Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Praktyczny Przewodnik Nauczyciela

5 lipca 2019

NR 31 (Lipiec 2019)

Szkoła projektowego myślenia

0 110

Design thinking jako metoda polegająca na kreowaniu innowacyjnych rozwiązań oraz projektowaniu nowych produktów z uwzględnieniem oczekiwań i potrzeb odbiorców dzięki swojej uniwersalności jest wykorzystywana w różnych dziedzinach. Zapoczątkowana w latach 80. XX w. na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii, bazuje na działaniach zmierzających do lepszego zrozumienia potrzeb oraz empatii. Bardzo istotna jest tutaj informacja zwrotna, która powoduje ulepszanie projektowanych rozwiązań po etapie testowania. Doskonale sprawdzi się w edukacji, ponieważ umożliwia nabywanie i rozwijanie licznych kompetencji. 

Warto podkreślić, że myślenie projektowe stanowi zorganizowany, zespołowy proces tworzenia. Na czym polega ta metoda? 


■      Po pierwsze – pozwala precyzyjnie, w niedługim czasie przemyśleć i stworzyć koncepcje, które pozwolą wybrać najkorzystniejsze rozwiązania.
■      Po drugie – motywuje do skrupulatnych i gruntownych poszukiwań na wielu płaszczyznach.
■      Po trzecie – stymuluje rozwój potencjału pracowników, uczniów i placówki.
■      Po czwarte – pozwala dostrzegać niezauważalne dotąd zasoby.
■      Po piąte – napędza do działania i rozwija umiejętności i twórczy potencjał nauczycieli i uczniów.
■      Po szóste – jest uniwersalna, ponieważ w jej ramach można tworzyć strategie dotyczące różnych obszarów funkcjonowania placówki. Myślenie projektowe może być wykorzystane przez radę pedagogiczną w celu rozwiązania pojawiających się problemów wychowawczych, stworzenia oferty zajęć dodatkowych po przeprowadzonej diagnozie, tworzenia programów. Wspólna praca rady pedagogicznej w większym stopniu wpływa na identyfikowanie się z uczniem. Może być również wykorzystywana przez samych uczniów.
■      Po siódme – stanowi realne wsparcie w konstruktywnym rozwiązywaniu problemów na różnych płaszczyznach. 

Przed przystąpieniem do realizacji tego modelu należy:
■      Przekazać stosowną wiedzę na temat metody design thinking wszystkim członkom społeczności szkolnej.
■      Zainicjować rozmowę na ten temat podczas spotkania rady pedagogicznej.
■      Powołać zespół projektowy. Jego członków można wyłonić z jednej klasy, z grona nauczycieli, z różnych klas, z całego zespołu szkolnej społeczności. Pamiętaj, aby osoby te charakteryzowały się zróżnicowanymi kompetencjami, wiekiem itp. Mniej liczny zespół zapewnia efektywniejszą pracę. Skład zespołu jest zależny od wyzwania projektowego oraz wieku uczniów. W przypadku starszych grup wiekowych w szkole ponadpodstawowej uczniowie w zasadzie mogą uczestniczyć w każdym z zespołów niezależnie od obszaru. W innych przypadkach należy grupować zespoły zgodnie z potrzebami.
■      Wskazać lidera.
■      Przydzielić każdemu członkowi zadania.
■      Wyznaczyć wyzwanie projektowe. Problem może dotyczyć innowacyjnego rozwiązania dla klasy, szkoły czy społeczności lokalnej, wsparcia twórczych działań uczniów na lekcjach, zajęciach pozalekcyjnych oraz w ramach projektów edukacyjnych. Reasumując, wyzwanie projektowe może dotyczyć spraw organizacyjnych, technicznych, interpersonalnych i dydaktycznych. 
■      Zorganizować miejsce spotkań zespołu. 

Więcej informacji znajdziesz w poradniku Design Thinking w edukacji, //www.szkolazklasa.org.pl/materialy/design-thinking-edukacji/.
Praca według design thinking podzielona jest na następujące etapy:


1 Krok. Empatyzacja


Najważniejsza jest empatia. To od niej wszystko się zaczyna. Design thinking opiera się na głębokim zrozumieniu potrzeb odbiorcy, użytkownika, zatem nadrzędnym działaniem jest diagnoza, zrozumienie czynników mających wpływ na zachowania i decyzje innych osób. 
Na tym etapie możesz skorzystać z następujących narzędzi i technik:
■      mapa empatii, //productvision.pl/wp-content/uploads/2016/01/mapa_empatii.png,
■      persona [opis w tabeli],
■      obserwacja,
■      wywiad etnograficzny (wywiad swobodny, przypomina rozmowę, nie ma żadnej 
struktury),
■      analiza środowiska użytkowników,
■      analiza potrzeb użytkowników. 

 Rys. 1. Etapy pracy według design thinking 
Źródło: designthinking.pl

 

2 Krok. Definiowanie problemu


Zespół wyciąga wnioski z informacji zebranych w poprzednim etapie, aby wskazać właściwy problem. Na tym etapie najbardziej pożądana jest umiejętność kreatywnego myślenia. Wymaga się tutaj przełamywania ram myślowych i stereotypów. Ważne, aby trafnie zdefiniować problem, gdyż ma to ogromny wpływ na wyznaczenie kierunku poszukiwania rozwiązań. Trudność w tym etapie polega na tym, że trzeba rozważać wiele kierunków, aby realnie zdefiniować problem, podczas gdy łatwiej jest pracować już nad konkretnym rozwiązaniem. Najtrafniejszą techniką do wykorzystania na tym etapie jest „5 why”. Pozwala ona dochodzić do rozwiązania problemu drogą dedukcji.


3 Krok. Wytwarzanie pomysłów


Zespół koncentruje się na wygenerowaniu jak największej liczby możliwych rozwiązań problemu. Bardzo istotna jest tutaj gruntowna wiedza, umiejętność tworzenia nietypowych rozwiązań. Należy się również powstrzymać przed ocenianiem lub krytykowaniem pomysłów pozostałych członków grupy. Efektem końcowym powinna być ocena i wspólny wybór najlepszego pomysłu.
Podstawowe narzędzia to:

■      burza mózgów, 
■      filtr pomysłów.


4 Krok. Budowanie prototypów


Zespół pracuje nad realnym prototypem. Nie należy tworzyć skomplikowanych modeli przypominających końcowy produkt, a jedynie wizualnie zaprezentować produkt użytkownikom, aby zebrać ich opinie na temat proponowanego rozwiązania. Po zapoznaniu się z opiniami zespół modyfikuje, ulepsza produkt zgodnie z potrzebami użytkowników. 


Przykładowe sposoby wykorzystania1

■      Model 
    Zbudujcie prosty trójwymiarowy model reprezentujący Wasz pomysł. Może to być miniatura lub model w autentycznych rozmiarach.
■      Odgrywanie ról
    Odegrajcie swój pomysł i doświadczenie z nim związane. Wcielcie się w role ludzi w danej sytuacji i zadajcie sobie istotne dla Waszego projektu pytania. Pomyślcie o zebraniu pros-
tych rekwizytów, ubrań lub innych narzędzi, które mogą być potrzebne przy odgrywaniu danej roli.
■      Reklama lub plakat 
    Stwórzcie makietę reklamy promującą Wasz pomysł, bez względu na to, czy jest to program, usługa czy miejsce. Pomyślcie, w jaki sposób zapoznacie innych ze swoją ofertą i jak zakomunikujecie jej wartość różnym grupom użytkowników. Stwórzcie plakat opisujący Wasz pomysł i rozrysujcie jego najważniejsze elementy.
■      Przebudowa przestrzeni
    Jeżeli Wasz prototyp dotyczy projektowania przestrzeni, zobaczcie, czy możecie przeorganizować istniejącą przestrzeń lub stworzyć scenkę opisującą, jak powinno wyglądać miejsce, którym się zajmowaliście, po wprowadzeniu zakładanych zmian.


5 Krok. Testowanie


To bardzo ważny, choć często pomijany etap. Testowanie powinno się odbywać w naturalnym środowisku projektowanego rozwiązania. Wymaga ono rzetelności na etapie wprowadzania i analizy. Dopiero gdy testy zakończą się pozytywnie, czyli spełnią założenia i oczekiwania odbiorców, można wdrożyć dane rozwiązanie.

Po zakończeniu wskazanych etapów następuje wdrożenie, czyli wprowadzenie rozwiązania w życie. Rozwiązanie wcale nie musi być ostateczne. Również po wdrożeniu można je modyfikować w zależności od potrzeb. 

W ramach pracy metodą design thinking można wykorzystać narzędzia opisane w tabeli2.

 

Korzyści płynące z wprowadzenia design thinking


Nauczyciel kierujący procesem:
■      jest współautorem kreatywnego procesu rozwoju i ulepszania szkoły,
■      rozwija twórczy potencjał własny oraz innych osób biorących udział w procesie,
■      doskonali kompetencje konieczne w zarządzaniu projektem,
■      rozwija umiejętność pracy zespołowej.

Osoby biorące udział w procesie:
■      biorą udział w atrakcyjnej formie pracy twórczej, spędzania czasu, zabawy,
■      mają wpływ na wzmocnienie relacji zespołowych poprzez pracę grupową,
■      rozwijają empatię i inne umiejętności z nią związane,
■      poznają nowoczesne metody pracy,
■      rozwijają kreatywność w myśleniu i działaniu,
■      doznają uczucia spełnienia i satysfakcji płynącej z możliwości wypracowania twórczych rozwiązań i tym samym wpływania na otaczającą rzeczywistość.

Design thinking to niezwykle przydatna i uniwersalna metoda, która bazuje na różnorodności członków zespołów, tylko przy dużym zróżnicowaniu bowiem można w pełni wykorzystać potencjał i wzajemną inspirację. Nieodłącznym elementem procesu jest współpraca, która mimo że jest efektywna, stanowi duże wyzwanie. W tym przypadku wymaga ogromnego zaangażowania i kreatywności. Niemniej jednak warto podjąć ten trud z uwagi na korzyści płynące z myślenia projektowego oraz jego spektakularne efekty. 

 

Tab. 1. Narzędzia do wykorzystania w ramach pracy metodą design thinking 

Narzędzie, technika Czas 
pracy
Charakterystyka
Persona 

30–40 min

Narzędzie do pracy zespołowej, które pozwala utożsamić się z użytkownikiem i zrozumieć, jakie są jego cele, wartości i potrzeby. 


Co należy zrobić? 

Opiszcie wspólnie użytkownika w pięciu–siedmiu zdaniach na kartce A4, opierając się na pytaniach z planszy „Persona”. Kartkę z opisem przyklejcie w widocznym miejscu. Następnie na kartkach samoprzylepnych zapisujcie szczegółowe odpowiedzi na pytania z planszy składające się na obraz użytkownika i umieszczajcie je w odpowiednim obszarze. Na koniec narysujcie swoją personę lub stwórzcie kolaż reprezentujący jej postać, np. z wycinków gazet. 

Czego potrzebujecie? 

Czysta kartka,...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy