyscyplinę i chęć współpracy. Proces ten wymaga czasu, zrozumienia i konsekwencji oraz odpowiednich cech charakteru nauczyciela, jak poczucie własnej wartości, pozytywne myślenie, samodzielne podejmowanie inicjatywy, uczciwość wobec siebie i innych.

Etapy pracy

1. KROK

Planowanie

Nauczyciel opracowuje plan strategii postępowania dotyczącej wdrożenia modelu. Należy zastanowić się nad wyzwaniem, z jakim mogą zmierzyć się uczniowie. Warto pamiętać, aby uwzględniało ono zdobywanie nowej wiedzy, a także nabywanie umiejętności. Wyzwania nie mogą być oderwane od szkolnej rzeczywistości, powinny nawiązywać do omawianego materiału, ale również być zgodne z potrzebami społeczeństwa. Witold Kołodziejczyk proponuje następującą tematykę wyzwań1:

  • Obniżyć poziom hałasu w szkole (np. budowa narządu słuchu – biologia).
  • Poprawić jakość życia osób starszych w naszym mieście (np. układ kostny człowieka, układ oddechowy – biologia).
  • Zaangażować uczniów do pracy nad własnym rozwojem (np. Ania z Zielonego Wzgórza – język polski).
  • Zachować równowagę ekologiczną w naszej rzece (np. parki przyrody, flora i fauna Afryki – geografa).
  • Podnieść świadomość i wrażliwość wobec cierpienia zwierząt (empatia – lekcja wychowawcza).
  • Wypromować sporty zimowe w naszym mieście (słownictwo dotyczące sportów zimowych, czasy – język angielski).
  • Uświadomić heroizm Polaków w czasie II wojny światowej (życie w okupowanej Warszawie – historia).

2. KROK

Wskazanie głównej idei, formułowanie pytań,inicjowanie dyskusji

Nauczyciel przygotowuje ciekawostkę dotyczącą głównego tematu wyzwania, przedstawia ją uczniom w sposób dla nich atrakcyjny i inicjuje rozmowę. Następnie przechodzi do omówienia tematu właściwego danej lekcji będącego nawiązaniem 
do wyzwania.

3. KROK

Praktyczne działanie

Uczniowie wskazują sposoby rozwiązania zadania, zastanawiają się nad pytaniami, na które powinni odpowiedzieć w trakcie pracy, a także nad listą trudności, które mogą zakłócić im uzyskanie planowanych efektów. Nauczyciel pomaga sformułować jak najwięcej pytań, dzięki którym liczba możliwych rozwiązań wzrośnie. Uczniowie opracowują plan i harmonogram działań, nauczyciel sprawdza opracowaną dokumentację.

4. KROK

Praca właściwa

Etap ten polega na przygotowaniu przez uczniów sposobów, dzięki którym poradzą sobie z wyzwaniem. Na rozwiązanie konkretnego problemu pomysłów może być wiele, wśród nich akcje, ilmy, gotowe produkty, materiał badawczy. Uczniowie wykorzystują tutaj swój potencjał osobisty i kreatywność i często ich pomysły mogą być zaskoczeniem dla nauczyciela. Jednak cały czas musi on o tym pamiętać i uświadamiać to uczniom, że wszystko, czego uczą się dziś, może mieć w przyszłości ogromne znaczenie dla rozwiązywania problemów lokalnych, jak również globalnych.

5. KROK

Prezentacja wyników

Nauczyciel prezentuje publicznie wyniki pracy uczniów (publikuje, eksponuje, wydaje). Takie działanie podkreśla wagę dokonań uczniów, motywuje ich do dalszych poszukiwań i wdrażania innowacyjnych, autorskich rozwiązań.

Charakterystyka PBL

Jest to model nauczania zgodnie z metodą rozwiązywania problemów. W centrum procesu nauczania znajduje się uczeń, który jest zachęcany i motywowany do samodzielnego poszukiwania różnorodnych rozwiązań.

Główne założenia

  • To uczeń jest odpowiedzialny za uczenie się.
  • Stawiane w nauczaniu PBL problemy powinny być podobne do tych wynikających z sytuacji życia codziennego. Uczeń poznaje jedynie początkowe dane, które mają zachęcić go do podawania różnych hipotez na temat przyczyn zaistnienia danej sytuacji oraz do szukania możliwych rozwiązań.
  • Wszystkie informacje na temat problemu trzeba połączyć ze zdobytą wcześniej interdyscyplinarną wiedzą, gdyż takie rozwiązanie daje możliwość zrozumienia i rozwiązania aktualnego problemu. Jednocześnie takie działanie pozwala ugruntować zdobytą wcześniej wiedzę i połączyć ją z nowymi informacjami.
  • W PBL niezwykle istotna jest współpraca. Umiejętność ta powinna być nabywana podczas procesu edukacji. Zadaniem nauczyciela jest zachęcanie uczniów do współpracy nie tylko w czasie prac nad rozwiązywaniem problemu, lecz także w każdej innej sytuacji.
  • Niezbędna jest końcowa analiza wyników pracy nad problemem. Po jego rozwiązaniu należy poświęcić czas na analizę i dyskusję na temat zdobytych w trakcie rozwiązywania problemu informacji i wykorzystanego sposobu rozumowania.
  • Ostatnim elementem jest ocena pracy. Stanowi ona niezwykle cenną informację zwrotną dla ucznia. Daje mu szansę na doskonalenie się po to, aby zwiększyć skuteczność w trakcie rozwiązywania przyszłych zadań.

Proces nauczania na podstawie PBL

Etapy pracy

1. KROK

Sformułowanie problemu

Problemem jest dochodzenie do uzyskania zamierzonego celu, gdy na drodze uczniów pojawiają się różnorodne przeszkody. Problem zostaje sformułowany tylko przez nauczyciela bądź wspólnie z uczniami.

Przykładowe problemy:
■  W jaki sposób jak najtańszym kosztem zagospodarować przestrzeń klasową?
■  W jaki sposób ograniczać odpady zgodnie z ideą zero waste?
■  W jaki sposób można pomóc osobom starszym?...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy