Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

15 stycznia 2021

NR 39 (Styczeń 2021)

Gdy wyjście za próg może zmienić życie. O małych i dużych podróżach w tekstach kultury

0 109
Grupa wiekowa Szkoła podstawowa, klasy IV–VIII
Przedmiot Język polski
Zagadnienia edukacyjne
  • Motyw podróży – nie tylko w literaturze.
  • Wartość podróżowania. Co zyskujemy, przekraczając próg?
  • Co było dalej? Tworzymy opowiadanie!
Realizacja podstawy programowej „Mówienie i pisanie. Uczeń:
tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: (…) opowiadanie (…); Kształcenie literackie i kulturowe. Uczeń:
określa w poznawanych tekstach problematykę egzystencjalną i poddaje ją refleksji;
wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych (…);
Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
interpretuje dzieła sztuki (…)”. 
Cele Uczeń/uczennica: 
  • doskonali głośną lekturę tekstu literackiego,
  • czyta ze zrozumieniem,
  • interpretuje teksty literackie oraz dzieło malarskie,
  • swobodnie się wypowiada, odwołując się do własnych doświadczeń,
  • pisze twórcze opowiadanie fantastyczne.
Formy i metody pracy Praca zbiorowa i samodzielna jednolita
Pomoce dydaktyczne
  • jak największa ozdobna koperta z wiadomością: „Wyjście za próg może zmienić życie”, 
  • koperta z tekstem literackim (załącznik 1),
  • koperta A4 z kopiami tekstu (załącznik 2),
Wskazówka: warto zadbać o atrakcyjność kopert i wiadomości – by były kolorowe, ozdobne lub zaskakująco duże lub małe.
  • koperta zawierająca zadanie domowe, 
  • mapa świata,
  • magnesy,
  • rzutnik.

Przebieg zajęć

  1. Po czynnościach porządkowych, które mają na celu także wyciszenie klasy, właściwą część lekcji rozpoczyna pukanie do drzwi sali (najlepiej poprosić o pomoc osobę trzecią, by pukanie rzeczywiście dochodziło od strony korytarza, w ostateczności nauczyciel/-ka może sam/-a dyskretnie zapukać np. w blat biurka). Nauczyciel/-ka prosi blisko siedzącego ucznia o otwarcie drzwi. Za nimi znajduje się tylko tajemnicza koperta. Nauczyciel/-ka stara się wprowadzić nastrój (w zależności od klasy może udawać zdziwienie, zaciekawienie, zniecierpliwienie – by przekonać uczniów, że nie ma z tym nic wspólnego). Następuje komisyjne otwarcie koperty – w niej znajduje się wiadomość: „Wyjście za próg może zmienić życie”. Zostaje ona przywieszona na środku tablicy. Nauczyciel/-ka pyta, co wiadomość może znaczyć. Uczniowie swobodnie się wypowiadają (mogą mówić o nieznanym losie, który czeka nas każdego dnia; o możliwości znalezienia fortuny w drodze do szkoły lub wypadku komunikacyjnym itp.).
    Propozycje w formie haseł nauczyciel/-ka zapisuje wokół wiadomości na tablicy.
     
  2. W tym momencie rozlega się drugie pukanie. Nauczyciel/-ka, wciąż udając zdziwienie, inscenizuje scenę, w której jest przekonany/-a, że dobiega ono z jego/jej biurka – teatralnie przeszukuje je, by odnaleźć drugą kopertę. Prosi uczniów o pomoc w otwarciu jej. W środku znajduje się kartka z drugą wiadomością (załącznik 1). Nauczyciel/-ka prosi ochotników o głośną lekturę tekstu (uczniowie przekazują sobie kartkę), a następnie pyta o to, jakie konsekwencje miało otwarcie drzwi dla doktora Dolittle. Czy była to zwyczajna sytuacja? Co składało się na jej niezwykłość? Czy bohater wyruszył w podróż? Czy była ona daleka? (Można wnioskować, że tak – nazwisko bohatera jest angielskie – warto pokazać na mapie trasę, którą doktor musiałby pokonać do Afryki). Nauczyciel/-ka zapisuje na tablicy: „Egzotyczna, długa podróż”. Pyta, dlaczego doktor Dolittle podjął się podróży, a następnie dopisuje na tablicy hasło: „Wyprawa na ratunek”. Nauczyciel/-ka zachęca uczniów do tego, by opowiedzieli ciąg dalszy (dzieci mogą odwoływać się do wcześniejszej znajomości książki lub snuć swobodne fantazje). Przypomina także o podróży filmowego doktora Dolittle i włącza rozważanie na jej temat w rozmowę. Następnie pyta, czy uczniowie też marzą o takiej podróży. A może śnią się im inne kierunki wojaży? Dlaczego marzą, by tam pojechać?
     
  3. Gdy rozmowa zmierza ku końcowi, nauczyciel/-ka ponownie dyskretnie stuka w biurko i zachęca uczniów do poszukiwania ostatniej koperty, którą wcześniej umieścił/-a w jednej z szafek/szuflad w sali. Tam znajduje się trzecia wiadomość (załącznik 2). Liczba kopii powinna odpowiadać liczebności klasy. Uczniowie cicho czytają tekst. Nauczyciel/-ka pyta, co się stało, kto znajdował się za drzwiami. Jaką wiadomość przyniósł? Jak wpłynęła ona na życie chłopca? Czy była dla niego zaskoczeniem? (Nauczyciel/-ka dopisuje na tablicy w miarę rozwoju dyskusji: „nowi  przyjaciele, nowi wrogowie”, „nowe umiejętności”, „wiedza”, „zmiana życia”, „poznanie historii swojej rodziny” itd.). Czy podróż, którą Harry podjął, była daleka? 
    Czy można ją pokazać na mapie? Dlaczego nie? Jak sądzą, czy nauka w szkole magii jest interesująca? Czy chcieliby otrzymać taki list, jaki dostał Harry? Czego magicznego chcieliby się nauczyć?
     
  4. Nauczyciel/-ka wyświetla uczniom obraz Renégo Magritte’a pt. Zwycięstwo (dostępny pod adresem: https://www.wikiart.org/en/rene-magritte/the-victory-1939). Pyta, co znajduje się za przedstawionymi na nim drzwiami? Czy pejzaż za nimi i przed nimi czymś się różni? Co te drzwi robią na plaży? Czy można uznać, że są one np. porzuconym przypadkowym śmieciem? Dlaczego nie? (Uczniowie powinni zwrócić uwagę na kolorystykę drzwi, sprawiającą, że wtapiają się one w otoczenie, co jest raczej niezwykłe). Czy ten obraz pokazuje rzeczywistość? Czy i te drzwi są początkiem jakiejś podróży? Nauczyciel/-ka pyta o emocje, jakie wywołuje w nich obraz Magritte’a. Jakie odczucie dominuje (zapewne zdziwienie, poczucie obcości lub bezsensu). Co może być konsekwencją takiego zdziwienia? (Oczywiście może być nią wzruszenie ramion, ale także pytanie – co to znaczy?, poszukiwanie na nie odpowiedzi, szukanie informacji o obrazie i jego autorze; może być nią również chęć korekty tego obrazu – własna twórczość). Czy to zdziwienie także może być początkiem podróży? Nauczyciel/-ka w zależności od klasy wprowadza pojęcie podróży wewnętrznej lub intelektualnej. 
     
  5. Na zakończenie lekcji ponownie rozlega się pukanie do drzwi sali. Za nimi uczeń, poproszony o otwarcie, znajduje kopertę, a w niej – treść zadania domowego, np. „Tego dnia, jak w każdy poniedziałek, miałem/-am iść do szkoły. Kiedy jednak otworzyłem/-am drzwi domu, nie zobaczyłam tego, co zwykle: trawnika, drzew, sąsiednich domów, a… Dokończ opowiadanie, przedstawiające Twoją niezwykłą podróż”. Zadanie można spersonalizować: do każdego/-j ucznia/-ennicy zaadresować pojedynczy list, a także dookreślić, co widzi on/-a po otwarciu drzwi. W starszych klasach, jeśli uczniowie znają schemat rozprawki, zadanie domowe może polegać na sformułowaniu wypowiedzi na temat wartości podróżowania. 

Zapraszamy do serwisu filmwszkole.pl po więcej pomysłów na filmowe lekcje. Znajdą tam Państwo scenariusze lekcji, zagadnienia edukacyjne i materiały audiowizualne do ponad stu filmów dla dzieci i młodzieży.

POLECAMY

Załącznik 1.

Hugh Lofting, Doktor Dolittle i jego zwierzęta, rozdział czwarty (fragm.), przeł. P. Zarawska, Grupa Wydawnicza Foksal.
Zima w tym roku okazała się bardzo mroźna. Pewnego grudniowego wieczoru, gdy wszyscy siedzieli w kuchni przy ciepłym piecu, a doktor czytał na głos książki, które sam napisał w zwierzęcym języku, nagle odezwała się sowa Tu-Tu:
– Ciii! Co to za głos na zewnątrz?
Wszyscy nastawili uszu i teraz też usłyszeli, że ktoś biegnie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy