Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

13 maja 2021

NR 41 (Maj 2021)

Co się kryje za niebieskimi drzwiami?
Pomysły na ciekawą lekcję z lekturą

36

Powieść Marcina Szczygielskiego Za niebieskimi drzwiami porusza ważne dla współczesnej młodzieży tematy, takie jak: prześladowanie przez rówieśników, bycie wychowywanym przez jednego rodzica, strata matki, aż wreszcie śpiączka, która wciąż jest stanem nie do końca zbadanym i tajemniczym. W przestrzeni publicznej nadal niewiele mówi się na ten temat; w domach też są to sprawy pomijane, więc istotne jest, by w szkole była przestrzeń do rozmowy o rzeczach niełatwych. Z doświadczenia wiem, że uczniowie chętnie podejmują się dialogu. Dlatego też warto wykorzystać tę lekturę na lekcjach języka polskiego. 

POLECAMY

Quizizz – sprawdźmy się! 

Jest to sprawdzony sposób na rozpoczęcie pracy z lekturą, szczególnie w czasie zajęć online, by uporządkować wiedzę po przeczytaniu książki. W czasie lekcji zdalnych często panuje cisza, trudno zachęcić młodzież do swobodnego wypowiadania się, a możliwość rywalizacji skłania ją do działania. 

Dlaczego właśnie Quizizz? 

  • nauczyciel ma podgląd na odpowiedzi uczniów (w czasie rzeczywistym),
  • widać, ile czasu zajmuje uczniowi odpowiedź na pytanie,
  • dzieci mają możliwość „odkupienia” i zdobywania dodatkowych punktów (tę opcję możemy wyłączyć);
  • możemy utworzyć różne rodzaje odpowiedzi (wielokrotny wybór, pole wyboru, wpisywanie własnej odpowiedzi, głosowanie),
  • do każdego pytania możemy ustalić czas na odpowiedź. 

Przygotowałam taki krótki quiz ze znajomości lektury. Pytania nie są szczegółowe – zależy nam na dobrej zabawie, sprawdzenie wiedzy uczniów nastąpi w trakcie omawiania książki. Aby go otworzyć, należy pobrać kod QR. 

Quiz można wykonać przez stronę internetową (uczniowie nie muszą zakładać kont, wystarczy, że podadzą swoje imiona na początku) lub przez aplikację pobraną na telefon. Grę uruchamiamy, gdy wszyscy uczniowie są gotowi, ale jest też możliwość dołączenia po rozpoczęciu gry.  

Zastanówmy się, czym właściwie jest śpiączka

Temat poruszony w lekturze jest niezwykle trudny i często bardzo odległy. Brakuje nam wiedzy, by swobodnie rozmawiać o tym zagadnieniu. Możliwe, że nasi uczniowie po raz pierwszy usłyszą o tym właśnie dzięki lekturze Za niebieskimi drzwiami.

Myślę, że dobrym wstępem do dyskusji na ten temat jest wywiad z Ewą Błaszczyk, założycielką fundacji Akogo?, która na co dzień zajmuje się sprawami osób będących w śpiączce i walczy o każdą obudzoną osobę: Billie Sparrow, Ewa Błaszczyk, Życie w śpiączce, https://www.youtube.com/watch?v=qsiil7d8SYE [dostęp: 30.03.2021].

Film trwa 12 minut i w przystępny sposób przedstawia najważniejsze informacje na temat funkcjonowania człowieka w czasie śpiączki. Obejrzenie produkcji może być punktem wyjścia do dyskusji. Warto również zachęcić uczniów do dyskusji poprzez zadanie im następujących pytań:

  1. Czy coś zaskoczyło was, gdy oglądaliście wywiad z Ewą Błaszczyk?
  2. Co znaczą dla was słowa „być w śpiączce”?
  3. Co może być trudnego dla człowieka, który wybudził się ze śpiączki? 
  4. W jaki sposób moglibyśmy działać, by zagadnienie, jakim jest śpiączka, było lepiej rozumiane w społeczeństwie?
  5. Co sprawia, że czytelnik może się domyślać, że to nie mama Łukasza, lecz chłopiec pozostaje w śpiączce? 

Poniższe fragmenty mogą uczniom pomóc w odpowiedzi na to pytanie. 

– Którędy mam iść? – pytam zamyślonym głosem.
– Pięćset metrów prosto – odzywa się ptak głosem pani z GPS-u. 
Martwieję na ułamek sekundy, a potem serce podjeżdża mi do gardła. (s. 125) 

Coś z łoskotem uderza na korytarzu. Siadam na łóżku jak rażony prądem i resztki snów w mgnieniu oka ulatują mi z głowy. Coś mi się śniło, ale nie pamiętam dokładnie… Szpital? Chyba tak, ciągle mi się śni szpital. Była tam też mama, ale nie spała. Trzymała mnie za rękę i coś mówiła. Obudź się! Powiedziała „obudź się”, pamiętam jednak. A potem usłyszałem łoskot na korytarzu. (s. 145) 

Przechodzimy przez polankę i wkraczamy między poskręcane, szare drzewa. […]
– Ładnie pachnie – stwierdza Monika. – Zasypką dla niemowląt. Albo talkiem.
– Mnie to ten zapach przypomina puder, którego używa moja mama – mówię. (s. 165) 

Za niebieskimi drzwiami jako powieść fantastyczna

Ta lektura pozwala nam przypomnieć uczniom, czym różnią się elementy realistyczne od elementów fantastycznych. Uczniowie wykonują to zadanie bezbłędnie. Wciąż trwa nauczanie zdalne, więc bardzo dobrze sprawdzi się w tym celu aplikacja LearningApps. 

Przygotowałam grę, w której pojawiają się różne zdarzenia, a uczniowie muszą je sklasyfikować. To zadanie można wykorzystać na dużym ekranie – udostępnić ekran podczas zajęć i odczytywać głośno wydarzenia, podczas gdy uczniowie je dopasowują, bądź przekazać kontrolę i udostępnić link, by każdy mógł wykonać to zadanie samodzielnie. Gdy klikniemy przycisk oznaczający zakończenie, pojawią się prawidłowe odpowiedzi. Aby otworzyć link do gry, należy pobrać kod QR. 

Lekturowe lapbooki

W ostatnich latach lekturowe lapbooki stały się w polskich szkołach niezwykle popularne. Lapbook można porównać do teczki, w której zbieramy wszystkie najistotniejsze informacje na dany temat. Informacje umieszczamy na wykresach, karteczkach, w krzyżówkach, kieszonkach i innych miejscach, które przyjdą do głowy pomysłowym uczniom. Zwykle po omówieniu lektury tworzymy lapbooki, by uporządkować i podsumować wiedzę zdobytą podczas lekcji.  

Co będzie potrzebne do stworzenia lapbooka? 

  • kartki rozmiaru A3 z bloku technicznego,
  • klej, nożyczki,
  • flamastry, kredki, kolorowe długopisy, zakreślacze,
  • mniejsze karteczki,
  • dziurkacze (również ozdobne),
  • ozdobne tasiemki,
  • kolorowy papier, wstążki. 

Uczniowie mają mnóstwo pomysłów i sami wiedzą, co przyda im się do wykonania zadania. W internecie można znaleźć również gotowe szablony, kieszonki, ozdobne tabelki, które można przygotować i przekazać wcześniej klasie. Dobrze jest podać uczniom wytyczne, zgodnie z którymi będą tworzyć swoje prace. Korzystanie z wcześniej wykonanych notatek z zeszytu czy treści lektury jest w tym przypadku wskazane. Lapbooki mogą być sporządzone samodzielnie lub w grupach. Podczas lekcji online jest to zadanie dodatkowe dla chętnych uczniów. 

Jakie informacje powinny znaleźć się w lapbooku? 

1. Przedstawienie lektury:

  • informacje o autorze,
  • przedstawienie bohaterów (krótkie charakterystyki najważniejszych postaci),
  • najważniejsze wydarzenia (np. w postaci planu wydarzeń),
  • krótka informacja na temat fabuły,
  • moja opinia na temat książki. 

2.     Elementy kreatywne: 

  • krzyżówki,
  • zagadki,
  • quizy,
  • rebusy, 
  • puzzle, 
  • wykreślanki. 

Zaproszenie 

Inną ważną formą wypowiedzi, którą nasi uczniowie powinni doskonalić na lekcjach języka polskiego, jest zaproszenie. Można zaprezentować uczniom zaproszenia na różne ważne okazje i opowiedzieć o tym, jak ważne jest to, by w elegancki sposób zaprosić kogoś na uroczystość. To doskonała okazja, by porozmawiać o tym, czym jest savoir-vivre. W czasie nauczania online proponuję uczniom tworzenie zaproszeń w aplikacji webowej – Canva. To bezpłatny program, z którego można korzystać przez przeglądarkę internetową. Uczniowie mogą skorzystać z gotowych szablonów, darmowych grafik i czcionek. Przy okazji nauki redagowania zaproszeń poznają oni różne narzędzia, które w przyszłości można dowolnie wykorzystywać (na przykład do stworzenia CV, listu motywacyjnego, grafiki użytecznej w mediach społecznościowych). Warto nawiązać współpracę z nauczycielem informatyki i poprosić, by uczniowie na lekcji informatyki stworzyli takie zaproszenie. Taka aktywność zwykle podoba się młodzieży, a efekty często przechodzą najśmielsze oczekiwania. 

Przykładowe tematy zaproszeń, które uczniowie mogą napisać przy okazji spotkania z lekturą Za niebieskimi drzwiami: 

  1. Spotkanie z autorem powieści Marcinem Szczygielskim, podczas którego opowie o tym, co zainspirowało go do napisania książki. 
  2. Spotkanie z Ewą Błaszczyk, odtwórczynią roli ciotki Agaty, która opowie o pracy na planie filmowym oraz pracy fundacji Akogo?. 
  3. Wyjątkowa projekcja filmu Za niebieskimi drzwiami, po której nastąpi spotkanie z reżyserem i aktorami. 

Kartka z pamiętnika 

Ważną umiejętnością, którą powinni zdobyć uczniowie szkoły podstawowej w cyklu kształcenia, jest tworzenie wypowiedzi pisemnych. Przy okazji lektury Za niebieskimi drzwiami warto kształcić umiejętność pisania kartki z pamiętnika. Moż...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy