Tworzenie wypowiedzi argumentacyjnej nie zaczyna się od pisania wypracowania – o paradoksach w pracy polonistki

Akademia rozwoju nauczyciela

Przygotowanie ucznia do wypowiedzi argumentacyjnej zbyt często zaczyna się od polecenia: „Napisz wypracowanie”. Temat, przypomnienie o wstępie, rozwinięciu i zakończeniu – i do pracy. Kiedy tekst się rozpada, uczeń streszcza lektury albo zapisuje kilka luźno powiązanych refleksji, diagnozujemy, że to „problem z argumentacją”. Tymczasem problem zwykle pojawia się na wcześniejszym etapie – zanim uczeń zacznie budować argumentację. Uczeń nie tyle nie umie napisać wypracowania, ile nie opanował jeszcze kilku operacji, które składają się na jego napisanie. Nie potrafi wydobyć problemu z tematu, myli argument z przykładem, przywołuje scenę, ale jej nie analizuje, a kontekst dopisuje dlatego, że przecież „musi być”. Warto więc na chwilę odłożyć pełne wypracowanie i przyjrzeć się jego częściom. Najpierw problem, następnie stanowisko, argument, materiał literacki, analiza, wniosek cząstkowy i funkcjonalny kontekst. Dopiero z tych elementów buduje się całość.

Wpraktyce szkolnej przynosi to więcej niż kolejne pisanie tekstu od początku do końca, podczas którego te same błędy zwyczajnie się utrwalają. 
Weźmy temat: „Czy dążenie do spełnienia marzeń zawsze prowadzi człowieka do rozwoju?”. Pierwsze działanie ucznia powinno polegać na zatrzymaniu się przy pytaniu. Nie przy lekturze i jeszcze nie przy wstępie. Temat tylko pozornie dotyczy marzeń. Istotna jest zależność między dążeniem do celu a rozwojem człowieka, a słowo „zawsze” od razu otwiera możliwość polemiki. Wystarczy zapytać klasę: „Czy każde marzenie rozwija? Od czego to może zależeć?”. Jeśli uczeń potrafi powiedzieć: „Mam rozważyć, kiedy dążenie do marzenia człowieka rozwija, a kiedy może mu zaszkodzić”, wykonał już pierwszy i bardzo ważny etap pracy. 
Bez tego wstęp łatwo zamienia się w słynne: „Od zarania dziejów ludzie mieli marzenia”. Nie jest to zdanie błędne, tylko zupełnie bezradne. Można je dopisać do niemal każdego tematu o człowieku, a to najlepszy sygnał, że rozważania jeszcze się nie zaczęły. Wstęp nie potrzebuje rozmachu, ale powinien dotyczyć problemu. Na przykład: „Marzenia mogą mobilizować człowieka do działania i przekraczania własnych ograniczeń. Nie każde pragnienie prowadzi jednak do rozwoju. Jeżeli cel opiera się na idealizacji albo zaczyna zastępować realistyczną ocenę sytuacji, może stać się źródłem błędnych decyzji”. 
Podobnie jest z tezą....

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Dołącz do 5000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu skutecznego nauczania języka polskiego.

Otrzymuj co 2 miesiące gotowe narzędzia oraz podpowiedzi, jak przeprowadzić ciekawe zajęcia oraz jak angażować uczniów i podnosić ich aktywność.

710 artykułów online
12 lat doświadczenia
Dostęp online i offline
75 numerów archiwalnych
132 karty pracy
40 autorów – specjalistów
Czasopismo Polonistyka • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI