Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski w praktyce , Otwarty dostęp

27 listopada 2018

NR 27 (Listopad 2018)

Przemiana bohatera
Inspiracje do przygotowania lekcji na podstawie Quo vadis Henryka Sienkiewicza

0 288

O motywie przemiany w szkolnych lekturach

Łatwiej chyba wyliczyć utwory – te z listy obowiązkowych lektur w klasach VII i VIII – których bohaterowie nie ulegają przemianie niż dzieła, których bohaterowie przechodzą metamorfozę. Prócz ikon przemiany – Ebenezera Scrooge’a i Jacka Soplicy – mamy jeszcze pokaźną galerię osób, których oblicze ukazane na pierwszej stronie dzieła różni się od tego opisanego przy końcu utworu. Warto przywołać tu Cześnika Raptusiewicza oraz Rejenta Milczka, największych wrogów, którzy dojrzewają do zgody; Marcina Borowicza, w którym mimo przejściowej fascynacji działaniami zaborcy budzi się patriotyzm; bohatera lirycznego Trenów, który odbywa długą i skomplikowaną podróż wewnętrzną, nim udaje mu się odnaleźć spokój po śmierci dziecka; Balladynę, której przemiana akurat ma charakter pejoratywny; czy wreszcie bohaterów Quo vadis, którzy „nieustannie zmuszani są konfrontować własne systemy wartości z zasadami moralnymi otaczających ich osób”1. Jak słusznie podkreśla Agnieszka Kowalkiewicz, zderzenie dwóch systemów wartości w Quo vadis – pogańskiego i chrześcijańskiego – doprowadziło do wielkiego rozłamu społecznego2. Bohater Sieniewicza nie mógł być obojętny na toczące się wydarzenia – stawał się albo wrogiem chrześcijan, z lubością przypatrującym się rzezi i domagającym się jej, albo przyjacielem, osobą współodczuwającą w obliczu cierpienia.
Kolejni bohaterowie powieści idą w ślad za apostołem Piotrem; zafascynowani głoszoną przez niego nauką, a jeszcze bardziej reprezentowanym przez chrześcijan systemem wartości, stają się osobami wierzącymi. Taką przemianę przechodzą między innymi Marek Winicjusz oraz Grek Chilon Chilonides.
Metamorfoza rzymskiego patrycjusza była procesem długotrwałym. Choć mogłoby się zdawać, że miłość do Ligii od razu wpłynęła na zmianę tego człowieka, na kolejnych kartach książki obserwujemy mężczyznę, który nie radzi sobie z nauką głoszoną przez współwyznawców ukochanej. Jest on gotowy oddawać cześć Chrystusowi, ale tylko ze względu na Ligię – po to, by zbliżyć się do niej. Stopniowo zmienia się jego sposób myślenia, jak i sposób traktowania innych ludzi. Chilon natomiast dość szybko deklaruje swoją przynależność do nowej wiary, ale nie postępuje zgodnie z naukami chrześcijan. Przyczynia się nawet do zagłady ludzi wierzących. Dopiero jeden z najbardziej poruszających momentów książki – scena przebaczenia przez Glauka, którego Chilon pozbawił rodziny i majątku – staje się przełomowa. Fragment ten jest łudząco podobny do sceny z powstałych 4 lata później Krzyżaków. Jurandowi, który stracił ukochaną żonę i jedyne dziecko, który został oślepiony i okaleczony, przyprowadzono przed oblicze Zygfryda de Löwe, winnego nieszczęść, które spotkały rycerza ze Spychowa. Jurand jednak puszcza go wolno. W obu tekstach przebaczenie okrucieństw wywołuje silne przeżycia, eksponuje zło, jakie zostało wyrządzone drugiemu człowiekowi. Zygfryd nie wytrzymał tego ciężaru i popełnił samobójstwo, Chilon – zdawałoby się, najbardziej tchórzliwa postać w powieści – zyskał bardzo wiele: zdobył się na odwagę i publicznie wykrzyczał prawdę o Neronie, tym samym ściągając na siebie pewną śmierć.
Niniejszy konspekt lekcji poświęcony jest Winicjuszowi i Chilonowi, czyli bohaterom, których drogi do chrześcijaństwa – mimo iż zbiegły się u celu – tak bardzo się różniły.

Temat zajęć Motyw przemiany w Quo Vadis Henryka Sienkiewicza
Czas trwania  ok. 2 godz. (w zależności od wybranych do realizacji elementów konspektu)
Narzędzia TIK słownik języka polskiego online, słownik synonimów online, Pixabay
Klasa VIII
Cel analiza motywu przemiany w literaturze

Quo Vadis – przebieg lekcji

  • Uczniowie starają się stworzyć definicję „przemiany” bez użycia słów z rodziny słowotwórczej tegoż hasła (przemiana „stanie się innym niż poprzednio”)3.
  • Uczniowie szukają synonimów słowa „przemiana” w słowniku synonimów (np. „metamorfoza”).
  • Uczniowie obserwują na platformie Pixabay obraz ukazujący stadia rozwoju motyla (gąsienica, poczwarka, motyl) i porównują zmiany zachodzące w zwierzęciu do przemiany, jaka zachodzi w Winicjuszu oraz Chilonie; na podstawie zgromadzonych informacji wypełniają tabelkę. W pogadance trzeba podkreślić, jak bardzo różniły się światy, w których funkcjonowali opisywani mężczyźni. Porównując mężczyzn do rodzącego się motyla, warto odwołać się do budzącego pejoratywne skojarzenia słowa poczwarka (tu: niemoralne zachowanie) oraz piękna zwierzęcia w ostatniej fazie rozwoju (tu: nawrócenie). Rozmawiając o charakterze Chilona, warto zatrzymać się przy temacie wartości i porozmawiać o tym, czym jest mądrość. Chilon charakteryzuje się sprytem, ma wiedzę, ale postępuje źle. Mądrość jest zaś przyczynianiem się do dobra3.
  Winicjusz Chilon
Informacje wp...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy