Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski w praktyce

15 grudnia 2017

NR 18 (Maj 2017)

13 pomysłów na bibliotekę w szkole
według Agaty Zakrzewskiej-Okrojek, autorki bloga Polski na Czasie!

0 257

„Kto czyta, żyje wielokrotnie. Kto zaś z książkami obcować nie chce – na jeden żywot jest skazany” Józef Czechowicz

24 kwietnia obchodziliśmy Światowy Dzień Książki. Nie sposób pominąć tego właśnie święta w kalendarzu nauczyciela. O czytelnictwie warto pamiętać zawsze, nie tylko w szkole czy bibliotece, ale także w codziennym życiu. Tekst, który dla Państwa przygotowałam, łączy teorię z praktyką. Jest odpowiedzią na pytanie: jakimi sposobami zachęcić dzieci i młodzież do czytania książek? Zanim przejdę do 13 kreatywnych pomysłów, wypracujmy sami przed sobą SWOJĄ definicję czytelnictwa. Pomoże ona lepiej zrozumieć świat dzieci i młodzieży, których chcemy do czytelnictwa zaprosić. Z pełną odpowiedzialnością uważam, że najpierw trzeba zacząć od siebie. Czego ja właściwie szukam w książkach? W czym mogą mi pomóc? Co pomogą mi zrozumieć? Co mi dają, a co ja im mogę dać od siebie? To tylko kilka pytań do własnej refleksji, do której zachęcam.

Czytelnictwo według internetowej encyklopedii Wikipedia.pl (źródło, do którego z wielką chęcią sięgają uczniowie) to: „Proces społeczny, polegający na zaspokojeniu estetycznych, intelektualnych, naukowych, informacyjnych i rozrywkowych potrzeb ludzi, poprzez przyswajanie przekazywanego pisemnie dorobku ludzkich myśli, uczuć czy wiedzy. Czytanie książek i czasopism jako zjawisko społeczne. Uwarunkowane czynnikami społecznymi i psychofizycznymi zjawiska i procesy związane ze stosunkiem czytelników książki i prasy, korzystaniem z nich i oddziaływaniem lektury na odbiorców”1. Internetowy słownik języka polskiego mówi nam, że: „Czytelnictwo to czytanie drukowanych publikacji, ujmowane jako zjawisko społeczne”2. W Słowniku współczesnego języka polskiego wydawnictwa Przegląd Reader’s Digest możemy znaleźć wyjaśnienie tego terminu jako: „Czytanie książek, czasopism itp., jako zjawisko społeczne”3. Wielu autorów pisało o czytelnictwie i zastanawiało się nad jego problemami i rozwojem. Papuzińska pisała o literaturze tak: „Historii naszego kraju zwłaszcza w XIX wieku towarzyszyło przeświadczenie o wielkiej władzy słowa pisanego nad ludzkimi myślami i czynami, żarliwa wiara w jego moc, w społeczne posłannictwo pisarza. To właśnie literaturze między innymi zawdzięczamy utrzymanie swej narodowej świadomości i zwartości. Książka i prasa przejmowały w okresie zaborów funkcje wielu nieistniejących instytucji publicznych, gorące słowa poetów, filozofów i społeczników mobilizowały całe zbiorowości do społecznych i narodowych zrywów”4. Teresa Zatorska w artykule internetowym przywołała ekspertów UNESCO, którzy w jednej z publikacji poświęconych sprawom książki napisali: „Książka jest paszportem do świata, paszport ten pozwala przekraczać granice czasu i przestrzeni, przynosi człowiekowi radość i przyczynia się do jego rozwoju. Dla czytelnika książka może być wiernym towarzyszem życiowym, inspiratorem marzeń albo źródłem mądrości. Czytelnik jest obdarzony wolnością wyboru tematu, jak i wyznaczania celu swej lektury, dzięki temu książka staje się środkiem uprzywilejowanego komunikowania się z innymi ludźmi”5. W książce J. Wojciechowski poruszył temat czytelnictwa, zastanawiając się, na co ono wpływa: „Jest to względnie trwała dążność do poznania otaczającego świata, czyli ukierunkowana aktywność poznawcza przejawiająca się w selektywnym stosunku do zjawisk, więc w dostrzeganiu określonych cech tych zjawisk, oraz w dążeniu do ich zbadania i przeżywania”6. Jak można zauważyć, czytelnictwo ma ogromny wpływ na rozwój nie tylko osobowościowy jednego człowieka, ale również całego narodu. W książkach możemy znaleźć wiele przesłań, uwag, jak i wiele poglądów pisarzy. Książki rozwijają i czasem pozwalają dos-
trzec inaczej otaczającą nas rzeczywistość. Zdzisław Arct w swej książce pisał bardzo ciekawie o czytaniu i czytelnikach: „Problematyka czytelnictwa jest bardzo szeroka i różnostronna, obejmuje zarówno badania historyczne, jak i przede wszystkim współczesne, gdyż w miarę podnoszenia się poziomu umysłowego ludności czytelnictwo staje się coraz bardziej powszechnym i złożonym zjawiskiem społecznym. Zajmuje się nim wiele dziedzin nauki: psychologia, socjologia, pedagogika, historia literatury, historia kultury, bibliotekoznawstwo, prasoznawstwo, a nawet ostatnio medycyna. Badaczy czytelnictwa interesują dwie sprawy: kto czyta, co czyta i dlaczego oraz jakie korzyści odnosi z czytania”. Julian Fercz i Aleksandra Niemczykowa w napisanej przez nich książce zastanawiają się nad problematyką czytelnictwa: „Całą tę problematykę można by streścić w krótkiej formule: kto czyta, co i jak? Pozostaje jednak do omówienia dalszy, równie ważny, lecz trudniejszy do zbadania zespół zagadnień: motywacja i jego wpływ na członków społeczeństwa”. Piszą również o badaniu motywacji czytelnictwa: „Badanie motywacji czytelnictwa – to szukanie odpowiedzi na pytanie: dlaczego przedstawiciele tej czy innej grupy społecznej czytają te właśnie, a nie inne książki. Zagadnienie to łączy się ściśle z problemem wpływu lektury na czytelnika, gdyż przyczyną, dla której człowiek sięga po książkę, jest najczęściej oczekiwanie pożądanego skutku lektury. Do problemów motywacji doboru lektury dołącza się kwestia motywacji sposobu czytania: dlaczego ludzie czytają tak lub inaczej?”. Autorzy od wielu lat zadają sobie te pytania. Są one nadal aktualne. W artykule B. Mróz możemy przeczytać bardzo istotną rzecz: „Młodzież świadoma jest tego, iż książki poszerzają ich wiedzę, wzbogacają słownictwo, rozwijają wyobraźnię. Gros uczniów zwraca także uwagę na fakt, że książki pozwalają zapomnieć o kłopotach, pełnią więc rolę terapeutyczną. Zadaniem nauczyciela bibliotekarza jest więc zastosowanie takich form pracy z książką, które będą atrakcyjne dla młodego odbiorcy i skłonią go do kontaktu z biblioteką. Poprzez kiermasze książek, prezentacje multimedialne, wystawy, uczniowską listę bestsellerów, wystawy zakupionych nowości, prezentacje montaży poetycko-muzycznych i małych form teatralnych, jak również komputeryzację biblioteki można dotrzeć do uczniów, którzy niechętnie odnoszą się do czytania. Biblioteka będąca nowoczesnym, prężnie działającym skomputeryzowanym Centrum Informacji zyska na atrakcyjności”.

Czasy, w których żyjemy, wypełnione są nowoczesnymi technologiami. Młodzież zajęta jest grami, internetem, telewizją i innymi rozrywkami, które są na wyciągnięcie ręki. Czy to źle? W artykule B. Mróz możemy znaleźć cytat z książki J. Słońskiej: „Powinniśmy nauczyć się używania i internetu, i CD-ROM-ów, by dzięki temu nauczyć naszych bliźnich czytać także książki. To jest możliwe. Nadchodzące czasy zapowiadają człowiekowi kultury nowe obowiązki i nowe doświadczenia. Niegdyś człowiekiem kultury był ten, kto umiał czytać i pisać książki, ale mógł pisać je także odręcznie, powierzając mechaniczną pracę nad nimi swoim sekretarzom albo kopistom. Dzisiaj od człowieka kultury wymaga się znajomości zarówno książek, jak i nowych form pisania i gromadzenia informacji. Tylko w ten sposób można zagwarantować, że nowe media będą używane w sposób demokratyczny, bez odsuwania kogokolwiek od nowych zasobów informacji, tylko tak można uczyć każdego, jak wybierać i jak oceniać informacje, które otrzymuje – i jednocześnie utrzymywać przy życiu ten niezbędn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy