Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski (jako obcy) w praktyce

11 lipca 2022

NR 48 (Lipiec 2022)

Zacznij od A. Wskazówki i zadania na dobry początek lekcji z uczniami obcojęzycznymi

0 69

Niedawno w polskiej szkole radzono sobie z pandemią – szybko nauczono się nowych form i metod pracy, które dostosowano do nowej sytuacji. Dbano, najlepiej jak się dało, o to, by uczniowie nie stracili nic z procesu edukacyjnego. Powrót do szkoły oznaczał pracę nad częściowo utraconymi relacjami. Tymczasem pojawiło się kolejne wyzwanie: do polskich szkół zaczęli przybywać ukraińscy uczniowie, którzy nie znają języka polskiego. Kolejny raz, bez merytorycznego wsparcia, na nauczycielskich barkach spoczywa mierzenie się z tym wyzwaniem.

Obecnie zadaniem nauczyciela jest przekazywanie ukraińskiemu uczniowi wiedzy w języku, którego nie rozumie. W polskim systemie edukacji po raz pierwszy mamy do czynienia z tym zjawiskiem na tak ogromną skalę. Prawdopodobnie tylko nieliczne szkoły w naszym kraju nie przyjęły młodych obcokrajowców. W dodatku każdy z nich przyjechał do Polski ze swoją, bardzo często obciążającą, historią. Jak sobie poradzić? Jak szybko zachęcić uczniów z doświadczeniem migracji do opanowania nowego języka? Jak im pomagać i ich wspierać? Postaram się opisać kilka skutecznych ćwiczeń na dobry początek. Dodatkowe lekcje języka polskiego jako obcego bardzo często prowadzi nauczyciel, który nie zna języka ukraińskiego czy rosyjskiego – nie jest to konieczne, choć często pomaga. Zdarza się również, że taki nauczyciel nie ma też przygotowania glottodydaktycznego. Może właśnie tym nauczycielom przyda się kilka pomysłów na początek. Zadania są przeznaczone dla uczniów (bez znajomości języka polskiego) od V klasy szkoły podstawowej aż po liceum. Na pierwszym spotkaniu nie uczymy pisania. Uczniowie nic nie notują. 
Pierwszą lekcję przeznaczmy na nauczenie bardzo ważnej konstrukcji. Przedstawiamy się (nauczyciel zaczyna od siebie): 

POLECAMY

Mam na imię Ola. Jak ty masz na imię?

Gdy uczeń poda imię, prosimy, by zadał pytanie innemu uczniowi: „Jak masz na imię?”. Kiedy zakończymy rundę, nauczyciel podsumowuje: „Ja mam na imię Ola, a ty masz na imię Kiriłł” i prosi Kiriłła, by zrobił to samo. I tak do ostatniego ucznia, który bierze udział w lekcji. Po takim ćwiczeniu uczniowie potrafią zadać pytanie i sprawnie na nie odpowiedzieć.
W dalszej kolejności wykorzystujemy najbardziej potrzebne w życiu szkolnym każdego ucznia przedmioty (zabieramy je ze sobą): ołówek, długopis, gumkę, linijkę, ekierkę, cyrkiel, pisaki, kredki, podręcznik, zeszyt, piórnik, plecak.
Rozpoczynamy od pokazania gestami podstawowych słów: „tak” – „nie” (za pomocą kiwnięcia głową), „dobrze” – „źle” (za pomocą gestu kciuk w górę, kciuk w dół), „dzień dobry” – „do widzenia” (otwierając i zamykając drzwi). Pokazujemy, wypowiadamy dane słowo i prosimy o grupowe i pojedyncze powtórzenie. Następnie pokazujemy gest, a wybrany uczeń wypowiada odpowiednie słowo. Podobnie pracujemy z wyżej wymienionymi przedmiotami. Pokazujemy, nazywamy, prosimy o powtórzenie. W ostatniej rundzie tylko pokazujemy i prosimy o nazwanie. W dalszej części lekcji zadajemy pytanie: „To jest ołówek?”. Uczniowie odpowiadają: „Tak, to jest ołówek”. I tak z każdym przyniesionym przedmiotem. W ten sposób utrwalamy nazwy wszystkich wprowadzonych słów. Uczniowie bardzo szybko opanowują nowe zagadnienia leksykalne, które ułatwią im funkcjonowanie w polskiej szkole. 
W kolejnym kroku utrudniamy zadanie. Pokazujemy ołówek i pytamy: „To jest długopis?”. Uczeń odpowiada: „Nie, to nie jest długopis, to jest ołówek”. Kolejno pytamy o każdy przyniesiony przedmiot. W ten sposób nasz uczeń nie nudzi się, sprawnie poznaje i utrwala nowe słowa w różnych kontekstach. Na koniec, zwiększając tempo, pokazujemy losowo wybrany przedmiot i pytamy: „Co to jest?”. Na tym etapie uczniowie odpowiadają grupowo i znają już biegle wszystkie nazwy.
 Następnie przechodzimy do zapoznania uczniów z literami. Część z nich uczyła się już języka angielskiego, więc większość liter będzie im znana, mimo to jest nad czym pracować. Na pierwszym spotkaniu proponuję wprowadzić i wyćwiczyć czytanie następujących liter: a, i, y, m, p, b, n, t, d, o, u, e, j, w, r. Najpierw sami głośno czytamy, później uczniowie powtarzają grupowo oraz indywidualnie. 

Zadanie 1.

Proszę powtarzać i czytać.

Aa Ii Yy a – i a – y i – a i – y y – a y – i
Mm Pp Bb ma – pa – ba
mama
my – py – by
bal pal
mi – pi – bi
baba
Nn Tt Dd na – ta – da
ty dym
ny – ty – dy
tam dama
ni – ti – di
dam Anna
Oo Uu Ee a – o a – e
mo – po – bo
no – to – do
dom ton
moda nuta
u – o u – e
mu – pu – bu
nu – tu – du
Don mop
mapa data
i – o i – e
me – pe – be
ne – te – de
meta tama
Ania Tania


Wprowadzamy prosty dialog, który składa się tylko z powyższych liter. Jest to bardzo ważne dla uczniów, ponieważ zyskują przeświadczenie, że potrafią czytać po polsku! Po raz pierwszy, na nieskomplikow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy