Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

7 listopada 2019

NR 33 (Listopad 2019)

Literackie symbole w praktyce, czyli uczymy się grzeczności przy stole
Scenariusz zajęć na podstawie fragmentu epopei Adama Mickiewicz Pan Tadeusz

286

Nie od dziś wiadomo, że uczniowie najbardziej zapamiętują to, co sami wykonają. Tak było w przypadku omawiania z uczniami klasy V fragmentu Pana Tadeusza dotyczącego grzeczności. Wtedy właśnie postanowiłam, że XIX-wieczne maniery przy stole należy pokazać w praktyce.

Cel • Znam i rozumiem pojęcia: symbol, archaizm, savoir-vivre, netykieta.
• Wiem, na czym polegają zasady dobrego wychowania, i potrafię zastosować je w praktyce.
Dla kogo?  dla uczniów klas V 
Na jak długo?  90 minut zajęć języka polskiego + 45 minut zajęć wychowawczych
Co będzie potrzebne?  podręcznik do klasy V z fragmentem epopei, długi arkusz papieru (taki, by rozciągnąć go przez całą długość klasy, aby mogli pracować przy nim wszyscy uczniowie), kolorowe pisaki

 

POLECAMY

Etap 1 Archaizmy w Panu Tadeuszu

Lekcję rozpoczynamy od przypomnienia informacji na temat Pana Tadeusza, z którym uczniowie spotkali się po raz pierwszy w klasie IV. Następnie czytamy fragment tekstu O grzeczności, zwracając uwagę na walory języka i niezrozumiałe słowa. Tutaj też utrwalamy pojęcie archaizmu. 

Dalej wyjaśniliśmy, czym jest „grzeczność”. 

Uczniowie notują informację, że jest to uprzejmość, kultura osobista i zasady dobrego zachowania.

Uczniowie wymieniają przykłady dobrego zachowania, które znaleźli we fragmencie, a następnie wpisują je do zeszytu. Po tej części lekcji jest czas na dyskusję o XIX-wiecznych i obecnych zasadach zachowania się przy stole. Każdy z nas korzysta z dobrodziejstw internetu, więc warto wykorzystać okazję, by porozmawiać również o netykiecie, czyli zasadach zachowania się każdego uczestnika w sieci. 
 


Etap 2 Savoir-vivre na co dzień


Kolejny etap zajęć to rozmowa o ogólnych zasadach savoir-vivre’u, które każdy może stosować na co dzień. Tutaj uczniowie pracują w jednej, wielkiej grupie. Młodzi ludzie dostają od nauczyciela długi arkusz papieru, na którym muszą wpisać zasady dobrego zachowania w szkole i poza nią.  Przy okazji wypełniania arkusza przez uczniów warto zaproponować, by uczniowie kontrolowali się nawzajem i poprawiali błędy (najczęściej ortograficzne). Pracę uczniów po zakończeniu lekcji warto powiesić na ścianie w klasie.


Załącznik 1. (klasowy savoir-vivre)

 

Etap 3 Grzeczność przy stole, czyli słów kilka o symbolu


Ten etap zajęć jest powrotem do treści zawartych w Panu Tadeuszu. To doskonały moment, by odwołać się w kontekście epopei do mebla, bez którego kolacja by się nie odbyła, a mianowicie do stołu. Tutaj warto zapytać uczniów, z czym kojarzy im się stół, a odpowiedzi zapisać w formie notatki graficznej.


Załącznik 2. (stół: notatka graficzna)

 Po takiej burzy mózgów i przygotowaniu notatki przyszedł czas na zdefiniowanie pojęcia symbol. Według Słownika języka polskiego symbol to:  

  1. „pojęcie, przedmiot, znak itp., mające jedno znaczenie dosłowne i większą liczbę znaczeń ukrytych;
  2. osoba lub zwierzę będące uosobieniem czegoś;
  3. umowny znak do oznaczania czegoś, np. jednostek miar, pierwiastków chemicznych itd.;
  4. w literaturze: motyw lub zespół motywów w dziele literackim będący znakiem głębiej ukrytej treści, mający sugerować jej istnienie”. 

Można podyktować uczniom definicję lub poprosić ich, by sami znaleźli ją w słowniku (papierowym lub internetowym). Aby uczniowie lepiej z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy