Czas i człowiek ponowoczesny

Punkt widzenia - felieton

Zwrot „ponowoczesny” nie tylko wpływa na postrzeganie przez nas społeczeństwa, etyki, sztuki czy literatury, lecz rzutuje także na obecną od zawsze w dyskursie kulturowym kategorię czasu, która niczym papierek lakmusowy pokazuje ducha epoki. Pytanie: co mówi nam o nas nasze rozumienie czasu?
 

Koncepcje antyczne

Aaby odpowiedzieć na to pytanie, musimy wpierw spojrzeć wstecz. Kultura zachodnia jest dziedziczką dwóch antycznych, wschodnich sposóbów myślenia o czasie. Pierwszy z nich, helleńsko-indyjski, to czas cykliczny, którego podstawowym założeniem było przeświadczenie o tym, iż wszystko, co się wydarza, miało miejsce już wcześniej na planie boskim. Ludzie tylko powtarzają odwieczne rytuały. Najbardziej podstawowa struktura, która była zdolna pomieścić wszystkie inne, przebiegała od kosmicznych narodzin do kataklizmu zniszczenia, od wieku złotego do żelaznego – i tak w kółko. Jak wskazuje Eliade, ów konstrukt skutkował zanegowaniem historii jako ciągu nieodwracalnych wydarzeń, nietworzących logicznej całości. Pozwalało to społeczeństwom antycznym na optymizm oraz praktyczne radzenie sobie z trudnościami życiowymi, albowiem po suszy nieodwołalnie przyjść musi urodzaj.

POLECAMY

Pozornie odmienny sposób myślenia prezentuje koncepcja linearna, wywodząca się z tradycji judeochrześcijańskiej. Świat począł się z woli Boga, a ludzkość dąży do zbawienia, które odbędzie...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Przypisy