Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski w praktyce

27 listopada 2018

NR 27 (Listopad 2018)

Przemiana bohatera
Inspiracje do przygotowania lekcji na podstawie Quo vadis Henryka Sienkiewicza

0 15

O motywie przemiany w szkolnych lekturach

Łatwiej chyba wyliczyć utwory – te z listy obowiązkowych lektur w klasach VII i VIII – których bohaterowie nie ulegają przemianie niż dzieła, których bohaterowie przechodzą metamorfozę. Prócz ikon przemiany – Ebenezera Scrooge’a i Jacka Soplicy – mamy jeszcze pokaźną galerię osób, których oblicze ukazane na pierwszej stronie dzieła różni się od tego opisanego przy końcu utworu. Warto przywołać tu Cześnika Raptusiewicza oraz Rejenta Milczka, największych wrogów, którzy dojrzewają do zgody; Marcina Borowicza, w którym mimo przejściowej fascynacji działaniami zaborcy budzi się patriotyzm; bohatera lirycznego Trenów, który odbywa długą i skomplikowaną podróż wewnętrzną, nim udaje mu się odnaleźć spokój po śmierci dziecka; Balladynę, której przemiana akurat ma charakter pejoratywny; czy wreszcie bohaterów Quo vadis, którzy „nieustannie zmuszani są konfrontować własne systemy wartości z zasadami moralnymi otaczających ich osób”1. Jak słusznie podkreśla Agnieszka Kowalkiewicz, zderzenie dwóch systemów wartości w Quo vadis – pogańskiego i chrześcijańskiego – doprowadziło do wielkiego rozłamu społecznego2. Bohater Sieniewicza nie mógł być obojętny na toczące się wydarzenia – stawał się albo wrogiem chrześcijan, z lubością przypatrującym się rzezi i domagającym się jej, albo przyjacielem, osobą współodczuwającą w obliczu cierpienia.
Kolejni bohaterowie powieści idą w ślad za apostołem Piotrem; zafascynowani głoszoną przez niego nauką, a jeszcze bardziej reprezentowanym przez chrześcijan systemem wartości, stają się osobami wierzącymi. Taką przemianę przechodzą między innymi Marek Winicjusz oraz Grek Chilon Chilonides.
Metamorfoza rzymskiego patrycjusza była procesem długotrwałym. Choć mogłoby się zdawać, że miłość do Ligii od razu wpłynęła na zmianę tego człowieka, na kolejnych kartach książki obserwujemy mężczyznę, który nie radzi sobie z nauką głoszoną przez współwyznawców ukochanej. Jest on gotowy oddawać cześć Chrystusowi, ale tylko ze względu na Ligię – po to, by zbliżyć się do niej. Stopniowo zmienia się jego sposób myślenia, jak i sposób traktowania innych ludzi. Chilon natomiast dość szybko deklaruje swoją przynależność do nowej wiary, ale nie postępuje zgodnie z naukami chrześcijan. Przyczynia się nawet do zagłady ludzi wierzących. Dopiero jeden z najbardziej poruszających momentów książki – scena przebaczenia przez Glauka, którego Chilon pozbawił rodziny i majątku – staje się przełomowa. Fragment ten jest łudząco podobny do sceny z powstałych 4 lata później Krzyżaków. Jurandowi, który stracił ukochaną żonę i jedyne dziecko, który został oślepiony i okaleczony, przyprowadzono przed oblicze Zygfryda de Löwe, winnego nieszczęść, które spotkały rycerza ze Spychowa. Jurand jednak puszcza go wolno. W obu tekstach przebaczenie okrucieństw wywołuje silne przeżycia, eksponuje zło, jakie zostało wyrządzone drugiemu c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy