Polonistyczne pomysły na gramatykę i ortografię Część 2: ortografia

Ortografia wielu uczniom kojarzy się przede wszystkim z czerwonym długopisem, poprawianiem błędów i kolejną listą wyrazów, które trzeba „po prostu zapamiętać”, a nauczycielom – z kilkoma wariantami dyktanda, bo przecież trzeba zindywidualizować. I wszyscy są zniechęceni, znużeni. A przecież ortografia nie musi boleć. Nie musi też ograniczać się do przepisywania słów z „ó”, „u”, „rz”, „ż”, „ch” i „h” po dziesięć razy. Nie musi być wyłącznie mozolnym zapamiętywaniem wyjątków ani cotygodniowym oczekiwaniem na dyktando niczym na wyrok.
Może być ruchem. Może być zagadką. Może być śledztwem. Może być grą, rywalizacją, współpracą, absurdem, a nawet odrobiną kontrolowanego chaosu.
I właśnie wtedy zaczyna się ortografia w akcji. Właśnie na tym polega moje podejście do ortografii. Nie rezygnuję z zasad, ćwiczeń ani sprawdzania. Zmieniam jednak drogę, która do nich prowadzi. Zamiast zaczynać od definicji i listy wyjątków, staram się dać uczniom doświadczenie, ruch, emocje, zagadkę i możliwość samodzielnego odkrycia. Nie zmienimy treści nauczania, ale możemy zmienić sposób, w jaki uczeń do niej dociera.

Pomysły na dyktando

Nie jestem przeciwniczką dyktand. Jestem przeciwniczką przekonania, że dyktando musi wyglądać zawsze tak samo i musi być za nie ocena. Wolę, by uczniowie wyrabiali w sobie czujność ortograficzną, niż stresowali stopniem. Klasyczny tekst odczytany przez nauczyciela, zapisany przez ucznia i oceniony czerwonym długopisem może być jednym z narzędzi. Ale nie jedynym.

Dyktando na dwóch nogach (biegane dyktando)

Uczniowie pracują w parach (jeśli masz liczną klasę, to w grupach). Jedna osoba jest biegaczem, druga pisarzem. Tekst umieszczam w pewnej odległości od ławek. Biegacz podbiega...