Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski na czasie

15 maja 2018

NR 24 (Maj 2018)

Książki, z którymi rozmawiamy

0 230

Przygotowując się do napisania niniejszego artykułu, szukałam w głowie praktycznych pomysłów, które można zastosować na lekcjach języka polskiego. Pierwsza myśl, która „przyszła mi do głowy”, to książki i publikacje, które „mówią” do czytelnika, wchodząc jednocześnie z nim w rozmowę. Myślę sobie, jak brzmi odpowiedź na dwa zasadnicze pytania. Pierwsze to: Czy w kanonie lektur szkolnych są pozycje, z którymi uczniowie chcieliby „rozmawiać”? A jeśli tak, to jakie i dlaczego akurat one? Drugie to: Co zrobić, aby literatura nie była tylko „sztuką dla sztuki”, ale zapraszała do dialogu? Już dziś wspólnie poszukamy odpowiedzi, które nieco ułatwią naszą pracę i sprawią, że uczniowie chętniej sięgną po książkę!

Jest to bardzo cenna wskazówka podczas doboru tekstów do czytania. Nauczyciel jest jak krawiec, który docina materiał i szyje z niego ubranie dla klienta – w naszym przypadku ucznia. Aby odpowiednio dopasować tekst, warto przede wszystkim rozmawiać z dziećmi i młodzieżą na temat ich lektur w domu oraz podpytywać, co lubią i co jest w ich centrum zainteresowania. Teksty powinny przede wszystkim zaciekawić czytelnika, nie mogą być za trudne (w warstwie leksykalnej czy gramatycznej) oraz muszą odpowiadać celom postawionym przez program nauczania. Podczas pracy z książką warto pamiętać o stosowaniu ćwiczeń obecnych na każdym etapie pracy z lekturą – poprzedzające proces czytania, obecne w trakcie oraz następujące po przeczytaniu.

Ćwiczenia przed czytaniem tekstu

Celem ćwiczeń jest zogniskowanie uwagi uczniów wokół tematu, przypomnienie elementów języka, wprowadzenie nowych struktur potrzebnych do zrozumienia tekstu.

  1. Stymulowanie bodźcem obrazkowym i słownym, który naprowadza ucznia na tematykę książki
    Doskonałym sposobem na realizację tego ćwiczenia są czytanki obrazkowe lub komiksy. Mogą być kupione, ale najlepiej jeśli uczniowie stworzą swoje grafiki. Pomocne okażą się materiały autentyczne, takie jak: kolorowe czasopisma, gazety, ulotki reklamowe, z których można powycinać litery, słowa i obrazki. Kolaże to genialne wprowadzenie do tematyki zawartej w książkach!
    Inną realizacją tego pomysłu są karty obrazowe, takie jak Dixit czy Karty Milowe. Dixit to wesoła i zaskakująca gra skojarzeń do wspólnego odkrywania w gronie przyjaciół i rodziny1. Karty Milowe to zestaw ślicznych, delikatnych obrazów przyjaznych dla oczu dziecka, pobudzających jego wyobraźnię i kreatywność. Stworzone w oparciu o wiedzę i doświadczenie zarówno z zakresu pracy z obrazem, jak i pracy pedagogicznej oraz terapeutycznej dziecięcej2.
  2. Kości zostały rzucone!
    Metodą odwróconej lekcji uczniowie czytają tekst przed wspólnym omawianiem go. Na zajęcia przychodzą z już przeczytaną w całości książką. Czeka na nich praca z tekstem. Nauczyciel podaje każdej z uczniowskich par kostkę. Może to być mała kostka z gier planszowych lub wydrukowana ze strony internetowej: //www.bajkidoczytania.pl/szablon-kostki-do-gry-pdf. W parach uczniowie rzucają kostką i kończą zdania. Ćwiczenie może być wykonane tylko ustnie lub pisemnie w formie tabeli. Zdania, które mogą rozpoczynać rozmowę na temat książki, to na przykład:
    • Zastanawiam się, dlaczego…
    • Polubiłem to w książce, kiedy…
    • Najlepszy moment dla mnie to był…
    • Najnudniejszy moment w książce to wtedy, gdy…
    • Ta książka jest o…
    • Ta historia przypomina mi…
  3. Zbudujmy wspólny ogród odpowiedzi!
    Strona internetowa, która przychodzi z pomocą, to //answergarden.ch/. Dzięki niej przygotowujemy zagadnienie dla uczniów, które naprowadzi ich na tematykę książki. Najlepiej, aby było one dość ogólne i dawało wiele możliwości odpowiedzi, swoich skojarzeń. Nauczyciel podaje uczniom link do ukrytego pytania, natomiast uczniowie wpisują swoje odpowiedzi. Narzędzie zbiera i magazynuje wszystkie odpowiedzi, tworząc piękny ogród w postaci mapy myśli. Answer Garden może być wykorzystane również po przeczytaniu książki. 
    Ćwiczenia w trakcie czytania i po czytaniu tekstu:
    Celem tego typu ćwiczeń jest pobudzenie motywacji, określenie sensu i celu czytania oraz utrzymanie koncentracji ucznia.
  4. Kody QR
    Kody QR i poszukiwanie tajemniczych kwadracików w sali lekcyjnej to sposób na nowoczesne i pełne wrażeń lekcje! Generator //www.qr-online.pl/ potrafi jednorazowo przygotować nawet dwanaście kodów (takich samych) w formacie łatwym do wydrukowania i wycinania (PDF). W kodzie możemy ukryć link do strony www, przekierować ucznia do serwisu YouTube, zadać pytanie, wkleić grafikę – wszystko po to, aby ożywić przeczytany tekst literacki. Jest tak wiele możliwości, by w ciekawy sposób omówić wiersz, lekturę szkolną, zadać pytania lub stworzyć „gadające ściany”.
    Co trzeba zrobić?
    Nauczycielu, przygotuj sobie wcześniej zestaw linków aktywnych z omawianego w szkole zagadnienia. Stwórz bazę artykułów, obrazów – treści, które są w zasobach internetu, dzięki temu Twoja praca będzie wykonana raz i na długo. 
    • Kolejny krok to „schowanie” treści do kodów na stronie //www.qr-online.pl/. Jest ona darmowa i intuicyjna. Twoim zadaniem jest skopiowanie linków z wcześniej przygotowanej listy z materiałami i wklejenie ich pojedynczo do generatora kodów online. Wygeneruj PDF do wydruku.
    • Po wygenerowaniu kodów z ukrytą treścią warto zastanowić się, czy chcesz dać uczniom kody do wklejenia do zeszytu (wtedy wystarczy tylko je wyciąć), czy chciałbyś zostawić sobie „kwadraty” na dłużej. Aby efekty Twojej pracy nie zniszczyły się po kilku lekcjach, proponuję zalaminowanie kart i ich wycięcie. Dzięki specjalnej folii jakość będzie w parze z trwałością Twoich materiałów edukacyjnych!
    • Wydrukowane kwadraty z treścią lub pytaniem przyklejamy w różnych miejscach w sali. Jak to zrobić, aby nie pobrudzić świeżo malowanej ściany? Użyj plastycznej masy klejącej, która jest wielokrotnego użytku. Poszukaj w sklepach papierniczych opakowań z BluTackiem! Genialnym ćwiczeniem jest szukanie kodów, które wcześniej nauczyciel przykleił w dziwnych miejscach. Uczeń zbiera kody, które mogą być wskazówkami, dokąd ma się poruszać. Ćwiczenie, które przypomina grę w podchody, skradnie serca uczniów!
    • Do pytań otwartych, które wymagają dłuższej wypowiedzi pisemnej ucznia, przygotuj specjalne karty pracy, na których każdy będzie pracował. Każdy z uczniów może mieć swoje. Jeśli pracujecie metodą stacji, przy każdym stoliku będzie czekała na ucznia karta do wypełnienia zadań – nie bierze jej ze sobą, tylko wypełnia na miejscu i zostawia.Przy pytaniach otwartych liczy się również kreatywność podczas tworzenia kart pracy. Ważne, aby były one kolorowe i estetyczne. 
    • Jeśli masz do dyspozycji kilka kompletów słuchawek, możesz pomyśleć o świetnym pomyśle, jakim są „gadające ściany”. W tajemniczym kodzie QR możesz umieścić link do filmików na YT. Wystarczy przymocować kod na ścianie a na stoliku niżej zostawić telefon lub tablet ze słuchaw-kami. Uczeń skanuje kod, włącza „słuchankę”, wypełnia zadanie i po skończeniu idzie dalej.
    ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy