Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja na wyciągnięcie myszki
Cyberprzestrzeń na „godzinach polskiego”

Artykuły z czasopisma | 7 grudnia 2017 | NR 11
249

Współczesna szkoła funkcjonuje w społeczeństwie informacyjnym1. Z roku na rok coraz więcej nauczycieli efektywnie eksploruje cyberprzestrzeń dla celów edukacyjnych, jednak dla wielu szkolnych polonistów praca z wykorzystaniem najnowszych technologii cyfrowych pozostaje wyzwaniem.

Tymczasem współczesny uczeń istnieje przede wszystkim w przestrzeni wirtualnej: w sieci poszukuje informacji, czyta hiperteksty2, tworzy relacje interpersonalne na portalach społecznościowych (Facebook, Twitter), publikuje zdjęcia na Instagramie, korzysta z licznych aplikacji na telefon komórkowy, podejmuje własne kreatywne działania w sieci. Laptop, tablet, iPhone, telefon z dostępem do internetu to podstawowe narzędzia komunikacji współczesnego nastolatka z otoczeniem – bez nich nie potrafiłby sprawnie żyć. Świat wirtualny otwiera przed młodzieżą tak wiele perspektyw, że szkoła nie może i nie powinna rezygnować z aktywności cyfrowej uczniów. 

Lekcja z blogiem na pendrivie

Podczas lekcji opartej na materiałach z sieci nauczyciel w sposób twórczy nawiązuje do zjawisk kultury popularnej. Programy i konkursy kulinarne stanowią dzisiaj istotny segment propozycji programowej współczesnej telewizji. Programy te cieszą się dużą oglądalnością, niekiedy są jednym z nielicznych wspólnych doświadczeń odbiorczych dzieci i dorosłych. Uczniowie z łatwością przywołają takie programy jak Kuchenne rewolucje, Piekielna kuchnia Gordona Ramseya, MasterChef czy TopChef. Nazwy tych formatów uczniowie klasy szóstej podali podczas rozmowy o przepisach na potrawy bożonarodzeniowe – punktem wyjścia dla nauczyciela były ćwiczenia w podręczniku Między nami do klasy szóstej. 

 

W ramach twórczego wykorzystania mediów elektronicznych chciałabym zaproponować  lekcje z blogami kulinarnymi. W każdym podręczniku języka polskiego w szkole podstawowej znajdziemy teksty i materiały o tradycjach świątecznych w Polsce. Warto poprosić, aby w ramach zadania domowego uczniowie poszukali ciekawych materiałów w sieci, które przybliżą tradycje świąt wielkanocnych (bożonarodzeniowych) na świecie. Efekty samodzielnej kwerendy powinny być zapisane na pendrivach lub jako adresy linku czy strony internetowej. Ważne, aby informacje zostały pozyskane ze źródeł cyfrowych, głównie blogów i książek kucharskich online. Zaproponowany temat sprzyja też wymianie refleksji o podróżach i migracjach Polaków (coraz więcej dzieci zna życie w rzeczywistości wielokulturowej z doświadczeń rodzinnych). Warto porozmawiać z uczniami o otwartości na inność oraz pokazać w pozytywnym świetle wieloetniczność współczesnych społeczeństw – szkoła uczy i wychowuje dla wartości.

 

Propozycja działań dydaktycznych poświęcona blogom i materiałom publikowanym na stronach internetowych programów kulinarnych była dla uczniów niezwykle atrakcyjna, sprzyjała ożywionej dyskusji, w której uczestniczyła cała klasa. 

 

Polonista, który będzie moderował aktywność poznawczą dzieci, powinien umiejętnie wykorzystać zwrot ku kulturze popularnej do celów poszerzania zakresu wiedzy i doskonalenia umiejętności kluczowych. 

 

Sięgnięcie po przepisy funkcjonujące w blogach kulinarnych będzie świetną okazją do rozmowy z uczniami, jaką formą gatunkową są zapiski w sieci, czym różnią się od tradycyjnego dziennika i pamiętnika (uczniowie znają te ustalenia genologiczne, ponieważ w tekstach podręcznikowych wielokrotnie zetknęli się z kartką z pamiętnika tudzież notatką z dziennika). Warto wspólnie przyjrzeć się, jak pod względem językowym zostały sformułowane zapiski online – w tym fragmencie działań lekcyjnych warto odwołać się do zagadnień nauki o języku i do nauki języka. Uczniowie z chęcią podejmą trudne dla nich zadania, szczególnie z zakresu kształcenia językowego, jeżeli tekst wzorcowy będzie należał do sfery ich zainteresowań, zaciekawi ich, będzie inny od klasycznych tekstów podręcznikowych i będzie pochodził z rzeczywistości wirtualnej. 

 

Ciekawe jest nawiązanie do zainteresowań uczniów blogosferą: niech podczas lekcji zostaną przywołane blogi szafiarek, trendsetterek (w zakresie designu odzieży do szkoły, akcesoriów i przyborów szkolnych), blogi dziecięcych i młodzieżowych celebrytów czy zyskujące na znaczeniu medialnym fan fictions5. Nauczyciel powinien dobrze orientować się w typologii i przykładach blogosfery, aby lekcja nie była jedynie przyjemną wymianą połowicznych refleksji i spostrzeżeń, ale w pełni realizowała założenia programowe edukacji polonistycznej i służyła osiągnięciu 
celów szczegółowych.

 

Wprowadzenie problematyki zapisków online na „godzinach polskiego” jest istotne, gdyż podczas edukacji na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum wielu uczniów podejmuje próby pisania własnych blogów6. Doświadczenie spontanicznego pisania w sieci jest bliskie młodym ludziom, oni identyfikują się z tą formą wypowiedzi, blog stanowi atrakcyjny gatunek ich wirtualnej ekspresji. W ostatnich latach tworzenie zapisków sieciowych stało się jednym z najbardziej charakterystycznych przejawów aktywności uczniów w społeczeństwie informacyjnym.  

Uczniowie oczekują nawiązania na „godzinach polskiego” do kultury dnia codziennego jako podstawowej płaszczyzny ich doświadczeń egzystencjalnych i odbiorczych, stąd tak silny zwrot ku cyberprzestrzeni. 

 

Refleksyjny polonista wie, że współczesna szkoła powinna otwierać się na teksty kultury popularnej istotne dla dzieci i młodzieży, również te, które mają charakter cyfrowy i dowodzą ekspansji technologii informacyjnych. Nauczyciele, którzy odrzucili schematyczny podział na „my” (nauczyciele – czytelnicy tradycyjnych książek) i „oni” (uczniowie ery tabletów), zwracają uwagę, że zwrot ku uczniowskim doświadczeniom z tekstami kultury popularnej nie musi oznaczać deprecjacji procesu nauczania–uczenia się. Przeciwnie, jest to – postulowany przez Stanisława Bortnowskiego – twórczy dialog z uczniem w konwencji „scenariuszy półwariackich”, który odbywa się dzięki umiejętnie dobranej wypowiedzi online, sytuującej się w centrum zainteresowań młodych ludzi „innym tekstowym światem”.

 

Zainteresowanie dzieci i młodzieży blogami warto spożytkować dla doskonalenia uczniowskiej sprawności tworzenia tekstu. Nauczyciel może zaproponować różne zadania tekstotwórcze, np. kartkę z dziennika sieciowego, przepis kulinarny na stronę internetową, instrukcję pisania bloga, stworzenie internetowego profilu bohatera literackiego bądź trailera do lektury szkolnej. Poprzez formy pisania w sieci uczeń ma szansę realizować się jako kompetentny twórca tekstu. Ważne, aby szkolny polonista tę opcję dydaktyczną optymalnie wykorzystał. 

Z prezentacją multimedialną w „tekstowy świat”

Zenon Uryga wielokrotnie podkreślał konieczność powiązania treści z zakresu kanonu literackiego z najnowszymi dokonaniami literatury i nauk humanistycznych, również w zakresie technik komunikacyjnych8. Jerzy Ziomek postulował poszukiwanie miejsc wspólnych pomiędzy tradycją a tym, co proponuje współczesność9. Hasło nawiązania do tradycji i poszukiwania kontynuacji jest świetnie znane szkolnemu poloniście, a za Bożeną Chrząstowską – tylko retorycznie – jest zadawane pytanie: „Po co czytać klasykę w gimnazjum?”10. Te znakomicie znane postulaty dotyczą dziś obecności rzeczywistości cyfrowej w szkole ponadgimnazjalnej. Rozwiązania z dziedziny technologii informacyjnych warto kreatywnie wykorzystać podczas lekcji języka polskiego na czwartym poziomie edukacyjnym. Umożliwia to prezentacja multimedialna w popularnym PowerPoincie, z którego korzysta wielu nauczycieli lub w zdobywającym coraz większą popularność Prezi. 
Prezentacja multimedialna jest bardzo pomocnym narzędziem dla nauczyciela. Umożliwia percepcję wielozmysłową, motywuje ucznia do skupienia uwagi na prezentowanych treściach, poprzez wyświetlanie pytań diagnozujących umożliwia szybkie i precyzyjne określenie, w jaki sposób uczeń przyswoił informacje i w jakim zakresie wykorzystał przedstawione wiadomości. 

 

W nowoczesnej edukacji liczą się: jak najszybsze dotarcie do informacji, dobra selekcja danych według kryteriów merytorycznych, a przede wszystkim skuteczne zastosowanie pozyskanej wiedzy w praktyce. 

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy