Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kompetencje komunikacyjne

13 grudnia 2017

NR 16 (Styczeń 2017)

Lekcja polskiego jak na deskach teatru

0 217

Czy można połączyć dwie dziedziny – aktorstwo i lekcję języka polskiego?
Co jedna może dać drugiej? Czy zawody aktora i nauczyciela mogą się uzupełniać i inspirować? Z biegiem lat, nabierając coraz większego doświadczenia zawodowego, można się przekonać, że bycie aktorem może uczynić nauczyciela lepszym fachowcem i na odwrót – fakt wykonywania zawodu nauczyciela sprawia, że łatwiej uporać się z codziennymi trudami aktorstwa.

Walory bycia aktorem

Aktorstwo może ułatwić kontakt z dziećmi, może pomóc wypracować własną autorską metodę pracy, na bazie której można skutecznie prowadzić zajęcia w młodszych klasach. Korzystanie z krótkich wierszyków stwarza okazję do zabawy słowami, rymami, rytmami, tempem mowy, a do pomocy przy trudnych, nierzadko nużących ćwiczeniach przed lustrem, można używać lalek teatralnych bądź pacynek, samodzielnie przygotowanych przez uczniów i ich rodziców. Dzieci łatwiej się otwierają i opowiadają o sobie, chętniej też powtarzają i naśladują brzmienie głosek, gdy bawią się w teatr. 

Od pierwszych spotkań rola aktora wymusza niejako uwrażliwianie podopiecznych na piękno polskiej mowy, nie obiecując szybkich efektów, ale dużą dawkę dobrej zabawy. Pokazywanie (jak na scenie), że aby słowo pięknie zabrzmiało, trzeba szeroko otworzyć buzię (szczękościsk i mowa bełkotliwa wydają się nie do wyplenienia), zwracanie się do nich, bardzo mocno dbając o kształt i poprawne brzmienie wszystkich głosek języka polskiego, także można zaczerpnąć z zawodu aktora.

Niedbała mowa nauczycieli

Wieloletnia obserwacja środowiska nauczycieli pozwala, niestety, zauważyć sporą liczbę niepoprawnych zwrotów gramatycznych, błędów stylistycznych, dużą liczbę regionalizmów, a nawet deformacji głoskowych, błędów oddechowych, emisyjnych i impostacyjnych. Niestety, zbyt mało czasu poświęca się tym problemom podczas studiów, a przecież nie tylko wiedza teoretyczna, ale właśnie świadomość prawidłowego operowania własnym głosem daje podwaliny do profesjonalnego uprawiania zawodu nauczyciela.

Istotnym problemem, zauważanym od kilkunastu lat, jest to, że grupy nauczycielskie nie mają wystarczającej wiedzy na temat emisji głosu i sposobów, jak używać własnego instrumentu do długotrwałej, wieloletniej pracy, zarówno z dziećmi, jak i z dorosłymi. Jak sobie pomóc, jak używać głosu, by móc nim bezboleśnie i efektywnie pracować przez długie lata?

Bazując na doświadczeniach scenicznych, gdzie nierzadko aktorzy mówią, a nawet krzyczą do setek ludzi na widowni, można się podzielić najważniejszymi aspektami prawidłowej emisji głosu, spróbować podpowiedzieć, jak wzmacniać poczucie własnej wartości i pewności siebie w trakcie wystąpień publicznych. 

Zaakceptuj swój głos!

Jest jeszcze jedna bardzo ważna rzecz, bez której trudno wyobrazić sobie pracę w którymkolwiek z obu zawodów – aktora i nauczyciela. Obiektywnie – aktorzy (z racji kształconego głosu i pracy na scenie) mają jej więcej…

Jest to akceptacja własnego głosu i jego brzmienia, co wbrew pozorom jest rzeczą najtrudniejszą do uzyskania w trakcie pracy nad prawidłową emisją głosu. Pracując z dorosłymi, wskazane jest częste nagrywanie się i odsłuchiwanie, oswajanie się z własną, niepowtarzalną, indywidualną barwą głosu, dystansowanie się do niej, tak by umieć zauważać ewentualne błędy i je korygować.

 

Duża liczba improwizowanych ćwiczeń aktorskich, oddechowych, relaksacyjnych, realizowanie krótkich etiud parateatralnych, odgrywanie ról odległych od nas samych – otwierają pokłady nieznanych do tej pory możliwości głosowych.

 

Trudnością, którą należy przede wszystkim pokonać, jest nadmierne napięcie towarzyszące tworzeniu głosu, powstają jako efekt lęku przed mówieniem, tremy przed występem i innych czynników o podłożu psychicznym. Jest to dowód na to, że emisja głosu zależy od czynników psychologicznych, emocji i doświadczeń. Jeśli nas samych boli wydobywanie dźwięków, to również bolesne jest ich odczuwanie przez
naszych słuchaczy. 

Ćwiczenie czyni mistrza

Sztuka aktorska (w tym sztuka przemawiania) oddziałuje na zmysły, na wyobraźnię. A to właśnie wyobraźnia pomaga nam wejść w role, których na co dzień nie gramy, pomaga odegrać głosem sytuacje odległe od codziennych, wyobrazić sobie światy i przestrzenie sprzyjające mówieniu. Taką formą otwierania głosu i poszukiwania jego wartości można posługiwać się często w pracy z dorosłymi. Duża liczba improwizowanych ćwiczeń aktorskich, oddechowych, relaksacyjnych, realizowanie krótkich etiud parateatralnych, odgrywanie ról odległych od nas samych – otwierają pokłady nieznanych do tej pory możliwości głosowych, które należy jedynie nazwać, ugruntować, utrwalić i najzwyczajniej w świecie uwierzyć w ich moc i siłę przekonywania. 

Podsumowanie

Bądźmy aktorami, pracując jako nauczyciele! Wiara w swoje możliwości głosowe i wyobraźnię w połączeniu z wachlarzem opisanych wyżej umie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy