Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

19 maja 2022

NR 47 (Maj 2022)

Scenariusz zajęć rozwijających kompetencje miękkie uczniów

0 224
Grupa docelowa Uczniowie szkoły podstawowej (klasy VI–VIII) oraz uczniowie szkoły ponadpodstawowej
Czas trwania 2 godziny dydaktyczne
Cele zajęć

Uczniowie/uczennice:

POLECAMY

  • rozumieją, że motywacja jest stanem,
  • rozumieją różnice między motywacją wewnętrzną a zewnętrzną,
  • potrafią wyjaśnić, jak nagrody wpływają na motywację,
  • zabierają głos w dyskusji na temat motywacji, odwołując się do informacji, które poznali podczas lekcji, oraz do własnych doświadczeń,
  • rozumieją zależność między motywacją a poczuciem sukcesu, spełnienia, satysfakcji

Proponowany przebieg zajęć

  • Nauczyciel prosi, by uczniowie na skali punktowej 1–10 zaznaczyli swoją chęć do pracy na dzisiejszych zajęciach. Po wykonaniu tego zadania prosi, by na małych karteczkach uzupełnili zdanie: „Zaznaczyłem(-łam) … punktów, ponieważ…”.
  • Uczniowie dyskutują w parach. Obie osoby mają po 1,5 minuty na wyjaśnienie swojej punktacji na skali.
  • Nauczyciel prosi uczniów, by indywidualnie wypisali wszystkie możliwe działania, które mogliby podjąć, by ich koledzy i koleżanki z klasy mieli większą chęć do pracy.
  • Uczniowie wypisują swoje pomysły, a następnie łączą się w czteroosobowe grupy i wybierają spośród wszystkich pomysłów dwa, których wpływ, ich zdaniem, byłby największy. Wypisują pomysły na karteczkach i przyklejają je na tablicy.
  • Nauczyciel prosi uczniów, by przywołali w wyobraźni czynność, którą wykonują niechętnie, a następnie podaje wybranym uczniom karteczki z zapisanymi pomysłami na poprawę motywacji i pyta, czy ich zdaniem te propozycje zmieniłyby ich nastawienie do danej czynności. Uczniowie dyskutują na forum klasy.
  • Nauczyciel pyta uczniów, czym ich zdaniem jest motywacja. Uczniowie podają propozycje odpowiedzi w formie ustnej.
  • Nauczyciel pyta uczniów, jakie uczucia im towarzyszą, gdy są zmotywowani, a jakie, gdy brak im motywacji. Uczniowie odpowiadają, a nauczyciel zapisuje odpowiedzi na tablicy.
  • Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że z motywacją jest tak, jak z głodem: pojawia się, gdy długo niczego nie jemy, i jest to stan, który można zmienić tylko poprzez zjedzenie czegoś. Samo powiedzenie komuś: „Bądź najedzony” nie zmieni odczucia głodu. Tak samo jest z motywacją. Nikt nie może zmotywować nikogo, mówiąc mu, żeby zabrał się do pracy. 
  • Nauczyciel prosi uczniów, by podzielili się na grupy eksperckie. Każda grupa zapoznaje się z otrzymanym przez siebie materiałem (nauczyciel dzieli materiał, uwzględniając liczbę osób w klasie), omawia go, a każdy członek grupy wynotowuje najistotniejsze rzeczy. Następnie grupy mieszają się tak, by każdą tworzyły osoby, które zapoznały się z innym fragmentem materiału; każda z osób w nowo utworzonej grupie przez 3 minuty prezentuje najważniejsze kwestie, które wynotowała podczas opracowywania materiału w poprzednim zespole, po czym inne osoby z grupy mogą zadawać jej pytania przez 2 minuty. 
  • Nauczyciel prosi o ustne podsumowanie pracy grupowej na forum klasy. 
  • Uczniowie losują zdania z książki Jeffa Hadena Mit motywacji zapisane na karteczkach, odczytują i komentują – dyskutują na forum klasy – a cytaty wieszają w widocznym w sali miejscu.
  • Na podsumowanie uczniowie mówią, co podczas zajęć motywowało ich do pracy, a co powodowało spadek motywacji.

Materiał dla uczniów 

Na podstawie: Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia. Kluczowe koncepcje. Motywacja i uczenie się, Warszawa 2020.

Czym jest motywacja?

Pojęcie motywacji odnosi się do wszystkich procesów zaangażowanych w: 

  • doświadczenie potrzeby czy pragnienia,
  • aktywację i kierowanie organizmem poprzez selekcję, zarządzanie i podtrzymanie zachowania nakierowanego na zaspokojenie potrzeby lub pragnienia,
  • redukcję intensywności doznawanej potrzeby.

Weźmy np. pragnienie: kiedy jest ciepło, możesz poczuć biologiczne zapotrzebowanie na płyny, za sprawą którego poczujesz się spragniony. Pragnienie rozbudzi motyw, który skupi twoje zachowanie na zdobyciu czegoś do picia. Gdy się napijesz, nieprzyjemne poczucie pragnienia znika i motyw się rozpływa.

Czasami oczywiście picie nie jest w ogóle reakcją na fizyczną potrzebę. Pijemy coś, bo to lubimy lub znamy z reklam, a także dlatego, że inni piją. W takich sytuacjach potrzeba jest raczej psychologiczna niż biologiczna. Wiele naszych motywów, czyli wewnętrznych dyspozycji, by zachowywać się w określony sposób, obejmuje złożone kombinacje biologicznych i psychologicznych potrzeb, zwłaszcza wtedy, gdy w grę wchodzą interakcje społeczne: emocje i cele.

Dlaczego ludzie pracują?

Większość ludzi pracuje, żeby zarobić pieniądze, za które kupuje to, co jest im potrzebne do przeżycia i wygodnego życia. Psycholodzy określają pieniądze i inne zachęty mianem motywatorów zewnętrznych, ponieważ mają swoje źródło poza osobą. Motywacja zewnętrzna obejmuje bodźce zewnętrzne prowokujące organizm do działania. Dla uczących się jednymi z najsilniejszych zewnętrznych motywatorów są oceny. Inne przykłady to: jedzenie, napoje, pochwały. Pomysł, że motywacja do pracy napędzana jest zewnętrznymi nagrodami, określamy jako teorię nagrody, ale jest ona zbyt prosta, by wyjaśniała wszystkie powody dążenia człowieka do sukcesu. 

Bardziej złożone spojrzenie, znane jako teoria oczekiwań, wskazuje, że ludzie czują motywację do pracy nad zadaniami, w których oczekują sukcesu i cenią wyniki swojej pracy – obejmuje więc zarówno rezultaty, które sami wytwarzają, jak i nagrody, które otrzymują.

Ludzie mogą również mieć wewnętrzną motywację do pracy – motywy, które swoje źródło mają w osobie. Masz wewnętrzną motywację, jeżeli w działaniu napędza cię frajda podejmowania wyzwań, a zatem motywacja wewnętrzna to angażowanie się w aktywność dla samej aktywności, niezależnie od zewnętrznych nagród czy kar. 

Jak nagrody zabijają motywację wewnętrzną?

Żeby się tego dowiedzieć, Mark Lepper przeprowadził badanie z udziałem dzieci, które lubiły rysować. Jednej grupie obiecano nagrodę w formie dyplomu, a grupa kontrolna rysowała bez niczego w zamian. Wszystkie dzieci zabrały się do rysowania z wielkim zaangażowaniem, jednak jakiś czas później, gdy znowu miały okazję rysować, dzieci z grupy, która otrzymała obiecane dyplomy, podjęły tę aktywność bez entuzjazmu, a dzieci nienagrodzone rysowały z jeszcze więk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy