Dołącz do czytelników
Brak wyników

Polski w praktyce

13 września 2022

NR 49 (Wrzesień 2022)

Gdy życie rodzinne mieści się na skrawkach papieru. Propozycja zagadnień i materiałów do pracy na lekcjach języka polskiego w klasach VI–VIII z tekstem Alice Kuipers Życie na drzwiach lodówki

0 33

Mimo częstych zmian i modyfikacji w obrębie kanonu lektur omawianych w klasach VI–VIII szkoły podstawowej wciąż jest niewiele tekstów, które odwołują się do czasów współczesnych i problemów, jakie im towarzyszą. Naprzeciw może wyjść zapis z podstawy programowej dotyczący lektur uzupełniających, który daje możliwość doboru książki przez nauczyciela. Doskonałym przykładem lektury nadobowiązkowej jest powieść w notatkach Alice Kuipers Życie na drzwiach lodówki. Oferuje ona nie tylko nieobcą wielu uczniom treść, lecz także nieszablonową, nowatorską formę, która z całą pewnością zachęca do jej przeczytania.

Krok pierwszy 

Po zapoznaniu się uczniów z lekturą nieodzownym elementem pracy z nią jest omówienie świata przedstawionego, fabuły i problematyki, jaką porusza. W tym przypadku warto skupić się na bohaterkach pierwszoplanowych – Claire i jej matce – gdyż to one i ich notatki tworzą całą powieść, a tym samym otwierają przed czytelnikiem swoje osobowości i emocje. Pozostałe postacie, o których jest mowa w lekturze, nie odgrywają w fabule znaczącej roli.

POLECAMY

Następnie przechodzimy do określenia czasu akcji, co w przypadku tej książki okazuje się niezwykle łatwym zadaniem, gdyż określają go same tytuły rozdziałów. Jest on jednak bardzo istotny, ponieważ na podkreślenie zasługuje wskazanie tempa tragicznych w skutkach wydarzeń, jakie mają miejsce w lekturze. 

W związku z tym, że główne bohaterki – nastoletnia córka i jej matka – mimo iż są bliską rodziną, sprawiają wrażenie, jakby toczyły osobne życia, plan wydarzeń warto rozpatrywać w dwóch wymiarach, co oznacza zredagowanie osobnego planu wydarzeń dotyczących Claire i osobnego dotyczącego matki.

Na koniec warto zająć się problematyką, jaką porusza tekst. W związku z tym, że odwołuje się do współczesnych, tak nieobcych zagadnień dla dzisiejszej młodzieży, kwestie te najlepiej omówić za pomocą burzy mózgów zrealizowanej np. poprzez pracę zespołową World Cafe. Wyobcowanie, poczucie braku zrozumienia, strach o najbliższych, brak czasu, osamotnienie, rozbita rodzina itd. – to jedne z wielu problemów, jakie porusza tekst.

W realizacji tego kroku z pewnością pomoże karta pracy nr 1.

Krok drugi 

Podczas pracy z tą książką nie można pominąć formy, jaką przybrała. Ten krok odnosi się do omówienia z uczniami gatunku literackiego, do którego można zaliczyć Życie na drzwiach lodówki. Uczniowie mają niewiele okazji do obcowania z powieścią epistolarną, zwłaszcza tak nowatorską jej formą, jaką są notatki pozostawione przez główne bohaterki na drzwiach lodówki stojącej w ich wspólnym domu. 

Do zrealizowania tego kroku proponuję kartę pracy nr 2 oraz wykonanie przez uczniów zadania: Napisz list, który będzie odpowiedzią matki na list Claire

Krok trzeci 

Fabuła Życia na drzwiach lodówki stanowi również opis niezwykle silnych emocji, jakie towarzyszą bohaterkom przez kilka miesięcy ich życia. Nie sposób ich nie zauważyć, a co za tym idzie – pominąć podczas pracy z tekstem. Dlatego jako jedno z kolejnych zagadnień proponuję skupienie się właśnie na tej kwestii. Żadna z form wypowiedzi nie odwzoruje tego problemu lepiej niż opis uczuć – to forma, którą zapewne w wielu przypadkach uczniowie poznają już wcześniej (w klasie IV lub V). Sądzę jednak, że warto do niej sięgnąć ponownie, przypomnieć, powtórzyć, w momencie gdy stopień dojrzałości młodych ludzi, których nauczamy, jest o wiele wyższy, a możliwości wyrażania swoich emocji większe. 

Ponieważ lektura wręcz „kipi” emocjami (bo trudno, by było inaczej, gdy nastoletnia dziewczyna traci matkę gasnącą w jej oczach przez kilka miesięcy, a młoda kobieta ma świadomość, że jej tak niedługie życie się kończy i osieroca córkę, która jeszcze nie jest gotowa do dorosłej, samodzielnej egzystencji), warto skupić się na konkretnym liście/notatce. Proponuję jeden z liścików Claire napisanych po tym, gdy dowiedziała się o chorobie matki. To bardzo dobry przykład opisu przeżyć, na podstawie którego można omówić zasady redagowania tejże formy wypowiedzi.

Do realizacji tego kroku przygotowałam kartę pracy nr 3

Krok czwarty 

Po co omawiać tę lekturę? Co nowego wniesie w życie naszych uczniów? Aktywizacja to od dawna nieodzowny element pracy z uczniami. Warto kolejny krok pracy z tekstem Alice Kuipers poświęcić w całości właśnie temu. Proponuję pracę długoterminową, składającą się z trzech etapów:

  • wymiany notatek na lodówce z jednym z członków rodziny przez tydzień–dwa,
  • zebrania notatek i ich analizy,
  • zredagowania, na podstawie notatek, opowiadania.

Pracę nad opowiadaniem warto poprzedzić przypomnieniem wiadomości na temat nie tylko jego budowy, lecz także elementów twórczych tej formy wypowiedzi. Uczniowie nie mogą zapomnieć, że fundamentem opowiadania są inne formy pisemnej...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Polonistyka"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy