Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju nauczyciela

20 grudnia 2017

NR 21 (Listopad 2017)

Jak skutecznie budować dobrą atmosferę w klasie?

0 136

Szkoła jako instytucja edukacyjna i środowisko wychowawcze jest zobowiązana dbać o wszechstronny rozwój osobowości młodego pokolenia. Powinna należycie wypełniać funkcję nie tylko kształcącą, polegającą na przekazywaniu wiedzy z różnych dziedzin, lecz także opiekuńczo-wychowawczą, związaną z zaspokojeniem potrzeb niezbędnych dla prawidłowego rozwoju fizycznego i psychicznego uczniów oraz kształtowaniem ich postaw moralnych i społecznych.

Wychowanie dokonuje się w szkole każdego dnia. Codziennie mają w niej miejsce ważne dla procesu wychowawczego zjawiska, zachodzą różne relacje interpersonalne, zarówno między uczniami a nauczycielami, jak i samymi uczniami. Każdego dnia uczniowie mają okazję obserwować, doświadczać i uczyć się tego, co jest ważne w życiu i w kontakcie z drugim człowiekiem. Ogromną rolę pełni tu nauczyciel wychowawca, jego poglądy i postawy wobec określonych zagadnień. 

Jednym z podstawowych warunków efektywności procesu wychowania jest zbudowanie właściwego klimatu (atmosfery) szkoły i klasy szkolnej. Dobry klimat pomaga wszystkim, którzy są związani ze szkołą:

  • uczniom, ponieważ chętnie chodzą do „dobrej szkoły i do dobrej klasy”, cieszą się, czekając na lekcje ze swoimi nauczycielami, na bycie z kolegami, cieszy ich to, że w szkole zawsze dzieje się coś nowego;
  • nauczycielom, ponieważ dobry klimat to podstawa dobrych stosunków międzyludzkich, wzmacnia zainteresowanie innowacją nauczania, stwarza dobre warunki do samorealizacji;
  • pozostałym pracownikom szkoły, ponieważ również oni mają udział w wychowaniu uczniów, są współtwórcami, ale też „użytkownikami klimatu”, ich zadowolenie lub niezadowolenie ma również wpływ na uczniów;
  • rodzicom, ponieważ życzą sobie, żeby ich dzieci miały dobrą szkołę, dobrych nauczycieli i kolegów; dobry klimat szkoły lub klasy w bardzo znaczący sposób motywuje rodziców do współpracy ze szkołą.

Klimat w literaturze pedagogicznej opisywany jest w różny sposób. Najczęściej jako:

  • stan psychiczny charakteryzujący się dominowaniem pewnych uczuć wpływających na zachowanie,
  • nastrój w zespole przejawiający się we wzajemnych stosunkach interpersonalnych i nastawieniu do zadania,
  • atmosfera,
  • zbiór wartości, norm i poglądów,
  • coś, co tworzy warunki sprzyjające pewnym postawom i wzorcom zachowań.

Na dobrą atmosferę szkoły, a także klasy wpływają:

  1. Jasność celów – uczniowie muszą mieć jasne wyobrażenia o tym, czego oczekuje się od nich w szkole, co jest wymagane. Wyraźne i jasne muszą być dla nich cele, do których zmierza szkoła i klasa.
  2. Wymagania – z jasnymi celami wiążą się bardzo blisko również wymagania stawiane wobec uczniów, które prowadzą do osiągnięcia celów. Obowiązuje to w sferze nie tylko edukacyjnej, lecz także wychowawczej.
  3. Standardy – z wymaganiami wiążą się też standardy, które są wyrażeniem czy też bliższą specyfikacją celów oraz wymogów stawianych uczniom. Gdy uczeń wie dokładnie, czego się od niego wymaga, fakt ten ma na niego wpływ motywujący, a to prowadzi do zwiększenia starań i wysiłków. 
  4. Uczciwość – uczniowie doceniają, kiedy traktuje się ich odpowiedzialnie i uczciwie.
  5. Współudział – uczniowie doceniają i czują się docenieni, kiedy mogą brać udział w różnych procesach oceniania klasy lub szkoły. Stają się również współtwórcami klasy. 
  6. Wsparcie – uczniowie muszą odczuwać, że ich działania są przez nauczycieli doceniane i popierane. Również ta świadomość jest ważnym czynnikiem motywującym do dalszych działań. 
  7. Bezpieczeństwo – sytuacja, w której jednostka czuje się dobrze, ma wpływ motywujący. Uczeń nie może odczuwać żadnego zagrożenia.
  8. Środowisko – ponieważ uczeń spędza w szkole znaczną część dnia, środowisko to musi być dla niego przyjazne.

 

W kontekście klimatu klasy używane są różne terminy, najczęściej bywa określany takimi pojęciami, jak np. atmosfera klasy, duch klasy, etos klasy, kultura klasy, warunki/środowisko klasy, środowisko nauczania, subkultura grupowa. Według K. Konarzewskiego, klimat klasy „to wszystkie reguły pracy i życia klasy, które nauczyciel faktycznie narzuca i wzmacnia przy okazji rozwiązywania bieżących sytuacji dydaktycznych i wychowawczych”. 

Dobrego klimatu, z którego jesteśmy zadowoleni, nie można „nakazać”. Na...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy