Grzeczność i gościnność w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza. Scenariusz zajęć dla uczniów polskich i ukraińskich

Polski (jako obcy) w praktyce
Grupa docelowa Uczniowie klas V, w tym uczniowie z Ukrainy
Czas trwania 1 jednostka lekcyjna
Formy i metody pracy 
  • miniwykład, 
  • dyskusja, 
  • praca w grupach, 
  • praca w parach, 
  • praca indywidualna
Pomoce dydaktyczne 
  • słowniki, 
  • karty pracy zawierające dwie wersje tekstu Adama Mickiewicza (tekst oryginalny i adaptowany), 
  • karta pracy do uzupełnienia, 
  • duże arkusze papieru, 
  • talerze (głęboki i płytki), sztućce (nóż, łyżka, łyżeczka, widelec), papierowa serwetka 


Przebieg zajęć

  • Zapisz na tablicy temat lekcji, wyjaśnij cele lekcji, wskaż kryteria sukcesu (umiem wyjaśnić, jakie zachowania są w społeczeństwie uważane za przejaw dobrego wychowania; wiem, czym jest savoir-vivre; umiem wyjaśnić etymologię słowa gościnność; potrafię wskazać i omówić zasady zachowania przy stole na podstawie fragmentów Pana Tadeusza i zastosować te zasady w życiu codziennym).
  • Podziel uczniów na grupy czteroosobowe, rozdaj im duże arkusze papieru i poproś, aby wypisali, jakie zachowania są powszechnie uważane za niegrzeczne, niezgodne z zasadami dobrego wychowania (czas pracy: ok. 10 min).
  • Poproś przedstawiciela grupy o zaprezentowanie efektów pracy na forum.
  • Zapytaj uczniów, jak rozumieją pojęcie savoir-vivre’u. Jeśli to konieczne, możesz uzupełnić odpowiedzi uczniów.
  • Zapisz na tablicy słowo gościnność po polsku i ukraińsku: гостинність (transliteracja – gostinnìst'). Poproś ucznia z Ukrainy, aby przeczytał słowo w swoim ojczystym języku.
  • Zapytaj, z czym uczniom kojarzy się słowo gościnność oraz jak tę cechę okazujemy. Poproś chętne osoby o zapisanie skojarzeń na tablicy.
  • Zapytaj uczniów, dlaczego Pan Tadeusz jest istotnym elementem polskiej kultury, dlaczego jest ważny dla Polaków. Zapisz na tablicy nazwisko Maksyma Rylskiego – ukraińskiego poety, który w mistrzowski sposób przetłumaczył poemat Mickiewicza. Możesz zachęcić uczniów z Ukrainy, aby w ramach zadania domowego przeczytali analizowany na lekcji fragment w języku ukraińskim w tłumaczeniu Maksyma Rylskiego (karta pracy nr 1). 
  • Rozdaj uczniom karty pracy nr 1. Przeczytaj na głos teksty oryginalny i adaptowany. Poproś uczniów, aby na otrzymanych kartach podkreślili wyrazy, zwroty, których znaczenia nie rozumieją (uczniowie polscy będą zapewne podkreślać archaizmy, uczniowie ukraińscy mogą podkreślać zarówno archaizmy, jak i słowa, z którymi nie mieli styczności).
  • Poproś uczniów, aby w parach wyjaśnili znaczenie niezrozumiałych słów, np. wyszukując potrzebne informacje w internecie bądź w słownikach.
  • Poproś uczniów, aby odpowiedzieli w zeszytach na pytania, które zapisujesz na tablicy: 
    –    Kim jest Sędzia?, 
    –    Co decydowało o miejscu zajmowanym przy stole? Jakie zasady obowiązywały przy stole?, 
    –    Dlaczego Sędzia wygłosił przemowę na temat grzeczności? 
  • (czas pracy: ok. 10 min)
  • Jeśli zadanie wymagające pisemnego sformułowania odpowiedzi jest zbyt trudne dla uczniów z Ukrainy, rozdajemy im kartę pracy nr 2, która wymaga uzupełnienia brakujących wyrazów. 
  • Możesz również poprosić o odmianę słowa sędzia przez przypadki.
  • Po upływie czasu poproś uczniów, aby przeczytali swoje odpowiedzi na pytania.
  • Zapytaj, czy istnieje różnica między dawnym pojmowaniem grzeczności a współczesnym.
  • Postaw na stole talerze, sztućce i serwetkę. Poproś chętne osoby, aby ustawiły nakrycia na ławce i pokazały, jak prawidłowo zachować się przy stole.
  • Poproś uczniów, aby wskazali, jakie zachowania stanowią złamanie etykiety (głośne mieszanie cukru w szklance, trzymanie łokci na stole, głośne jedzenie, mówienie z pełnymi ustami itp.).

Zadanie dla chętnych

Poszukaj informacji, ciekawostek na temat zasad zachowania przy stole w różnych krajach, np. sposobu wykorzystania widelca na Filipinach, nieużywania noża w Tajlandii (gdyż traktowany jest jako broń), głośnego picia herbaty w Japonii (na dowód zachwytu) itp.

POLECAMY

Karta pracy nr 1
 

Tekst oryginalny
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, 
księga pierwsza: Gospodarstwo

Sędzia, z boku rzuciwszy wzrok na Tadeusza
I poprawiwszy nieco wylotów kontusza,
Nalał węgrzyna i rzekł: Dziś, nowym zwyczajem,
My na naukę młodzież do stolicy dajem;
I nie przeczym, że nasi synowie i wnuki
Mają od starych więcej książkowej nauki;
Ale na co dzień postrzegam, jak młódź cierpi na tem,
Że nie ma szkół uczących żyć z ludźmi i światem. [...]
Przynajmniej tom skorzystał, że mi w moim domu
Nikt nigdy nie zarzuci, bym uchybił komu
W uczciwości, w grzeczności; A ja powiem śmiało,
Grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą.
Niełatwą, bo nie na tym kończy się, jak nogą
Zręcznie wierzgnąć z uśmiechem witać lada kogo;
Bo taka grzeczność modna zda mi się kupiecka,
Ale...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy