Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polonistyczne rozważania o kulturze i poprawności języka

Artykuły z czasopisma | 13 grudnia 2017 | NR 15
26

Dwa poziomy normy językowej

Język w szkole – jak wszędzie – cechuje się dwupoziomowością. 
Z jednej strony mamy bowiem normę wzorcową, czyli tę, która obejmuje formy właściwe w każdej sytuacji, pożądane zwłaszcza w kontaktach oficjalnych i nieoficjalnych, a którą szczególnie pielęgnują nauczyciele poloniści. Wystarczy jednak przejść się w dowolnej szkole po korytarzu w czasie przerwy, by spostrzec, że spora część uczniów operuje głównie mową potoczną (tzw. norma użytkowa), a więc mniej rygorystyczną, charakterystyczną dla swobodnych kontaktów nieoficjalnych. Właściwie każdy z nas posługuje się w tego typu kontaktach mową potoczną. Nie jest to błąd ani nawet nie stanowi to problemu. Trudno wszak wymagać, aby uczniowie nagle przestali używać socjolektu uczniowskiego albo jeszcze innych. Warto ich jednak uświadamiać, że to, co przystoi w kontaktach z przyjaciółmi, nie zawsze spotykać się będzie w kontaktach oficjalnych z aprobatą, dlatego też o tym, co potoczne w języku, powinni mówić nie tylko poloniści, ale wszyscy nauczyciele.

Kurczak z rożna, czyli z czego?

Sporo z nas, jak sądzę, przepada za kurczakiem z rożna. Czy jednak wszyscy wiemy, jak w mianowniku brzmi wyraz ujęty kursywą? 
Wiele osób uważa, że rożno, ale omawiany tu wyraz nie jest rodzaju nijakiego, tylko męskiego, jego mianownikowa postać zaś to rożen.
W odmianie tego rzeczownika dostrzegamy charakterystyczne tzw. „ruchome e”. Nie zauważamy go w przypadkach zależnych.
(por. D. rożen, C. rożnowi [nie: *rożnu], B. rożno, N. rożnem, Ms. rożnie).

Tak: Ten rożen
Nie: To rożno

Imienia czy imieniem?

Ogromna liczba szkół nosi różnego rodzaju imiona (np. cenionych postaci lu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy