Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju nauczyciela

19 grudnia 2017

NR 20 (Wrzesień 2017)

„Film i inne media w nowej podstawie programowej”
Relacja z konferencji

0 269

10 czerwca 2017 roku w Kinotece w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie podczas wydarzenia zorganizowanego przez Stowarzyszenie Nauczycieli Polonistów SNaP Zarząd Główny w Warszawie oraz Centrum Edukacji Filmowej z Wołomina nauczyciele dowiedzieli się bezpośrednio od autorów nowej podstawy programowej o zmianach, które czekają na nich w nowym roku szkolnym. Usłyszeli, jak mówić o filmie podczas lekcji języka polskiego, a także jak inspirująco wykorzystać nowe media w praktyce szkolnej.
 

Inicjatorami konferencji byli: Stowarzyszenie Nauczycieli Polonistów SNaP, które na co dzień prowadzi działania ułatwiające powszechną edukację polonistyczną, w szczególności troszczy się o rangę i poziom języka polskiego jako języka narodowego, a także Centrum Edukacji Filmowej z Wołomina – pierwsza w Polsce organizacja, która stworzyła ogólnopolski program edukacyjny „Lekcja w kinie” i od ponad dwunastu lat przygotowuje uczniów do świadomego uczestnictwa w świecie kina oraz mediów na wszystkich etapach kształcenia. 

Organizatorzy wydarzenia, w których działalność naturalnie wpisuje się w upowszechnianie wiedzy, postanowili przybliżyć nauczycielom planowane zmiany, które od 1 września stały się rzeczywistością. Konferencja „Film i inne media w nowej podstawie programowej” odbyła się pod patronatem honorowym Minister Edukacji Narodowej, mecenatem artystycznym Muzeum Animacji SE-MA-FOR oraz patronatem medialnym między innymi czasopisma „Polonistyka”. Wydarzenie zgromadziło na sali blisko dwustu uczestników.

Pierwsza część spotkania poświęcona była nowej podstawie programowej języka polskiego i rozpoczął ją swym wystąpieniem Maciej Kopeć – podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej. Nawiązując do reformy edukacji, przypomniał kilka kwestii, między innymi o łączeniu standardów egzaminacyjnych z podstawą programową i o tym, że to nauczyciel wybiera program nauczania i podręcznik szkolny. Więcej uwagi poświęcił gramatyce języka polskiego. Zwrócił uwagę, że obcojęzycznej gramatyki było więcej na lekcjach języków obcych niż polskiej na lekcjach języka polskiego. Przekładało się to na coraz mniejszą świadomość językową. Podkreślał, jak ważna jest znajomość zasad retoryki dla kultury słowa mówionego. Kwestionował określenie „teksty kultury” w kontekście egzaminów zewnętrznych, a także ubolewał, że 14% piętnastolatków 
nie czyta literatury. Podkreślił też, że nowe media i film powinny być wykorzystywane w edukacji w celu zachęcania uczniów 
do sięgnięcia po lekturę, ale nie powinny jej zastępować.

Następnie głos zabrał profesor Andrzej Waśko – przewodniczący grupy autorów podstawy programowej z języka polskiego dla szkoły podstawowej. Mówił o filozofii nowej podstawy programowej, skupił się na szeroko pojętych kwestiach kulturowych. Podkreślał, że postęp w kulturze ma charakter kumulatywny. Lata 60. XX wieku przyniosły krytyczną rewizję przeszłości: postmodernizm i kulturę masową nastawioną na rozrywkę. W tym można upatrywać źródeł dekonstrukcji, która dotknęła polskie szkoły. Przekłada się to na zastąpienie całych utworów ich fragmentami czy też postawienie znaku równości między dziełem sztuki a piosenką. Jedno i drugie to tekst kultury. Dzieło – podkreślał – to książka, do której się po wielokroć wraca. 

Autorom nowej podstawy programowej zależało na rekonstrukcji paradygmatu kulturowego, czyli powrotu od fragmentów lektury do całości, powrotu do różnicy pomiędzy tekstem a dziełem. Następuje „odbudowa” pojęcia hierarchii w kulturze: kultury rozrywkowej, popularnej, kultury wysokiej.

Uczestnicy konferencji żywo zareagowali, podkreślając, że to wszystko cały czas dzieje się w szkołach. 

Profesor Krzysztof Dybciak – przewodniczący grupy autorów tworzących podstawę programową z języka polskiego dla szkół ponadpodstawowych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie – podkreślał, że kanon lekturowy jest konieczny. Czesław Miłosz dwadzieścia lat temu powiedział, że kanon był ostoją szkoły. Wspólny, europejski kanon lektur może scalić kulturę europejską, łączyć ponad podziałami. Trzeba wzmocnić aksjologię, kulturę wysoką, odbudować tożsamość kulturową poprzez szacunek do tradycji, najważniejszych dzieł literackich, filmowych i innych dziedzin sztuki.

Doktor Wioletta Kozak odniosła się do wyników egzaminów zewnętrznych, które pokazują, że doświadczamy dziś kryzysu humanistyki. Rażą niskie wyniki w czytaniu ze zrozumieniem. Według badań przeprowadzonych przez Instytut Badań
Edukacyjnych młodzież ma duże braki w zakresie wiedzy ogólnej:
nie potrafi czytać ze zrozumieniem, treść polecenia traktuje wybiórczo, nie potrafi formułować wypowiedzi.

Istotnym tematem rozważań była także polonistyczna siatka godzin, kształcenie literackie, językowe i kulturowe. Doktor Wioletta Kozak przedstawiła najważniejsze założenia podstawy programowej z języka polskiego:

  • Powrót do uporządkowanej, systematycznej wiedzy jako podstawy kształtowania umiejętności.
  • Wprowadzenie po raz pierwszy w sposób systemowy elementów retoryki do podstawy programowej z języka polskiego.
  • Funkcjonalne podejście do kształcenia językowego oraz integralne traktowanie zagadnień języka i komunikacji, literatury i kultury w wyniku postrzegania języka nie tylko jako narzędzia komunikacji, ale najważniejszego składnika kultury.
  • Wybór tekstów literackich stanowiących punkt wyjścia do refleksji, prowadzących ucznia do zintegrowanego rozwoju oraz zakorzenienia w tradycji i kulturze narodowej, a także w wartościach.
  • Wyeksponowanie samokształcenia uczniów jako umiejętności między innymi samodzielnego organizowania sobie warsztatu pracy, docierania do informacji, dokonywania ich selekcji, syntezy oraz wartościowania.

Współautorka nowej podstawy zwróciła również uwagę na rolę projektu edukacyjnego oraz na rolę retoryki jako kształtującą „umiejętność zamykania myśli w słowach”. Uczeń powinien myśleć krytycznie, a nie odtwarzać wiedzę, dla...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy