Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski na czasie

2 kwietnia 2019

NR 29 (Marzec 2019)

Muzyka w literaturze

0 134

Muzyka towarzyszy ludziom wszędzie. Można jej słuchać w drodze do pracy, na wakacjach i dla relaksu.
To tylko trzy przykładowe zastosowania muzyki w naszym współczesnym życiu, a pewnie takich sytuacji jest znacznie więcej. 

Mówi się, że muzyka łagodzi obyczaje i jest dobra na wszystko. Czy faktycznie tak jest dziś? Pewnie tak! A gdyby tak zastanowić się na lekcji języka polskiego wspólnie z uczniami, czym muzyka była dla bohaterów jednej z lektur? Jaką rolę odgrywała w życiu bohaterów epopei narodowej pt. Pan Tadeusz Adama Mickiewicza? Kto grał i po co? Jak współcześnie młodzież rozumie znaczenie poloneza, który był zwieńczeniem i przypieczętowaniem ładu, jaki zapanował w Soplicowie po ostatnim zajeździe?

Lekcja, którą proponuję dla uczniów klasy VIII szkoły podstawowej, nosi tytuł: „Muzyka dobra na wszystko? – na podstawie Pana Tadeusza Adama Mickiewicza”. Dzięki spotkaniu z muzyką uczeń samodzielnie zdefiniuje swoje autorskie pojęcie muzyki oraz wypowie się na temat celowości/przyczyn słuchania/tworzenia muzyki w życiu ludzkim. Uczeń zmierzy się także z interpretacją uniwersalnych cytatów na temat muzyki. Młody czytelnik poda swoje skojarzenia lub słowa kluczowe z lekturą, bohaterami, elementami świata przedstawionego, które są związane z muzyką. Co najważniejsze, uczeń po dokładnej i wnikliwej analizie konkretnych fragmentów lektury określi, kogo muzyka dotyczy, kto się nią zajmuje, oraz wyjaśni, czym ona jest dla bohaterów i jaką rolę pełni w ich życiu. Uczeń także w cyklu lekcji nabierze umiejętności, aby samodzielnie wskazać i omówić motyw muzyki w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza. 

Do lekcji potrzebne są następujące materiały: kolorowe karteczki samoprzylepne; projektor z rzutnikiem lub monitor interaktywny; dostęp do Internetu; mapa myśli z hasłem „Muzyka w Panu Tadeuszu”; sześć fragmentów z Pana Tadeusza; zeszyt z motywami. Pożądane formy i metody pracy podczas lekcji to: dyskusja, burza mózgów, praca indywidualna; praca własna, praca w parach lub trójkach, ciche czytanie ze zrozumieniem, zbieranie motywów literackich w zeszycie z motywami.

Rozgrzewka

Pomysł na zadanie 1.
Nauczyciel rozdaje uczniom po dwie małe karteczki samoprzylepne w dwóch różnych kolorach. Pierwszy kolor to definicja muzyki – według ucznia. Drugi kolor to cel i przyczyna słuchania/tworzenia muzyki w życiu ludzi. Uczniowie mają na wykonanie zadania 5 minut. Następny krok to przyklejenie karteczki przez ucznia w dwóch kolumnach na tablicy. Po lewej stronie widnieją definicje muzyki, po prawej jej cele/przyczyny występowania w życiu człowieka. Nauczyciel omawia odpowiedzi uczniów, grupując je według podobieństwa. Po przeanalizowaniu karteczki nadal wiszą na tablicy – do końca lekcji. 

 

Rozgrzewka


Pomysł na zadanie 2.
Koło fortuny to bezpłatne narzędzie, które można samodzielnie stworzyć na stronie internetowej //wheeldecide.com. Wystarczy kliknąć w prawym dolnym rogu MODIFY WHEEL i w tabeli, która się pojawi CHOICES (enterup to 100 choices), wpisać swoje słowa/zwroty, komendy. Krótko mówiąc, wszystko to, co chcemy, aby później zostało wyświetlone w kole. Dodać należy również tytuł (TITLE). I na samym końcu aplikujemy wpisane informacje do naszego koła fortuny (APPLY WHEEL CHANGES). Nauczyciel na monitorze interaktywnym lub przez rzutnik wyświetla uczniom stronę internetową: //bit.ly/cytatnumer. Po włączeniu pojawi się koło fortuny z numerami od 1 do 10. Każdy numer to odpowiedni cytat na temat muzyki. Nauczyciel „kręci” kołem fortuny trzy razy, czyli wytypowane zostaną trzy różne cytaty. Zadaniem uczniów (indywidualnie lub w parach) jest ustne (lub pisemne) wyjaśnienie zdań. 
 

Tab. 1. Cytaty do koła fortuny

1. Ach, muzyka(...). To magia większa od wszystkiego, co my tu robimy!
J.K. Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny
2. Wydaje nam się, że rozumiemy słowa piosenki, ale tym, co naprawdę każe nam w nią wierzyć lub nie, jest muzyka.
Carlos Ruiz Zafón, Gra anioła
4. Lubię muzykę – rzekła powoli – ponieważ gdy... gdy jej słucham, zatracam się w sobie, jeśli wiesz, o co mi chodzi. Jestem wówczas jednocześnie pełna i pusta, czuję, jak ziemia drży i wypiętrza się pod moimi stopami. Kiedy zaś sama zaczynam grać... Cóż, wreszcie tworzę, a nie niszczę.
Sarah J. Maas, Szklany tron
5. Muzyka bezpośrednio dotyka serca, niezależnie jak mały czy oporny umysł ma słuchacz.
Patrick Rothfuss, Imię wiatru
6. Dobra muzyka nie jest kanonem dwóch głosów. Muzyka to cała orkiestra i jest w niej miejsce także na ciemne, mroczne tony. Niekiedy to one decydują o jej wielkości, o tym, że muzykę przeżywa się i pamięta, że się ją czuje...
Dorota Terakowska, Tam, gdzie spadają Anioły
7. Nigdy nie rozmawiam podczas słuchania dobrej muzyki. Gdy się słucha złej muzyki, to wtedy ma się obowiązek zagłuszania jej rozmową.
Oscar Wilde, Portret Doriana Graya
8. (...) zarówno muzyka, jak i magia, potrzebują nieco chaosu w porządku.
Rick Riordan, Cień Węża
9. Muzyka nie jest więc w żadnym wypadku, tak jak inne sztuki, odbiciem idei, lecz jest odbiciem samej woli, której przedmiotowością są również idee; dlatego właśnie oddziaływanie muzyki jest o tyle silniejsze i dociera głębiej niż oddziaływanie innych sztuk; te bowiem mówią tylko o cieniu, ta zaś o istocie.
Arthur Schopenhauer, Świat jako wola i przedstawienie, t. 1–2
10. Zasłaniamy się muzyką po to, by się odsłonić.
Jerry Hopkins,Nikt nie wyjdzie stąd żywy. Historia Jima Morrisona

 

Rozgrzewka


Pomysł na zadanie 3.
Włóczka to bardzo sympatyczne i przytulne „narzędzie” pracy każdego kreatywnego nauczyciela. Prosimy uczniów, aby usiedli w kręgu, najlepiej wszyscy w jednym. Jeśli ze względów logistycznych nie jest to możliwe, uczniowie mogą siedzieć na swoich miejscach w ławkach. Zadaniem uczniów jest rzucanie do siebie włóczki, tak aby po kilku rzutach zaczęła tworzyć się sieć między dziećmi. Przy każdym rzucie osoba musi powiedzieć, jakie wrażenie wywarła na niej książka Pan Tadeusz Adama Mickiewicza. Uprzedzamy uczniów, ż...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy