Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski w praktyce

6 września 2021

NR 43 (Wrzesień 2021)

Mowa jest srebrem, a milczenie złotem – czy stosowanie wykrzykników i partykuł w wypowiedziach może mieć wpływ na ich negatywny odbiór?
Scenariusz lekcji języka polskiego

0 15
Dla kogo Lekcja powinna zostać przeprowadzona z uczniami, którzy mają już wiedzę na temat wykrzyknień i partykuł. Stanowi jedną z lekcji dotyczących kultury wypowiadania się.
Czas trwania Dwie godziny lekcyjne (90 minut)
Pomoce dydaktyczne • karty z przykładami partykuł i wykrzyknień (dla każdego ucznia),
• notatka graficzna – funkcje partykuł i wykrzykników (dla każdego ucznia),
• notatka graficzna – zasady kultury języka (jedna na grupę)

Przebieg lekcji

  • Rozdanie uczniom kartek z wykrzyknikami i partykułami. Prośba o pogrupowanie ich przez wpisanie w dwa okienka. Uczniowie powinni sami dostrzec, że chodzi o obie części mowy (załącznik nr 1).
  • Sprawdzenie wyników pracy. Nauczyciel pyta:
    • Jak nazwaliście grupy, na które podzieliliście podane słowa?
    • Które słowa znajdują się w części określonej jako partykuły?
    • Co umieściliście w części, którą nazwaliście wykrzyknikami?
       
-li, och, o rety, by, niech, ba, nie, trach, ej, czy, halo, chyba, też, bęc, -że, tak, no, ech, nawet,
oho, na pewno, do diabła, raczej, aha, oj, hop, ach, jeszcze
Nazwij stworzone grupy słów
wykrzykniki partykuły
och, aha, oj, halo, hop, ba, bęc, ej, o rety, trach,
 oho, ach, ech, do diabła  
-li, by, niech, nie, czy, chyba, też, -że, tak, no, 
nawet, na pewno, raczej, jeszcze

 

POLECAMY

  • Podanie uczniom tematu i celu lekcji.
  • Powtórzenie informacji na temat partykuł i wykrzyknień. Zwrócenie szczególnej uwagi na funkcje, jakie teczęści mowy pełnią.
  • Rozdanie uczniom kart z notatką graficzną (załącznik nr 2). Prośba o uzupełnienie kart przykładami z poprzedniego zadania.
  • Przeprowadzenie z uczniami dyskusji na temat wpływu partykuł i wykrzyknień na odbiór naszych wypowiedzi. Nauczyciel zachęca uczniów do przytoczenia przykładów z ich otoczenia i określenia swojego samopoczucia w związku z zaistniałą sytuacją. Nauczyciel powinien zachęcić uczniów poprzez wstępne przedstawienie im swojego doświadczenia (np. Sąsiad na drzwiach wejściowych do klatki schodowej zawiesił kartkę z napisem „Zamykajże drzwi wejściowe”. Poczułam się zbulwersowana tym komunikatem, sąsiad pokazał w ten sposób, że nie ma do mnie i innych lokatorów szacunku – nie dość, że próbuje w niegrzeczny sposób na nas coś wymusić, to jeszcze dał upust swojemu zdenerwowaniu. A mógł napisać „Proszę o zamykanie drzwi wejściowych”. Gdyby sąsiad nie zastosował partykuły że, z pewnością sąsiedzi zastosowaliby się do niego, a wywołał tylko falę krytyki i irytacji, w wyniku której większość lokatorów złośliwie drzwi nie zamyka).
  • Prośba o wykonanie zadań z załącznika nr 2 na podstawie wniosków z przeprowadzonej dyskusji. Sprawdzenie wyników pracy.
  • Rozwiązanie zadania nr 1 – np. „niech (bo wskazuje na rozkaz, nakazanie komuś czegoś, wymuszenie zachowania, na które nie musimy mieć ochoty), aha (bo może sugerować w rozmowie, że ktoś nas ignoruje, wyraża udawane zainteresowanie tym, co mówimy)”. Rozwiązanie zadania nr 2 – np. „ponieważ niektóre partykuły wskazują na rozkaz, wymuszenie jakiegoś zachowania lub kategorycznego sprzeciwu, a wykrzyknikami są między innymi wyrazy uznawane za przekleństwa, wulgaryzmy, często też ujawniają nasze negatywne emocje, należy używać ich w swoich wypowiedziach oszczędnie i z rozmysłem”. Trzeba pamiętać o tym, że nie każdą partykułę czy wykrzyknienie możemy zastosować w danej sytuacji, okolicznościach i do osoby (np. urazimy dyrektora firmy, gdy spróbujemy za...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy