Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski na czasie

27 listopada 2018

NR 27 (Listopad 2018)

Nieśmiertelny Szekspir

0 7

Szekspir jest wszechobecny. W naszej świadomości funkcjonuje intensywniej niż niejeden polski pisarz. Wątki, postacie, symbole, motywy z jego dramatów pojawiają się we wszystkich dziedzinach sztuki i w rzeczywistości pozaliterackiej. Najlepszym dowodem na jego niesłabnącą popularność są nowe adaptacje jego dzieł. Niezbitym dowodem na to, że moda na Szekspira nie mija, a znajomość jego tekstów jest powszechna, jest wykorzystanie motywów Szekspirowskich nawet w reklamie.

rudną do podważenia wartość tekstów i ich ponadczasowość potwierdzają liczne ekranizacje i adaptacje filmowe dramatów. Od teatralnych ekranizacji wyprodukowanych przez BBC po adaptacje komercyjne, wpisujące się w nurt kina popularnego. Najnowsza adaptacja dramatu Hamlet –  w głównej roli występuje bardzo popularny aktor młodego pokolenia Benedict Cumberbatch – to dzieło Lyndsey Turner dla Nationale Theatre Live. W Polsce spektakl wyświetla jeden z kinowych multipleksów. Niezwykłe wrażenie pozostawił najnowszy obraz Justin Kurzel będący ekranizacją Makbeta w tytułowej roli Michael Fassbender, z niezwykłą, mroczną Lady Makbet zagraną przez Marion Cotillard. Nie sposób wymienić wszystkich filmowych wersji sztuk Szekspira, a przecież wątki i adaptacje na filmie się nie kończą... Nawet Makbet – dramat, w którym Szkocki generał Makbet za namową swojej ambitnej żony postanawia użyć niegodziwych środków w celu zdobycia władzy i obalenia króla, wydaje się nie starzeć, choć w realiach polskich warstwa fabularna jest dość odległa. Nie dziwi więc, że dużo bardziej uniwersalna historia miłości w Romeo i Julii wciąż interesuje i wzrusza kolejne pokolenia. Dzieci i młodzież motyw nieszczęśliwej miłości – silniejszej niż śmierć – poznają właśnie w oparciu o historię pary zakochanych bezgranicznie dzieciaków z odległej Anglii, dopiero później odnajdując je w rodzimej literaturze. Istnieje mnóstwo sposobów, by lekcje o tych bohaterach uatrakcyjnić, z czego korzystają chętnie nauczyciele języka polskiego. 

W wielu odsłonach

Warto rozpocząć, bo przecież młodzi czytelnicy mogą jeszcze nie zdawać sobie z tego sprawy, od prezentacji licznych adaptacji, nawiązań i odwołań do dramatu. Prezentację na ten temat można zlecić jako zadanie dodatkowe chętnemu uczniowi albo przeprowadzić warsztat doskonalący umiejętność efektywnego korzystania z zasobów sieci. W internecie przecież roi się od recenzji, informacji, materiałów graficznych poświęconych historii Romea i Julii oraz innych Szekspirowskich bohaterów. Bogactwo informacji i materiałów dotyczących Szekspira na pewno rozbudzi ciekawość poznawczą i uczniowie zainteresują się, kim był Szekspir – mamy olbrzymi materiał na lekcję o zagadkowym, niebanalnym, uwielbianym twórcy.

Na ekranie

Na motywach historii kochanków z Werony powstały niezliczone adaptacje filmowe, musicale, opery, utwory muzyczne, poetyckie, plastycznej itp. Korzystają z motywów zaczerpniętych z Romea i Julii pisarze, muzycy, malarze, graficy, a nawet twórcy reklam. 
Zatem wachlarz możliwości do wykorzystania na lekcji jest olbrzymi. Warto zacząć od ujęcia klasycznego. Pomóc w tym może spektakl Teatru Telewizji BBC z 1968 roku. Realizacja ta była wówczas uznana za jedną z najwierniejszych wersji sztuki Romeo i Julia. Została zrealizowana przy udziale gwiazdorskiej obsady. W roli Chóru wystąpił sir John Gielgud, a młody Alan Rickman wcielił się w postać Tybalda. Ta adaptacja, choć fragmenty na pewno trzeba pokazać na lekcji ze względu na wartość poznawczą związaną z realiami epoki czasów teatru elżbietańskiego, pewnie nie przypadnie do gustu uczniom. Niewątpliwie większym zainteresowaniem będzie się cieszył wśród młodego pokolenia obraz Baza Luhrmanna. Ten amerykański, współczesny, choć nie najnowszy film wciąż jest chyba najatrakcyjniejszą adaptacją dla młodych ludzi za sprawą przeniesienia akcji dramatu do współczesnej Werony. W głównych rolach wystąpili Leonardo DiCaprio oraz Claire Danes. Jest on dobrym materiałem do sprawdzenia znajomości lektury, bowiem istnieją wyraźne różnice pomiędzy adaptacją a literackim pierwowzorem. Ponadto, wszechobecny dziś świat mediów wykorzystany w filmie podsyca sensacyjność zdarzeń w relacjach dziennikarskich. A to ciekawa furtka do zajęć dziennikarskich, o etyce dziennikarskiej i atrakcyjności przekazów medialnych. Film Luhrmanna powstał w czasach, kiedy dzieła Szekspira kojarzyły się raczej z klasycznymi interpretacjami Kennetha Branagha, a nie biegającymi po plaży gangsterami i rodzinnymi korporacjami. Był odważnym eksperymentem, brawurowym i efektownym filmem pełnym jaskrawych kolorów, ekstrawaganckich kostiumów, niebanalnej scenografii, oddziałującym na odbiorcę dynamiką i montażem przypominającym wideoklipy. To spowodowało, że wciąż jest bardzo współczesny. Niewątpliwą zaletą filmu jest zachowanie oryginalnego tekstu, mimo zmiany czasu akcji i umieszczenia wydarzeń w rzeczywistości współczesnej, bliższej uczniowi. Warta uwagi jest również muzyka – niezwykle różnorodna i dynamiczna. Znajdziemy w ścieżce dźwiękowej zarówno słodki, popowy przebój Cranberries, muzykę techno, kompozycje Radiohead oraz Mozarta. 
Te właśnie cechy adaptacji powodują, że film choć ma już 20 lat, jest najchętniej wykorzystywaną przeze mnie adaptacją na zajęciach. 
Propozycja karty pracy do wypełnienia po oglądnięciu filmu. Zakładamy, że uczniowie znają podstawowe pojęcia z zakresu nauki o filmie (kadr, montaż, ujęcie, ścieżka dźwiękowa itp.). Najlepiej wypełnianie karty powierzyć grupom a nie indywidualnemu uczniowi.

Karta pracy

IMIĘ I NAZWISKO UCZNIA/NAZWA GRUPY

ZADANIA
Podaj imię i nazwisko reżysera filmu oraz jego tytuł.
Opisz, jak rozpoczyna się film? Czy czołówka jest wierna oryginałowi?
Określ czas akcji.
Określ miejsce akcji.
Jakim językiem posługują się aktorzy?
Wymień trzy elementy świata przedstawionego, które zostały zmienione w filmie.
Odpowiedz, kto pełni rolę chóru w filmie.
Nap...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy