Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nauczać samego siebie

Artykuły z czasopisma | 29 listopada 2017 | NR 6
205

Uczenie się to ważna aktywność każdego dorosłego człowieka, która dzieje się niemalże na każdym kroku. Aby ten proces przebiegał efektywnie, warto poznawać i uwzględnić zasady nim rządzące oraz umieć zastosować je w praktyce. Co możemy zrobić, aby skuteczniej się uczyć?

Uczenie się to nabywanie wiedzy, doświadczeń, umiejętności i dzięki temu możliwość zmiany naszego zachowania, dostosowania się, lepszego radzenia sobie z konkretnym zadaniem, wyzwaniem, problemem. Proces ten wiąże się z zapamiętywaniem, czyli zdolnością umysłu do przechowywania, a potem odtwarzania lub rozpoznawania tego, czego się doświadczyło/nauczyło wcześniej.

Ciągle pokutuje przekonanie, że z biegiem lat zmniejsza się zdolność do uczenia się. Jednak neurolodzy oraz psycholodzy, zajmujący się rozwojem człowieka, podkreślają, że osoba dorosła przez całe życie dysponuje znacznymi możliwościami w tym obszarze. Mimo postępującego procesu biologicznego starzenia się, nasz mózg do końca życia zachowuje plastyczność, która pozwala mu przyswajać i rozwijać nową wiedzę.

Trochę inaczej

Przyswajanie wiedzy przez osoby dorosłe jest nieco inne niż uczenie się przez dzieci i młodzież. Warto uświadomić sobie te różnice. Oto trzy najważniejsze: 

  • Motywacja wewnętrzna to podstawowy powód uczenia się przez dorosłych.

Wskazówka:

  • Pamiętaj, że nauczysz się tylko tego, co uznasz za potrzebne, przydatne do wykorzystania w codziennej praktyce. 
  • Przed nauką odpowiedz sobie na pytanie: po co mi to?
  • Wypunktuj, w jakich okolicznościach i do czego wykorzystasz nową wiedzę i umiejętności.
  • Zaplanuj użycie nowej wiedzy w praktyce.

 

  • Dotychczasowe doświadczenia, wiedza, przekonania, system wartości to struktury, które ułatwią lub utrudnią nauczenie się czegoś nowego. 

Wskazówka:

  • Pamiętaj, że nowe treści nie zapisują się jak znaki na „czystej, białej karcie” twojego umysłu, ale wchodzą w interakcje z tym, czego do tej pory się nauczyłeś.
  • Podczas nauki staraj się odnosić nowe treści do tego, co już wiesz i potrafisz.
  • Twórz analogie, metafory, porównania. 
  • Jeśli nowe treści stoją w sprzeczności z twoimi poglądami, wyobraź sobie, że przez chwilę masz diametralnie odmienne zdanie.

 

  • Zbyt duża ilość nowych informacji blokuje możliwość ich przyswojenia. 

 

Wskazówka:

  • Rozłóż naukę na etapy. 
  • Ucz się w niezbyt szybkim tempie, bez pośpiechu.
  • Zaplanuj wykonanie kilku podobnych ćwiczeń, aby opanować nową umiejętność.

 

 

Styl uczenia się

Amerykański teoretyk edukacji David Kolb stworzył model uczenia się osób dorosłych. Według niego uczenie się jest procesem nieustannej modyfikacji wcześniejszego doświadczenia poprzez doświadczenie następujące po nim. To cykl złożony z kilku etapów. U większości z nas rozwija się dominujący i preferowany styl uczenia się, który opiera się na jednym z etapów cyklu Kolba. W zależności od niego odmienne warunki i aktywności będą sprzyjać uczeniu się różnych osób.

Bez powtórek ani rusz

Najbardziej banalna, a jednocześnie podstawowa i konieczna zasada uczenia się to powtarzanie. Lepiej zapamiętamy, jeśli powtórzymy kilka razy. Każdy z nas zdaje sobie z tego sprawę, ale już nie każdy wie, w jakich odstępach czasu powinien powtarzać dany materiał, aby dobrze go utrwalić. Pierwsze powtórzenie informacji najlepiej wykonać po stosunkowo niedługim czasie, najlepiej jeszcze tego samego dnia. Warto to zrobić, ponieważ już po ok. 10 minutach zapominamy blisko 90% nowych treści. Dobry czas na drugą powtórkę to następny dzień. Kolejne powtarzanie powinno być zorganizowane po upływie mniej więcej tygodnia. Czwarta powtórka ma odbyć się po upływie miesiąca, a piąta – po pół roku. Pięć powtórek to pięciokrotne zwiększenie sprawności zapamiętywania. 

Przykład: 

Uczestniczę w szkoleniu o radzeniu sobie z zachowaniami agresywnymi u dzieci.

  • Powtórka – po powrocie do domu pobieżnie przeglądam notatki i materiały.
  • Powtórka – następnego dnia rozmawiam z kimś w pracy (niezależnie, czy uczestniczył w tym szkoleniu, czy nie) o tym, jakie treści były dla mnie najważniejsze i najciekawsze.
  • Powtórka – po tygodniu jeszcze raz wracam do notatek i materiałów, ale tym razem przeglądam je bardziej uważnie. Zastanawiam się, jak można zastosować nową wiedzę w praktyce. 
  • Powtórka – po miesiącu – podobnie jak po tygodniu, wracam do materiałów. Tym razem odpowiadam sobie na pytanie, jakie nowe umiejętności, wiedzę zastosowałem po tamtym szkoleniu i co się sprawdziło, a co nie.
  • Powtórka – wpisuję sobie do kalendarza konieczność tej powtórki. Po pół roku próbuję własnymi słowami opowiedzieć to, co pamiętam. Przeglądam notatki. Czytam uważniej te fragmenty, które uleciały z mojej pamięci.

 

W powtarzaniu ważna jest nie tylko jego częstotliwość, ale również konkretny sposób. Powtarzanie to nie tylko przeglądanie notatek, czytanie, lecz także opowiadanie własnymi słowami, robienie ćwiczeń, próby stosowania wiedzy w praktyce, przekazywanie wiedzy innym, opowiadanie. Im sposób powtórki będzie wymagał od nas większej aktywności, tym nauka będzie efektywniejsza.

Wykonaj eksperyment:

Jeśli uczysz się czegoś nowego, po zapoznaniu się z konkretną partią materiału spróbuj najważniejsze treści opowiedzieć komuś z domowników. Zachęć do zadawania pytań i postaraj się na nie odpowiedzieć. Po takiej powtórce sprawdź, czy przekazałeś wszystkie godne zapamiętania elementy.

 

W relaksie

Nasz umysł pracuje mniej wydajnie w stanie zdenerwowania, lęku lub innych nieprzyjemnych emocji. Kiedy więc doświadczamy stresu, nasza możliwość uczenia się i zapamiętywania zostaje wyraźnie ograniczona. A co ten stres na ogół wywołuje? Pośpiech, zmęczenie, brak snu, głód, ból, jakikolwiek dyskomfort fizyczny lub psychiczny. Co można z tym zrobić? Głodnego nakarmić, zmęczonemu pozwolić odpocząć… Można również stosować krótkie aktywności tuż przed nauką lub w jej trakcie, które będą sprzyjały wchodzeniu w stan relaksu i skupienia.

 

Doświadczenie – EMPIRYCY

Refleksja – OBSERWATORZY

zalety    

wady zalety    

wady

  • Otwartość na nowe treści, angażowanie się w nowe doświadczenia
  • Chęć działania
  • Inicjowanie zmian
  • Skuteczność i szybkość działania
  • Chęć, aby wszystkiego spróbować
  • Nadmierna skłonność do ryzyka
  • Działanie bez przemyślenia
  • Przesadna niechęć do...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy